სადაზღვეო ტექნოლოგიების შესაბამისობის სამართლებრივი ჩარჩო
ციფრულმა არხებმა დაზღვევის გავრცელების წესი შეცვალა, მაგრამ სადაზღვეო ბაზრის სამართლებრივი პერიმეტრი ისევ იგივეა: შუამავლობას ახორციელებენ დაზღვევის აგენტი და სადაზღვევო ბროკერი, ზედამხედველობას — სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური, ხოლო სადაზღვევო საქმიანობა მხოლოდ ლიცენზიით იწყება. „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის თანახმად, დაზღვევის სფეროში საშუამავლო საქმიანობას ახორციელებენ დაზღვევის აგენტი და სადაზღვევო ბროკერი; მზღვეველს შეუძლია სადაზღვევო საქმიანობა განახორციელოს როგორც უშუალოდ, ისე აგენტისა და ბროკერის მეშვეობით, თუმცა ვალდებულია ის განახორციელოს მხოლოდ შესაბამრისი წესით რეგისტრირებული სადაზღვევო ბროკერის მეშვეობით. აქედან გამომდინარე, სადაზღვეო ტექნოლოგიური პლატფორმა, რომელიც გავრცელების არხად მუშაობს, ვერ გაეცდება შუამავლობის ამ ჩარჩოს — კითხვა მხოლოდ ის არის, რომელი სტატუსით და რომელი მოთხოვნებით. ამავე მუხლი განსაზღვრავს, რა არ მიიჩნევა შუამავლობად: ასეთი არ არის პროფესიული საქმიანობის ფარგლებში მომხმარებლისთვის დამატებითი ინფორმაციის მიწოდება, რომლის მიზანი ხელშეკრულებაში დახმარება არ არის. ეს საზღვარი გამოიყენება იმ შემთხვევებში, როცა პლატფორმა მხოლოდ ინფორმაციულ ფუნქციას ასრულებს და გავრცელებაში არ მონაწილეობს.
შუამავლობის სტატუსი და რეესტრი
ბროკერის სტატუსის ფორმალური ნიშნები კანონით პირდაპირ არის დადგენილი. სადაზღვევო ბროკერის საქმიანობას აწარმოებს იმ პირის საფირმო სახელწოდება, რომელიც შეიცავს სიტყვებს „სადაზღვევო ბროკერი“, და ამ სიტყვების გამოყენება რეგისტრაციის გარეშე აკრძალულია. სადაზღვევო ბროკერის რეგისტრაციას ახორციელებს და რეგისტრაციას უქმებს სამსახური, რომელიც აწარმოებს სადაზღვევო ბროკერთა რეესტრს — მათ შორის ელექტრონულს; რეგისტრაციის, ცვლილების ან გაუქმების შესახებ მონაცემები რეესტრში აისახება გადაწყვეტილების მიღებიდან 2 სამუშაო დღის ვადაში და ქვეყნდება საკანონმდებლო მაცნეში გადაწყვეტილების მიღებიდან 10 დღის ვადაში. პლატფორმისთვის ეს იმას ნიშნავს, რომ მისი საშუამავლო ფუნქციის ყოველი ცვლილება სარეგისტრაციო მონაცემების განახლებასაც მოითხოვს. ამასთან, რეგისტრაცია ბროკერის საქმიანობის დაწყებამდე უნდა მოხდეს: ბროკერი ვალდებულია საქმიანობის დაწყებამდე განცხადებით მიმართოს სამსახურს და წარადგინოს დადგენილი დოკუმენტაცია და ინფორმაცია.
მომხმარებლის უფლებების დაცვა — მუხლი 20-1
ციფრული არხი მომხმარებლის დაცვის მოთხოვნებს არ ამცირებს — პირიქით, ზედამხედველობის ფოკუსს ხდის. მუხლი 20-1-ის პირველი პუნქტის მიხედვით, მზღვეველი და დაზღვევის შუამავალი ვალდებულნი არიან უზრუნველყონ მომხმარებელთა უფლებების დაცვა მომხმარებელთან წინასახელშეკრულებო ურთიერთობის, ხელშეკრულების მოქმედებისა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების სრულად შესრულების ყველა ეტაპზე — როგორც დაზღვევის კანონის, ისე მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ კანონის მოთხოვნების შესაბამისად. სამსახური უფლებამოსილია ზედამხედველობა გაუწიოს ამ ვალდებულებების შესრულებას, გამოსცეს სამართლებრივი აქტები, მისცეს წერილობითი მითითებები და დააწესოს დამატებითი მოთხოვნები და შეზღუდვები; იგი შეუძლია გამოითხოვოს და დაამუშაოს განმცხადებლისა და სხვა მომხმარებლის შესახებ ინფორმაცია, მათ შორის პერსონალური მონაცემები. მომხმარებელს თავად აქვს არჩევანი: მზღვეველის ან აგენტის ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში მიმართოს მზღველის შესაბამის სტრუქტურულ ერთეულს, სასამართლოს ან ნებისმიერ სხვა უფლებამოსილ საჯარო თუ კერძო დაწესებულებას, ხოლო უფლებების დარღვევის შემთხვევაში — აგრეთვე სამსახურს; ბროკერის მიმართაც იგივე ლოგიკა მოქმედებს.
ზედამხედველობა და ლიცენზირება — მუხლები 21 და 22
სამსახურის უფლებამოსილებანი ფართოა: ლიცენზიის გაცემა და გაუქმება, ბროკერის რეგისტრაცია, ნორმატიული და მეთოდოლოგიური მოთხოვნების დაცვის ზედამხედველობა, ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების შემოწმება, სანქციების გამოყენება, რეესტრების წარმოება, კაპიტალის სახეებისა და მინიმალური ოდენობების, სადაზღვევო რეზერვების, გადახდისუნარიანობის მარჟის და ანგარიშგების ფორმების განსაზღვრა, უშუალო და ბენეფიციარ მესაკუთრეთა შესახებ ინფორმაციის მოთხოვნა. ლიცენზირების მოთხოვნებიც ზუსტია: სადაზღვევო საქმიანობის ლიცენზია გაიცემა მხოლოდ სააქციო საზოგადოების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის იურიდიულ პირზე და მხოლოდ სამ საქმიანობაზე — სიცოცხლის დაზღვევა, დაზღვევა და გადაზღვევა; სიცოცხლის ხანგრძლივობით ანუიტეტის გაცემის უფლებამოსილება მხოლოდ სიცოცხლის დაზღვევის ლიცენზიის მქონე მზღველს აქვს. გადაზღვევა შესაძლებელია არსებული ლიცენზიის ფარგლებში, თუ მზღვეველი ამის შესახებ წერილობით აცნობებს სამსახურს საქმიანობის დაწყებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში. ლიცენზიის მაძიებელი წარადგენს სადამფუძნებლო დოკუმენტებს, კაპიტალის ფულადი ფორმით სრულად შევსების ბანკურ დადასტურებებს, მნიშვნელოვანი წილისა და ადმინისტრატორების საიდენტიფიკაციო დოკუმენტაციას, კაპიტალის წარმოშობის ინფორმაციას და სადაზღვევო საქმიანობის დაწყებიდან მომდევნო 3 წლის ბიზნესგეგმას.
ხშირად დასმული კითხვები
შეიძლება თუ არა დაზღვევის ონლაინ გავრცელება შუამავლის სტატუსის გარეშე?
არა — შუამავლობა აგენტის ან ბროკერის სტატუსით ხორციელდება, ბროკერი კი სამსახურში რეგისტრირებული უნდა იყოს.
რამდენ დროში აისახება ბროკერის რეგისტრაციის ცვლილება?
რეესტრში — გადაწყვეტილების მიღებიდან 2 სამუშაო დღეში; მაცნეში ქვეყნდება 10 დღის ვადაში.
რომელი ფორმის უნდა იყოს მზღველი?
მხოლოდ სააქციო საზოგადოება; ლიცენზია გაიცემა სიცოცხლის დაზღვევაზე, დაზღვევასა და გადაზღვევაზე.
სად მიმართავს მომხმარებელი უფლებების დარღვევისას?
მზღველის სტრუქტურულ ერთეულს, სასამართლოს, ნებისმიერ უფლებამოსილ დაწესებულებას და, დარღვევის შემთხვევაში, სამსახურს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
სადაზღვეო ტექნოლოგიების შესაბამისობა ნიშნავს ბიზნეს-მოდელის მორგებას შუამავლობის, მომხმარებლის დაცვისა და ლიცენზირების წესებზე. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ სადაზღვეო სამართლის სპეციალისტს, რომელიც შეაფასებს თქვენი პლატფორმის სარეგულაციო სტატუსს, დაგეგმავს რეგისტრაციას ან ლიცენზირებას და დაიცავს თქვენს ინტერესებს ზედამხედველობის ორგანოსთან ურთიერთობაში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება.