საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის სამართლებრივი ჩარჩო
საგადახდო სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის საქმიანობა საქართველოში ეროვნული ბანკის შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის ნორმებზეა აგებული. ამ სფეროს ცენტრალური ნორმა — კანონის მუხლი 48² — განსაზღვრავს, რომ ეროვნული ბანკი ამ სუბიექტთა ზედამხედველობას ახორციელებს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად: რეგისტრაციით, რეგისტრაციის გაუქმებით, შემოწმებით, დამატებითი მოთხოვნების დადგენით, საწყისი და მიმდინარე კაპიტალის განსაზღვრით, შეზღუდვების დაწესებით და სანქციების დაკისრებით. ამ ჩამონათვალის თითოეული ელემენტი პრაქტიკული გამოწვევაა პროვაიდერისთვის: რეგისტრაცია ბაზარზე შესვლის კარიბჭეა, კაპიტალის მოთხოვნები — მუდმივი ოპერაციული ტვირთი, შემოწმება და სანქციები — რისკები, რომლებიც კომპლაინსის სისტემით მართება.
რეგისტრაცია, კაპიტალი და სანქციები
მუხლი 48²-ის მეორე პუნქტის მიხედვით, რეგისტრაციისა და მისი გაუქმების წესებს, გამოსაყენებელ სანქციებს — მათ შორის ფულადი ჯარიმის ოდენობასა და დაკისრების წესს — განსაზღვრავს ეროვნული ბანკი ნორმატიული აქტებით, ხოლო ფულადი ჯარიმის თანხა მიიმართება სახელმწიფო ბიუჯეტში. ამავე მუხლით ეროვნული ბანკი განსაზღვრავს მნიშვნელოვანი სისტემისა და საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერის სტატუსების მინიჭებისა და გაუქმების საკითხებს: მას უფლება აქვს, საგადახდო სისტემას მიანიჭოს სისტემურად მნიშვნელოვანი ან გამორჩეულად მნიშვნელოვანი საგადახდო სისტემის სტატუსი და განსაზღვროს შესაბამისი კრიტერიუმები და მოთხოვნები კაპიტალისა და აქტივების მიმართ. ცალკე არის ადმინისტრატორების შესაფერისობის საკითხი: ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია სამართლებრივი აქტით განსაზღვროს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერისა და საგადახდო სისტემის ოპერატორის ადმინისტრატორის შესაფერისობის კრიტერიუმები. ეს ნიშნავს, რომ პროვაიდერის მართვის ხარისხი და მენეჯმენტის რეპუტაცია სარეგულაციო მოთხოვნის ნაწილია. ცალკე უნდა აღინიშნოს საგადასახადო შესაბამისობის კომპონენტიც: ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესით შეამოწმოს, როგორ ასრულებს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ამერიკის შეერთებულ შტატების მთავრობასა და საქართველოს მთავრობას შორის საერთაშორისო საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესებისა და უცხოური ანგარიშის საგადასახადო შესაბამისობის აქტის შესრულების მიზნით დადებული შეთანხმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. ასეთი შემოწმება პროვაიდერის საერთაშორისო ოპერაციულ პროფილზეც ვრცელდება და მისთვის დამატებითი დოკუმენტაციის მომზადებას მოითხოვს.