რატომ არის საჭირო რეგისტრაცია საგადახდო მომსახურებისთვის
საგადასახდელო სისტემებისა და საგადასახდელო მომსახურების შესახებ საქართველოს კანონი კატეგორიულად განსაზღვრავს: დაუშვებელია საგადახდო მომსახურების იმ პირის მიერ განხორციელება, რომელიც არ არის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ რეგისტრირებული საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი, კომერციული ბანკი, მიკრობანკი ან მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, ანდა კანონით გათვალისწინებული ცალკეული გამონაკლისის ფარგლებში მოქმედი პირი. ეს ნიშნავს, რომ საგადახდო ბიზნესის დაწყებამდე უნდა განისაზღვროს თქვენი მომსახურების სამართლებრივი კლასიფიკაცია და მხოლოდ ამის შემდეგ გადაწყდეს, საჭიროებს თუ არა ის ეროვნულ ბანკში რეგისტრაციას. არარეგისტრირებულად საგადახდო მომსახურების გაწევა კანონდარღვევაა და მას შეუძლია როგორც ადმინისტრაციული, ისე სისხლისსამართლებრივი შედეგები მოჰყვეს, ამიტომ საქმიანობის მოდელის სამართლებრივი გაანალიზება პირველი ნაბიჯია ნებისმიერი საგადახდო პროექტისთვის.
რეგისტრაციის წესი და პროვაიდერების სია
საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის რეგისტრაციასა და რეგისტრაციის გაუქმებას ახორციელებს საქართველოს ეროვნული ბანკი საკუთარი მიერ დადგენილი წესით. რეგისტრაციისას პროვაიდერს ენიჭება კონკრეტული საგადახდო მომსახურების ან მომსახურებების განხორციელების უფლება — ანუ რეგისტრაცია არა ზოგადი ნებართვაა, არამედ ზუსტად დადგენილ მომსახურებათა წრეს ფარავს. ეროვნული ბანკი აქვეყნებს რეგისტრირებული პროვაიდერების სიას თითოეული პროვაიდერისთვის ნებადართული მომსახურებების მითითებით, და ამ სიაში განცალკევებით იხსენიება საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერი. მომხმარებლებისა და პარტნიორებისთვის ეს სია საჯარო ინფორმაციის სანდო წყაროა: მასში შეყვანილი კომპანია რეალურად ფლობს დადგენილ უფლებამოსილებას, ხოლო სიაში არმყოფი პირისგან საგადახდო მომსახურების მიღება რისკია.
კაპიტალის მოთხოვნები და მნიშვნელოვანი წილის შეძენა
საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის კაპიტალი მისი საქმიანობის არცერთ ეტაპზე არ უნდა იყოს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესით განსაზღვრულ და გაანგარიშებულ საზედამხედველო კაპიტალის ოდენობაზე ნაკლები. ეს მოთხოვნა მუდმივი ხასიათისაა და მას შესაბამისობის სისტემაში მუდმივი მონიტორინგი სჭირდება. ცალკე წესი ეხება მნიშვნელოვანი წილის შეძენას: პირი, რომელიც საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის მნიშვნელოვანი წილის შეძენას აპირებს, ვალდებულია ეროვნულ ბანკს წარუდგინოს განაცხადი და სამართლებრივი აქტით განსაზღვრული ინფორმაცია და დოკუმენტაცია. ბანკი ამ საკითხზე გადაწყვეტილებას ინფორმაციის წარდგენიდან 1 თვის ვადაში იღებს, და ამ ვადაში პასუხის გაუცემლობა ავტომატურად ნიშნავს გარიგებაზე თანხმობის მიცემას. თუ წარმოდგენილი ინფორმაცია არასაკმარისი ან არაზუსტია, ბანკს უფლება აქვს დამატებითი მასალები მოსთხოვოს ორივე მხარეს, და ვადის დინება ამ დროს შეჩერდება. გარდა ამისა, ეროვნული ბანკი განსაზღვრავს მნიშვნელოვანი წილის შეძენასთან დაკავშირებული შეტყობინების წესსაც.