როგორ განისაზღვრება სამართალი აზიის ქვეყნებთან ხელშეკრულებებზე
აზიის ქვეყნებთან სავაჭრო ხელშეკრულებები, თუ მათთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები უკავშირდება უცხო ქვეყნის სამართალს, წესრიგდება საერთაშორისო კერძო სამართლის კანონით. ეს კანონი განსაზღვრავს, თუ რომელი სამართლებრივი წესრიგი გამოიყენება უცხო ქვეყნის სამართალთან დაკავშირებული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არსებობისას, აგრეთვე საპროცესო სამართლის იმ ნორმებს, რომლებიც გამოიყენება ასეთი საქმის წარმოებისას. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ თუნდაც ხელშეკრულება ჩინეთის, იაპონიის, სამხრეთ კორეის ან სხვა აზიური ქვეყნის პარტნიორთან იდება, ქართული სასამართლო სწორედ ამ კანონის ნორმებით გადაწყვეტს, რომელი ქვეყნის სამართალი ექნება უპირატესობას, რომელი სასამართლო იქნება კომპეტენტური და რომელი ფორმა ჩაითვლება დაცულად. უცხო ქვეყნის სამართლის გამოყენება ქართულ სასამართლოში შესაძლებელია, მაგრამ მხოლოდ იმ ფარგლებში, რასაც საქართველოს კანონმდებლობა უშვებს, და ეს ფარგლები სწორედ ამ კანონით იხატება.
ქართული სასამართლოების საერთაშორისო კომპეტენცია
საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ, თუ მოპასუხეს საქართველოში აქვს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი. აზიურ ბაზრობაზე გასული ქართული კომპანიისთვის ეს გადამწყვეტია: თუ უცხოური პარტნიორი საქართველოში არ ცხოვრობს და არ მოქმედებს, საქმე ქართულ სასამართლოში მხოლოდ იმ შემთხვევაში აღწევს, თუ მხარეები შეთანხმდებიან ან კანონი სხვა საფუძველს იძლევა. მხარეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ საქართველოს სასამართლოს საერთაშორისო კომპეტენციაზე იმ შემთხვევაშიც, როცა კანონის სხვა ნორმებით ის კომპეტენტური არ არის. ასეთი შეთანხმება დგება წერილობით ან სიტყვიერად, წერილობითი დადასტურებით, ხოლო საერთაშორისო სავაჭრო ურთიერთობებისას — იმ ფორმით, რომელიც შეესაბამება საერთაშორისო სავაჭრო ჩვეულებებს და რაც მხარეებისთვის ცნობილია ან ცნობილი უნდა ყოფილიყო. საქართველოს სასამართლოებს კომპეტენცია ექნებათ აგრეთვე, თუ მოპასუხე პროტესტის გარეშე თანხმდება პროცესში მონაწილეობაზე — მიუხედავად იმისა, რომ ის ადვოკატის მიერ არის წარმოდგენილი და მოსამართლემ შეატყობინა მას პროტესტის განცხადების შესაძლებლობაზე, რაც საქმის წარმოების ოქმში ფიქსირდება. პარტნიორებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ უცხო ქვეყნის სასამართლოს კომპეტენციაზეც, თუ ერთ-ერთ მათგანს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი უცხო ქვეყანაში აქვს, თუმცა კანონით განსაკუთრებით დადგენილი კომპეტენციის შესახებ შეთანხმებები ბათილია.
გარიგების ფორმა სხვადასხვა ქვეყანაში მყოფ მხარეებს შორის
გარიგების ფორმა განისაზღვრება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც დაიდო გარიგება, ან იმ ქვეყნის სამართლით, რომელიც გამოიყენება გარიგების საგნის მიმართ. თუ ხელშეკრულება დაიდო სხვადასხვა ქვეყანაში მყოფ პირებს შორის, ფორმა დაცულად ითვლება, როცა ის შეესაბამება ერთ-ერთი ქვეყნის სამართლის მოთხოვნებს — ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აზიურ პარტნიორებთან ხელშეკრულებებზე, სადაც მხარეთა ხელმოწერები სხვადასხვა სახელმწიფოში კეთდება. თუ ხელშეკრულება დადებულია წარმომადგენლის მეშვეობით, ფორმის შესახებ ნორმის გამოყენებისას იგულისხმება ის ქვეყანა, სადაც იმყოფება წარმომადგენელი. მიწის ნაკვეთზე უფლების საგნად მქონე გარიგებებზე მიუხედავად დადების ადგილისა გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართლის იმპერატიული ნორმები, სადაც ნაკვეთია, და გარიგება, რომლითაც ნივთზე უფლება წარმოიშობა ან განკარგავს, ფორმის დაცვით დადებულად ითვლება, თუ შეესაბამება იმ ქვეყნის მოთხოვნებს, რომლის სამართალიც წარმომშობ ურთიერთობას ექვემდებარება.