სანავსადგურე ერთეული და უსაფრთხო ნაოსნობა
საზღვაო ნავსადგურის აკვატორიაში უსაფრთხო ნაოსნობის განხორციელებისთვის პასუხისმგებელია სანავსადგურე ერთეული. მისი მოვალეობები მოიცავს სალოცმანო ოპერაციების უსაფრთხოდ განსახორციელებლად სათანადო პირობების შექმნას, ჩაძირული ქონების ამოღების დაგეგმილი ღონისძიებების განხორციელებას, საფრთხეში მყოფი ადამიანებისა და გემის გადარჩენისათვის საძიებო-სამაშველო ოპერაციების ორგანიზებას და ნავთობისა და მავნე ნივთიერებების ავარიული დაღვრის ლიკვიდაციისთვის რესურსების მობილიზებას. ეს ფუნქციები ერთად ქმნის იმ საოპერაციო გარემოს, რომელშიც გემი უსაფრთხოდ შედის, დგას და ტოვებს ნავსადგურს.
სანავსადგურე ერთეული ასევე უზრუნველყოფს სახიფათო ტვირთის შენახვისა და სატვირთო ოპერაციების დადგენილი წესით განხორციელებას. ფუნქციების შესრულებისას ის ვალდებულია დაიცვას საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები, საზღვაო კოდექსი, სხვა ნორმატიული აქტები, ტექნიკური რეგლამენტები, ნავსადგურის წესები და სააგენტოს წერილობითი მოთხოვნები — ამგვარად წესრიგი პორტში ემყარება ერთიან სამართლებრივ ბაზას.
გემის გასვლის თანხმობა და დაკავება
ყველა გემი, განურჩევლად დროშის სახელმწიფოსი და კუთვნილების ფორმისა, ვალდებულია ნავსადგურიდან გასვლამდე საზღვაო ნავსადგურის სახელმწიფო ზედამხედველობისა და კონტროლის სამსახურისგან მიიღოს გასვლის წერილობითი თანხმობა. ამასთან, ნავსადგურის კაპიტანს უფლება აქვს დააკავოს გემი ან ტვირთი, თუ გემი სანაოსნოდ უვარგისია, მწყობრიდან არის გამოსული სანავსადგურო ნაგებობები ან სანავიგაციო მოწყობილობა, დარღვეულია დატვირთვის, მომარაგებისა და ეკიპაჟის დაკომპლექტების მოთხოვნები. ასეთი ნაკლოვანებები პორტის კაპიტნის უმყენებენ რისკს ნაოსნობის უსაფრთხოებას.
დაკავების საფუძვლებია ასევე გემის საბუთების არასწორად შედგენა, საერთო ავარიის, გადარჩენის, გადაზიდვის ხელშეკრულების, გემების შეჯახების ან გადასახადის გადაუხდელობის შესახებ პირის განცხადების არსებობა, ან მფლობელის მიერ შესაბამისი უზრუნველყოფის არ წარდგენა. კაპიტნის განკარგულება დაკავების შესახებ მოქმედებს 3 დღე-ღამის განმავლობაში, დასვენებისა და უქმე დღეების გარეშე; თუ ამ ვადაში სასამართლო გადაწყვეტილებას არ გამოიტანს, გემი დაუყოვნებლივ განთავისუფლდება. არ დაიკავება სხვა სახელმწიფოს არაკომერციული მიზნებისთვის გამოყენებული გემი, გარდა საერთაშორისო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.
ლოცმანო მომსახურება და მისი რეგულირება
გემის სალოცმანო გაცილებას ნავსადგურის მისასვლელებთან და აკვატორიაში ახორციელებს მხოლოდ სააგენტოს მიერ სერტიფიცირებული საზღვაო ლოცმანი. სანავსადგურე ერთეული ვალდებულია უზრუნველყოს სალოცმანო სამსახურის ფუნქციონირება, მაგრამ ეს სამსახური არ შეიძლება შეიქმნას მის მიერ ან იყოს მასთან დაკავშირებული — სალოცმანო სამსახური შეიძლება შეიქმნას „მეწარმეთა შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული ფორმით და სანავსადგურე ერთეული მასთან ხელშეკრულებას დდებს.
სალოცმანო სამსახურის სერტიფიკატი გაიცემა 5 წლის ვადით. სამსახურის მოღვაწეობას მუდმივ ზედამხედველობასა და კონტროლს უწევს სააგენტო, ხოლო საზღვაო უსაფრთხოების საკითხებში ის ექვემდებარება ნავსადგურის კაპიტანს. ლოცმანად ინიშნება საქართველოს მოქალაქე, რომელსაც სააგენტოს მიერ გაცემული ლოცმანის სერტიფიკატი აქვს. თუ სალოცმანო სამსახურის ბრალით სავალდებულო სალოცმანო გაცილების რაიონში მომსახურება შეუძლებელია, სააგენტო ნიშნავს კომპეტენტურ პირს ან სერტიფიცირებულ ლოცმანს. სალოცმანო კატარღა უნდა აკმაყოფილებდეს ტექნიკური რეგლამენტის მოთხოვნებს და სტატუსს იღებს გემის რეგისტრაციის მოწმობაში ჩანაწერით. სააგენტოს სავალდებულო მითითებაზე ლოცმანის დაუსაბუთებელი უარი სერტიფიკატის მოქმედების შეწყვეტის საფუძველია.
ნავსადგურის წესები და პასუხისმგებლობა
გემის შესვლის, გასვლის, დგომის, სატვირთო ოპერაციების, სახიფათო ტვირთის შენახვის, გემის საწვავით გამართვისა და სალოცმანო გაცილების წესებს განსაზღვრავს „ნავსადგურის წესები“, რომელსაც ამტკიცებს სააგენტო. სააგენტო უფლებამოსილ რწმუნებულებთან ერთად ადგენს მოძრაობის წესებს სამხედრო ნავსადგურებსა და მათ მისასვლელებთანაც.
სანავსადგურე ერთეულში მდგომი გემის კაპიტანი და ტერიტორიაზე მყოფი პირები ვალდებულნი არიან სააგენტოს დავალების შესაბამისად, მოთხოვნისთანავე გადასცენ მათი მცურავი ობიექტები ან სხვა ტექნიკური საშუალებები საფრთხეში მყოფი ადამიანებისა და გემის გადასარჩენად და ზღვის დაბინძურების ლიკვიდაციისთვის. ნაოსნობის უსაფრთხოებისა და ნავსადგურში წესრიგის დაცვის მოთხოვნათა დარღვევისთვის გამოიყენება მოთხოვნათა შესრულება სავალდებულოა სანავსადგურე ერთეულში მყოფი ყველა ფიზიკური და იურიდიული პირისა და გემის კაპიტნისთვის. ადმინისტრაციული სახდელი ქართული კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად.
ხშირად დასმული კითხვები
ვინ არის პასუხისმგებელი პორტის აკვატორიაში უსაფრთხო ნაოსნობაზე?
სანავსადგურე ერთეული. მის მოვალეობაში შედის სალოცმანო ოპერაციების პირობების შექმნა, ჩაძირული ქონების ამოღება, საძიებო-სამაშველო ოპერაციები და დაღვრის ლიკვიდაციისთვის რესურსების მობილიზება.
რამდენ ხანს მოქმედებს გემის დაკავების განკარგულება?
3 დღე-ღამის განმავლობაში, სადაც არ შედის დასვენებისა და უქმე დღეები. თუ ამ ვადაში სასამართლო გადაწყვეტილებას არ გამოიტანს, გემი ან ტვირთი დაუყოვნებლივ განთავისუფლდება.
ვის შეუძლია ლოცმნის ოპერაციების წარმართვა?
მხოლოდ სააგენტოს მიერ სერტიფიცირებულ საზღვაო ლოცმანს. ლოცმანად ინიშნება საქართველოს მოქალაქე, რომელსაც სააგენტოს მიერ გაცემული ლოცმანის სერტიფიკატი გააჩნია.
შეიძლება თუ არა სალოცმანო სამსახურის შექმნა პორტის მიერ?
არა — დაუშვებელია სალოცმანო სამსახურის სანავსადგურე ერთეულის ან მისი თანამშრომლის მიერ შექმნა ან მასთან დაკავშირებული პირის მიერ ყოფნა. სამსახური იქმნება დამოუკიდებლად და პორტი მასთან მხოლოდ ხელშეკრულებას დდებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
პორტის ოპერაციები ეხება როგორც გემების მფლობელებს, ასევე ტვირთის გამგზავნებსა და მიმღებებს. Legal.ge-ს სპეციალისტები გეხმარებიან ნავსადგურის წესებთან დაკავშირებულ საკითხებში, გემის ან ტვირთის დაკავების სამართლებრივ შეფასებაში და ლოცმანო მომსახურების დავების მოგვარებაში. ჩვენი გამოცდილება გეხმარებათ დროულად შეაფასოთ რისკები და მოიქცეთ სამართლებრივად გამართულად. დაგვიკავშირდით — განვიხილავთ თქვენს სიტუაციას და დაგეხმარებით სწორი ნაბიჯების გადადგმაში.