ფრენშაიზინგის ხელშეკრულების ცნება
ფრენშაიზინგის ხელშეკრულება გრძელვადიანი ვალდებულებითი ურთიერთობაა, რომლითაც დამოუკიდებელი საწარმოები ორმხრივად კისრულობენ, საჭიროების მიხედვით, სპეციფიკურ ვალდებულებათა შესრულების გზით ხელი შეუწყონ საქონლის წარმოებას, გასაღებასა და მომსახურებათა განხორციელებას. ეს განსაზღვრება რამდენიმე მიზეზით არის მნიშვნელოვანი: პირველი — ურთიერთობა გრძელვადიანია და ამიტომ მისი დაგეგმვა წლების ჰორიზონტზე ხდება; მეორე — მხარეები დამოუკიდებელი საწარმოები რჩებიან, ანუ ფრენშაიზის მიმღები არ ხდება მიმცემის ფილიალი ან შვილობილი კომპანია.
ამ ბუნებრივი ორმხრივობიდან გამომდინარეობს მთელი თავი: ფრენშაიზის მიმცემი ინახავს და ვითარდებს სისტემას, ხოლო მიმღები — იხდის საზღაურს და აქტიურად ახორციელებს საქმიანობას. საქართველოში ეს ურთიერთობა სამოქალაქო კოდექსის ცალკე თავით არის განსაზღვრული, და მისი ნორმები ქმნის იმ მინიმალურ ჩარჩოს, რომელსაც მხარეთა შეთანხმება მეტად დეტალურად ავსებს.
მხარეთა ვალდებულებები
ფრენშაიზის მიმცემი ვალდებულია ფრენშაიზის მიმღებს წარუდგინოს მის მიერ გამოყენებული ფორმით არამატერიალური ქონებრივი უფლებები, სასაქონლო და სავაჭრო ნიშნები, ნიმუშები, შეფუთვა, საქონლის წარმოების, შეძენის, გასაღებისა და საქმიანობის ორგანიზაციის კონცეფცია, ასევე სხვა ინფორმაცია, რომელიც საჭიროა გასაღებისთვის ხელშესაწყობად. პრაქტიკაში ეს არის იმის სამართლებრივი საფუძველი, რომ მიმღებმა სისტემის სრული პაკეტი მიიღოს — ბრენდისა და ცოდნის ჩათვლით.
მიმცემის მეორე მიმართულება სისტემის დაცვა და განვითარებაა: ის ვალდებულია დაიცვას ერთიანი მოქმედების სისტემა მესამე პირთა ჩარევებისაგან, განუწყვეტლივ განავითაროს იგი და საქმიან ჩვევების გაზიარებით, ინფორმაციების მიწოდებითა და კვალიფიკაციის ამაღლებით მხარი დაუჭიროს ფრენშაიზის მიმღებს. ეს არ არის მხოლოდ ზოგადი სიტყვები: მიმცემის მოვალეობათა არაშესრულება პირდაპირ უკავშირდება საზღაურის შემცირების შესაძლებლობას.
ფრენშაიზის მიმღები ვალდებულია გადაიხადოს საზღაური, რომლის ოდენობაც არსებითად გამოითვლება ფრენშაიზინგის სისტემის განხორციელებაში შეტანილი წვლილის გათვალისწინებით. საზღაურის გარდა, მიმღები ვალდებულია კეთილსინდისიერი მეწარმის გულისხმიერებით აქტიურად განახორციელოს საქმიანობა, მიიღოს მომსახურება და შეიძინოს საქონელი ფრენშაიზის მიმცემის ან მის მიერ დასახელებულ პირთა მეშვეობით, თუკი ეს უშუალო კავშირშია ხელშეკრულების მიზანთან. ანუ მიმღების აქტიურობა და სისტემისადმი ერთგულება კანონით დადგენილი მოთხოვნაა.
ხელშეკრულების ფორმა და შინაარსი
ფრენშაიზინგის ხელშეკრულება ნამდვილობისათვის საჭიროებს წერილობით ფორმას. გარდა მხარეთა ორმხრივი ვალდებულებების, ხელშეკრულების ხანგრძლივობის, მოშლის ან ვადის გაგრძელებისა და ხელშეკრულების სხვა არსებითი ელემენტების თვალნათლივ აღნიშვნისა, მხარეებმა ხელშეკრულების ტექსტში უნდა შეიტანონ ფრენშაიზინგის სისტემის სრულყოფილი აღწერა. ეს მოთხოვნა პრაქტიკულად იმას ნიშნავს, რომ ზეპირი შეთანხმებები და გაურკვეველი პირობები ფრენშაიზის ურთიერთობაში დაუშვებელია — სისტემა ხელშეკრულებაშივე უნდა იყოს სრულად აღწერილი.