ექსპროპრიაციის უფლების საფუძველი და სასამართლოს გადაწყვეტილება
აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევა საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად დასაშვებია მხოლოდ ექსპროპრიაციის გზით. ექსპროპრიაციის უფლების მინიჭება ხორციელდება მინისტრის ბრძანების საფუძველზე და სასამართლოს გადაწყვეტილებით: მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება ექსპროპრიაციის გარდაუვალობა და სუბიექტი, რომელსაც შეიძლება ეს უფლება მიენიჭოს, ხოლო ექსპროპრიაციის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს სასამართლო — იგი ადგენს იმ სახელმწიფო ორგანოს, მუნიციპალიტეტს ან საჯარო/კერძო სამართლის იურიდიულ პირს, რომელსაც უფლება ენიჭება.
სასამართლოს გადაწყვეტილება აგრეთვე უნდა შეიცავდეს საექსპროპრიაციო ქონების დეტალურ აღწერას და შესაბამის მითითებას მესაკუთრის წინასწარი, სრული და სამართლიანი კომპენსაციით უზრუნველყოფის თაობაზე. საკითხს განიხილავს რაიონული (საქალაქო) სასამართლო, დაინტერესებული პირი მას განცხადებით მიმართავს; განცხადებას უდევს პროექტის დეტალური აღწერა, მინისტრის შესაბამისი ბრძანება, ქონების დეტალური აღწერა და ინფორმაციის გამოქვეყნების დამადასტურებელი საბუთი. გადაწყვეტილება აღსრულდება დაუყოვნებლივ აღსასრულებელი გადაწყვეტილების წესით.
წინასასამართლო ეტაპი: შეთანხმების მოლაპარაკება და შეფასება
ექსპროპრიატორი, რომელმაც უფლება მიიღო, წინასწარ უთანხმდება მესაკუთრეს კომპენსაციის წესის შესახებ და ახორციელებს ყველა სათანადო ღონისძიებას ქონების შეთანხმების საფუძველზე მისაღებად. მოლაპარაკების დაწყებამდე იგი საკუთარი ხარჯით, დამოუკიდებელი ექსპერტის დახმარებით აფასებს ქონებას და განსაზღვრავს სავარაუდო საკომპენსაციო თანხას ან სხვა ქონებას საბაზრო ღირებულების შესაბამისად; მესაკუთრესაც აქვს უფლება, საკუთარი ხარჯით სხვა დამოუკიდებელ ექსპერტს მიმართოს.
შეთავაზებული კომპენსაცია უნდა იყოს წინასწარი, სრული და სამართლიანი და არ უნდა იყოს ექსპროპრიატორის შეფასებით განსაზღვრულ თანხაზე ნაკლები; კომპენსაციის სახით სხვა ქონების გადაცემა დასაშვებია მხოლოდ მესაკუთრის თანხმობით. შეფასება წარედგინება წერილობითი ფორმით, კომპენსაციის განსაზღვრის საფუძვლის მითითებით, და ანაზღაურება თავისუფლდება ყოველგვარი გადასახადისა და მოსაკრებლისაგან. აკრძალულია მოლაპარაკებისთვის ხელის შეშლა და ძალდატანებითი მოქმედება; წინადადებამ უნდა მოიცვას დაკავშირებული უმნიშვნელო ან ნაკლებად ღირებული, მაგრამ გამოუსადეგარი ქონების კომპენსაციაც.
დავა საბაზრო ღირებულებასა და კომპენსაციაზე
თუ მხარეები ვერ თანხმდებიან საბაზრო ღირებულებასა და საკომპენსაციო თანხაზე ან კომპენსაციის სახით შეთავაზებულ ქონებაზე, თითოეულ მხარეს უფლება აქვს სარჩელი შეიტანოს სასამართლოში განსჯადობის მიხედვით. ექსპროპრიატორის სარჩელს უდევს ქონების დეტალური აღწერა, საზოგადოებრივი აუცილებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, პროექტის დოკუმენტები და რაიონული (საქალაქო) სასამართლოს გადაწყვეტილება ექსპროპრიაციის უფლების მინიჭების თაობაზე. მხარის მოტივირებული შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლო უფლებამოსილია თვითონ განსაზღვროს კომპენსაციის სახე.







































