დავის საგანი: განკარგვის ცნებები და ფასდადება
სახელმწიფო ქონებისგან ქონების შეძენის დავების უმეტესობა სწორედ ცნებით აპარატში იწყება. „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონი განკარგვად მოიაზრებს მუნიციპალიტეტისთვის გადაცემას, პრივატიზებას, მართვის უფლებით გადაცემას, გაცვლას, ლიზინგს, განაწილებასა და განადგურებას, ხოლო პრივატიზება აუქციონის, პირდაპირი მიყიდვისა და უსასყიდლო გადაცემის ფორმებით ხორციელდება. დავის გაგებისას პირველი კითხვა სწორედ ეს არის: რომელი გარიგება დაიდო და შეესაბამებოდა თუ არა იგი ამ ფორმებს.
მეორე სადავო ზონა ფასდადებაა: საწყისი საპრივატიზებო თანხა გადასაცემი ქონების მინიმალური ღირებულებაა, საპრივატიზებო საფასური კი შემძენის მიერ გადასახდელ თანხად არის განსაზღვრული და მის შემადგენლობაში საპრივატიზებო შემოსულობა და, შესაბამისი შემთხვევების არსებობისას, სხვა გადასახდელი თანხებიც შედის. საფასურისა და საწყისი თანხის განსაზღვრის წესს ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა, ხოლო არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნორმატიულ ფასს საბაზრო ღირებულების გათვალისწინებით მუნიციპალიტეტის საკრებულო ადგენს — ეს ორი ფენა ხშირად ერთდროულად ხდება დავის საგანი.
დავის პრაქტიკული ანატომია კიდევ ერთ ფენას მოითხოვს: გამოვლენილი ხარვეზი რომელ ეტაპს ეკუთვნის — გადაწყვეტილებას განკარგვის შესახებ, თვით გარიგებას თუ გადახდის პროცესს. პირველ შემთხვევაში სადავოა ადმინისტრაციული აქტის კანონიერება, მეორეში — ხელშეკრულებრივი პირობები და მათი შესრულება, მესამეში — ვადები და გაანგარიშება. სხვადასხვა ეტაპი სხვადასხვა დავის ფორმას ითხოვს, და მათი არევა დავას უაზროდ აგრძელებს.
ანგარიშსწორების დავები
შეძენილ უძრავ ქონებაზე ანგარიშსწორება შეიძლება განხორციელდეს ერთიანად ან განვადებით, და სწორედ გადახდის ვადები ბადებს დავას. აუქციონში გამარჯვებული საფასურს იხდის განმახორციელებელი ორგანოს მიერ დადგენილ ვადაში — აუქციონის ჩატარებიდან არანაკლებ 7 და არა უმეტეს 30 კალენდარულ დღეში; პირობითი აუქციონისას ვადა 2 წელს არ უნდა აღემატებოდეს; პირდაპირი მიყიდვისას გადახდა ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, მთავრობის დადგენილ ვადაში ხდება. ვადის დარღვევა ან არასწორად გაანგარიშებული თანხა ტიპური სარჩელო საფუძვლებია.
საინვესტიციო და სხვა განსაკუთრებული პირობები
განსაკუთრებული პირობების შეუსრულებლობიდან ნაკისრი პასუხისმგებლობა კანონით მკაცრად არის განსაზღვრული: საინვესტიციო ვალდებულების არსებობისას მყიდველი წარადგენს არანაკლებ 10 პროცენტის ოდენობის უპირობო და გამოუხმობი საბანკო გარანტიას, რომლის ვადაც შესრულების ვადას არანაკლებ 4 თვით აღემატება; გარანტიის შემცირებისას შევსება 1 თვეში ხდება, ხოლო ხელშეკრულების მოშლისას თანხა სრულად ბიუჯეტში ირიცხება.
მოშლის შედეგები ყველაზე მკაცრია: საპრივატიზებო პირობების დარღვევის გამო ხელშეკრულების ცალმხრივად მოშლისას ქონება სახელმწიფო საკუთრებაში ბრუნდება, მასზე დარეგისტრირებული მესამე პირის იპოთეკა უქმდება (თუ საჯარო რეესტრში საპრივატიზებო ვალდებულების შესახებ ინფორმაცია იპოთეკამდე იყო ჩაწერილი), და შემძენს გადახდილი თანხები და ხარჯები არ ანაზღაურდება. ამ ნორმების ცოდნა დავის სტრატეგიის საფუძველია — როგორც მყიდველის, ისე სახელმწიფოს პოზიციიდან.
სახელმწიფოს საკუთრებაში მიქცეული ქონება
ცალკე სადავო წრეა სახელმწიფოს საკუთრებაში მიქცეული უძრავი ქონება — ქონება, რომელიც სახელმწიფოს ერთმანეთს ერთვის სისხლის, სამოქალაქო ან ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით, აღსრულების წესით, საგადასახადო ან საბაჟო კოდექსით, ასევე მემკვიდრეობით ან ჩუქებით, უპატრონო ან უმკვიდრო ქონების სახით. ასეთი ქონების განკარგვის წესი კანონის შესაბამისი თავებით წყდება, და მას შეიძლება გადაეცეს ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებების განმახორციელებელ ორგანოებსაც. შეძენის დავაში ყოველთვის უნდა დადგინდეს, რომელ რეჟიმს მიეკუთვნება კონკრეტული ობიექტი.
დავის გზები
სადავო საპრივატიზებო საკითხებზე გადაწყვეტილების გასაჩივრება შესაძლებელია ადმინისტრაციული წესრიგითა და სასამართლოს მიმართვით; კანონი საპრივატიზებო საკითხის სასამართლოსთვის მიმართვის შესაძლებლობას პირდაპირ ითვალისწინებს. გასაჩივრების ვადები და ფორმა ზოგადი ადმინისტრაციული წესრიგისა და „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონის ჩარჩოში წყდება, ამიტომ დავის მომზადება ორმხრივ ანალიზს მოითხოვს — როგორც განკარგვის კანონიერების, ისე პროცედურული ვადების ჭრილში.
ცალკე ზონაა განსაკარგავად გადაცემული ქონება — სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მოძრავი ქონება, რომელიც ორგანოს ან საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს სარგებლობაში აქვს ან ბალანსზე ერიცხება და განკარგვის გადაწყვეტილების შემდეგ ქონების სააგენტოს გადაეცემა შემდგომი განკარგვისთვის. ასეთი ობიექტების გარიგებები ხშირად შერეულ ხასიათს ატარებს, და დავისას სწორად დადგენა, თუ რომელი სუბიექტი რომელ უფლებამოსილებას იყენებდა, გადამწყვეტია მოქმედების კანონიერების შეფასებისთვის.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელი გარიგებები ითვლება განკარგვად?
მუნიციპალიტეტისთვის გადაცემა, პრივატიზება, მართვის უფლებით გადაცემა, გაცვლა, ლიზინგი, განაწილება და განადგურება; პრივატიზება კი აუქციონით, პირდაპირი მიყიდვით ან უსასყიდლო გადაცემით ხორციელდება.
რომელი ვადები მოქმედებს გადახდაში?
აუქციონის გამარჯვებული იხდის 7-დან 30 კალენდარულ დღემდე ვადაში, პირობითი აუქციონისას — არა უმეტეს 2 წლის, და ანგარიშსწორება განვადებითაც შესაძლებელია.
რა შედეგი აქვს პირობების დარღვევას?
ხელშეკრულების მოშლას, ქონების სახელმწიფოსთვის დაბრუნებას, იპოთეკის უქმებას და გადახდილი თანხების არაანაზღაურებას; გარანტიის თანხა ბიუჯეტში ირიცხება.
საიდან იწყება დავის მომზადება?
გარიგების ფორმის, ფასდადების წესისა და ვადების გადამოწმებით მთავრობის დადგენილებებთან შეჯერებით, და საჭიროების შემთხვევაში — ადმინისტრაციული გასაჩივრებით ან სასამართლომდე მისვლით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დაგეხმარებით შეძენის დავის სრულ ციკლში: გარიგების კანონიერების შეფასება, ფასდადებისა და ვადების აუდიტი, მოსარჩელეობის მომზადება და წარმომადგენლობა. გვიწერეთ — შევაფასებთ თქვენს დავას და დავგეგმავთ სტრატეგიას.