სარგებლობაში გადაცემის ფორმები და შეზღუდვები
სახელმწიფო ქონების სარგებლობაში გადაცემა მრავალფეროვანი რეჟიმით ხორციელდება: ქონება გადაიცემა ვადით ან უვადოდ, სასყიდლით ან უსასყიდლოდ, აუქციონის ფორმით ან მის გარეშე. მიმღებთა წრეც ფართოა — სახელმწიფო ხელისუფლების, ავტონომიური რესპუბლიკების ორგანოები, მუნიციპალიტეტი და საჯარო სამართლის იურიდიული პირები, აგრეთვე ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირები. სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის სარგებლობაში გადაცემა საჯარო რეესტრში რეგისტრირდება.
ცენტრალური შეზღუდვა ამ თავში ასეთია: აკრძალულია სარგებლობაში მიმღების მიერ გადაცემული ქონების იპოთეკით დატვირთვა, დაგირავება, სერვიტუტით დატვირთვა და უძრავ ქონებაზე სხვაგვარი განკარგვითი გარიგების დადება, ისევე როგორც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, რომელიც ქონების მესაკუთრეს შეცვლას იწვევს — თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ეს წესი არ ვრცელდება საჯარო-კერძო თანამშრომლობის პროექტის ფარგლებში გადაცემულ ქონებაზე.
სახელმწიფო ორგანოებისთვის გადაცემის წესი
სახელმწიფო ორგანო, ავტონომიური რესპუბლიკის ორგანო ან მუნიციპალიტეტი ქონების მმართველს განცხადებით მიმართავს სარგებლობაში პირველადი გადაცემის შესახებ; მმართველი მიმართვიდან 2 კვირის ვადაში იღებს გადაწყვეტილებას — თანხმობას, რომელიც რეგისტრაციის საფუძველია, ან მოტივირებულ უარს; უარის შემთხვევაში საკითხი მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული წესით განიხილება. პირველადი გადაცემის შემდეგ ორგანოს ხელმძღვანელის ინდივიდუალური აქტით ქონება სხვა ორგანოსაც გადაეცემა, რაზეც მიღება-ჩაბარების აქტი ფორმდება; ძველი ხელშეკრულება უქმდება.
თუ ქონების მესაკუთრე ვერ დგინდება, ორგანო ქონების მმართველს განცხადებით მიმართავს, და მმართველი განცხადებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში წყვეტს საკითხს; ვადაში გადაწყვეტილების არმიღებისას ორგანო პირდაპირ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს მიმართავს. ამ წესებით გათვალისწინებული რეჟიმი ვრცელდება საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებზეც (გარკვეული გამონაკლისებით), ხოლო სახელმწიფო კონტროლის ქვეშ მყოფი სსიპ-ის გადაცემის გადაწყვეტილება კონტროლის ორგანოს თანხმობით იღება.
ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირისთვის გადაცემა
ფიზიკურ პირს ან კერძო სამართლის იურიდიულ პირს სახელმწიფო ქონება სასყიდლით, სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული სარგებლობის ფორმებით, აუქციონის საფუძველზე, ქონების მმართველის თანხმობით გადაეცემა. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი შეიძლება გადაეცეს არაუმეტეს 49 წლის ვადით. სასყიდლით მიმღები ვალდებულია გადაიხადოს გადაცემის საფასური და უზრუნველყოს ქონების მოვლა-პატრონობა; დოკუმენტის არმქონე მოსარგებლე, რომელიც ქონებას კომერციული მიზნით იყენებს, მოთხოვნისას საბაზრო ღირებულების შესაბამის საფასურს ხდის საექსპერტო დასკვნის საფუძველზე.
აუქციონის გარეშე გადაცემა შესაძლებელია მხოლოდ მთავრობის თანხმობით (სერვიტუტისა და განსაკუთრებული შემთხვევების გარდა); ამ დროს ხელშეკრულება განკარგულებიდან 3 თვის ვადაში დგება, აუქციონით გადაცემისას კი — აუქციონიდან 45 კალენდარული დღის ვადაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში განკარგულება/აუქციონის შედეგები ძალას კარგავს. წიაღისეულის ინფრასტრუქტურისთვის გათვალისწინებულია 49 წლამდე ვადით, აუდიტორის დასკვნით განსაზღვრული საფასურით გადაცემა, მიწის საერთო ფართობით არა უმეტეს 3 ჰექტარი; ხოლო პრივატიზებადობის აკრძალვის შემთხვევაში ქონება უსასყიდლო ფორმებით მხოლოდ სახელმწიფოს წილობრივ მონაწილეობით შექმნილ საწარმოს გადაეცემა, სადაც სახელმწიფოს ან სსიპ-ის წილი 50 პროცენტი ან მეტია.
საფასური და ანგარიშსწორება
სარგებლობაში გადაცემის საფასურის განსაზღვრის წესს ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა, და ანგარიშსწორება პრივატიზებისას მოქმედი წესის შესაბამისად ხორციელდება. მიმდინარეობა ბიუჯეტურადაც არის დაყვანილი: სამინისტროს, ქონების სააგენტოს ან სხვა სახელმწიფო ორგანოს მიერ სასყიდლით გადაცემისას თანხა სახელმწიფო ბიუჯეტში ირიცხება, ხოლო ავტონომიური რესპუბლიკის ორგანოს, მუნიციპალიტეტის ან სსიპ-ის მიერ — გადამცემის ბიუჯეტში. ეს წესი ხშირად ხდება დავის საგანი, როცა გადამცემის სტატუსი და ბიუჯეტური დანიშნულება არასწორად არის განსაზღვრული, ამიტომ ხელშეკრულებამდე ეს პარამეტრები ზუსტად უნდა დადგინდეს.
სარგებლობის ხელშეკრულებების დადების ვადები და ბიუჯეტური დისციპლინა ერთად მუშაობს: გადაცემის თითოეული ფორმა განსაზღვრულ საბუთებს ეყრდნობა, და როცა ერთი რგოლი — თანხმობა, აუქციონი თუ რეგისტრაცია — თანმიმდევრობას აცდება, მთელი გარიგება სადავო ხდება. ამიტომ სარგებლობის გეგმის დადგენისას ჯერ ფორმა და მიმღების სტატუსი უნდა დადგინდეს, შემდეგ კი — ვადები და საფასური; ასე ირიდებთ იმ რისკს, რომ ხელშეკრულება ძალას კარგავს ვადის გასვლით, და თანხმობის ჯაჭვი აღარ აღდგება.
ხშირად დასმული კითხვები
შეიძლება თუ არა სარგებლობაში აღებული სახელმწიფო ქონების დაგირავება?
არა — აკრძალულია იპოთეკა, დაგირავება, სერვიტუტით დატვირთვა და სხვა განკარგვითი გარიგება, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული; გამონაკლისია საჯარო-კერძო თანამშრომლობის პროექტი.
რამდენი ვადით გადაეცემა სოფლის მეურნეობის მიწა?
არაუმეტეს 49 წლის ვადით, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევისა; წიაღისეულის ინფრასტრუქტურის შემთხვევაშიც ვადა 49 წელს არ აღემატება და ფართობი 3 ჰექტარს მაქსიმუმ.
როდის შეიძლება აუქციონის გარეშე გადაცემა?
მხოლოდ მთავრობის თანხმობით, გარდა სერვიტუტისა და კანონით განსაზღვრული განსაკუთრებული შემთხვევებისა; ხელშეკრულება განკარგულებიდან 3 თვეში უნდა დაიდეს.
სად ირიცხება გადაცემის თანხა?
ცენტრალური ორგანოების მიერ გადაცემისას — სახელმწიფო ბიუჯეტში, ავტონომიების/მუნიციპალიტეტის/სსიპ-ის მიერ — გადამცემის ბიუჯეტში.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დაგეხმარებით სახელმწიფო ქონებით სარგებლობის გაფორმებაში: გადაცემის ფორმის შერჩევა, აუქციონის მომზადება, ხელშეკრულების პირობები და საფასურის ანგარიში. გვიწერეთ — შევაფასებთ თქვენს შემთხვევას კანონის ყველა ვადასთან ერთად.