ენერგიის შენახვის პროექტები საქართულ სამართალში
ენერგიის შენახვის მსურველმა ინვესტორმა ჯერ ერთი რამ უნდა იცოდეს: საქართველოს კანონმდებლობაში ელექტროენერგიის შენახვის ცალკე სტატუტი არ არსებობს. ამოქმედებული რეგულაციული ჩარჩოდან შენახვის ერთადერთი დეტალურად დარეგულირებული სფერო ბუნებრივი გაზის შენახვაა, რომელსაც ენერგეტიკის შესახებ კანონი აწესრიგებს. ამიტომ თუ თქვენი პროექტი გაზის საცავს ეხება, ქვემოთ აღწერილი ნორმები პირდაპირ გამოიყენება; ელექტროენერგიის შენახვის ბატარეების პროექტები კი ამ ჩარჩოს მიღმა რჩება და მათთვის სპეციალური სალიცენზო ან სანებართვო რეჟიმი არ არსებობს — ეს უნდა ითქვას პირდაპირ და დაგეგმვისას გათვალისწინებული იყოს.
დაგეგმვისას ასევე გაითვალისწინეთ, რომ საცავის სფეროსთან დაკავშირებული ურთიერთობები ორ დონედ იყოფა: ერთი მხრივ, ოპერატორის საქმიანობა — შენახვის ობიექტების ოპერირება და მართვა; მეორე მხრივ, მოსარგებლეთა ურთიერთობა ოპერატორთან — დაშვების მოპოვება, სიმძლავრის განაწილებაში მონაწილეობა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დაცვის მოთხოვნა. კანონი ორივე დონეს აწესრიგებს, და ინვესტორის პოზიცია სწორედ იმაზეა დამოკიდებული, რომელ მხარეს იკავებს ის ამ ურთიერთობაში.
ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი
ბუნებრივი გაზის შენახვის საქმიანობას ახორციელებს ბუნებრივი გაზის საცავის სისტემის ოპერატორი, რომელიც ამ საქმიანობას ენერგეტიკის შესახებ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით დადგენილი წესით აწარმოებს. ოპერატორის სტატუსი ასეთი საქმიანობის წინაპირობაა: შენახვის ობიექტის მართვა და ოპერირება სწორედ მის კომპეტენციას მიეკუთვნება და მისი ფუნქციები კანონით განსაზღვრული წესებით ხორციელდება.
საცავის ობიექტზე და მილსადენზე დაშვება
გაზის შენახვის მიზნით საცავის ობიექტსა და მილსადენზე დაშვების ორგანიზებისთვის გამოიყენება შეთანხმებული ან რეგულირებული დაშვების პროცედურა, თუ ეს ტექნიკურად ან ეკონომიკურად აუცილებელია მომხმარებლის გაზით მომარაგებისთვის სისტემაზე ეფექტიანი დაშვებისა და დამხმარე მომსახურების ხელმისაწვდომობის ორგანიზების უზრუნველსაყოფად. კომისია განსაზღვრავს და აქვეყნებს კრიტერიუმებს, რომელთა საფუძველზეც წყდება, რომელი პროცედურა გამოიყენება; პროცედურები ობიექტური, გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციული გზით უნდა გამოყენებულ იქნეს. საცავის სისტემის ოპერატორი აქვეყნებს ინფორმაციას, საცავის რომელი ობიექტი ან მისი ნაწილია შეთავაზებული დაშვების სხვადასხვა პროცედურით, ხოლო ბუნებრივი გაზის გადამცემი სისტემის ოპერატორი — გაზის შენახვისთვის გამოყენებული სისტემის რა ნაწილია შეთავაზებული დაშვების სხვადასხვა პროცედურით.
შეთანხმებული დაშვების შემთხვევაში კომისია იღებს ყველა საჭირო ზომას, რათა ურთიერთდაკავშირებული სისტემის ტერიტორიის ფარგლებში ან მისი ფარგლების გარეთ არსებულ გაზის საწარმოებსა და საბოლოო მომხმარებლებს შესაძლებლობა ჰქონდეთ შეთანხმდნენ შენახვის ობიექტებსა და მილსადენთან დაშვებაზე. მხარეები ვალდებული არიან დაშვებასთან და დამხმარე მომსახურებასთან დაკავშირებული მოლაპარაკებები კეთილსინდისიერად აწარმოონ — ეს ვალდებულება პირდაპირ კანონით არის დაწესებული და მისი დარღვევა დავის საგანი ხდება.