მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის რეჟიმი
მზის ენერგიის კონტრაქტების სამართლებრივი ჩარჩო „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ კანონის მე-38 მუხლიდან იწყება. მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის მფლობელი ან მისით მოსარგებლე საბოლოო მომხმარებელი, ისევე როგორც საბოლოო მომხმარებელთა ჯგუფი, უფლებამოსილია ელექტროსადგური გამანაწილებელ ქსელთან მიაერთოს და მის მიერ წარმოებული, კომისიის სამართლებრივი აქტის შესაბამისად განსაზღვრული ჭარბი ელექტროენერგია გამანაწილებელ ქსელში მიაწოდოს ქსელის წესებითა და მიწოდების წესებით დადგენილი პირობების შესაბამისად. ჭარბი ელექტროენერგიის ყიდვის უფლება ელექტროენერგიის ნებისმიერ მიმწოდებელს აქვს მიწოდების წესების შესაბამისად, ხოლო ამავე წესებით განსაზღვრულ შემთხვევებში და პირობებით მას ყიდულობს უნივერსალური მომსახურების ის მიმწოდებელი, რომლის მომსახურების არეალშიც ელექტროსადგური მდებარეობს, ან/ან საჯარო მომსახურების ვალდებულების მქონე სხვა მიმწოდებელი. საბოლოო მომხმარებლის მიერ ჭარბი ენერგიით სარგებლობის პირობებს — მათ შორის მიკროსიმძლავრის სადგურის მიერ წარმოებულ და მოხმარებულ ელექტროენერგიასთან გაქვითვის პირობებს და შესყიდვის საფასურს — კომისია ადგენს.
ამ რეჟიმის მნიშვნელოვანი უპირატესობაა ადმინისტრაციული ტვირთის არქონა: მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის მიერ წარმოებასა და ჭარბი ენერგიის მიწოდებაზე არ ვრცელდება ენერგეტიკის კანონით, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონითა და „რეგულირების საფასურის შესახებ“ კანონით დადგენილი მარეგულირებელი რეჟიმი, და საბაზრო ურთიერთობების მარეგულირებელი კანონმდებლობა მას მხოლოდ პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში ეხება. ჭარბ ენერგიას გამანაწილებელ ქსელში აწვდიდი საბოლოო მომხმარებელი გათავისუფლებულია ელექტროენერგიის სასისტემო და ბაზრის ოპერირების მომსახურების საფასურის გადახდისგან. სისტემის მდგრადობისთვის კი გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებული მიკროსიმძლავრის სადგურების ჯამური სიმძლავრე არ უნდა აღემატებოდეს კომისიის მიერ სისტემის ოპერატორებთან კონსულტაციის საფუძველზე დადგენილ მაქსიმალურ ოდენობას.
მიწოდების ხელშეკრულების სტანდარტული პირობები
კანონის მე-104 მუხლით კომისია ამტკიცებს მიწოდების ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებს, რომლებიც განსაზღვრავს საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისა და მცირე საწარმოებისთვის ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის უწყვეტი და საიმედო მიწოდების პირობებს. ელექტროენერგიის ან ბუნებრივი გაზის მიმწოდებელი ვალდებულია საყოფაცხოვრებო მომხმარებელთან ან/და მცირე საწარმოსთან მიწოდების ხელშეკრულება დადოს ამ სტანდარტული პირობების შესაბამისად, და ხელშეკრულება სტანდარტული პირობებით დადებულად ითვლება კომისიის დადგენილი წესით მათთან მიერთების შემთხვევაში. მომსახურებაზე უარის თქმა, ისევე როგორც მიწოდების შეწყვეტის მოთხოვნა, შესაძლებელია მხოლოდ ორ შემთხვევაში: ფორსმაჟორულ ან უსაფრთხოების დაცვასთან დაკავშირებულ შემთხვევებში, ან თუ მომხმარებელი მიმწოდებლის გაფრთხილების მიუხედავად არ ასრულებს ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვალდებულებებს, მათ შორის მიღებული მომსახურების საფასურთან დაკავშირებით.
ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარი და პლატფორმა
კანონის მე-120-1 მუხლი ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარს აწესრიგებს: ამგვარი ხელშეკრულებების საფუძველზე ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვა ხორციელდება ბაზრის მონაწილეებს შორის პირდაპირი მოლაპარაკებით ან/და ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის მეშვეობით. ბაზრის მონაწილეები ვალდებულნი არიან დადებული ორმხრივი ხელშეკრულებების შესახებ ანგარიშგება განახორციელონ კომისიის მიერ დამტკიცებული ანგარიშგების წესების შესაბამისად. პლატფორმის ადმინისტრატორი უზრუნველყოფს მის ადმინისტრირებას კანონითა და ბაზრის წესებით განსაზღვრული წესით, აღრიცხავს ყიდვა-გაყიდვის განაცხადების მონაცემებს, რეგისტრირებს მონაწილეებს და რეესტრს აწარმოებს, კომისიას ანგარიშს წარუდგენს და სხვა უფლებამოსილებებსაც ახორციელებს. მნიშვნელოვანია, რომ პლატფორმის ადმინისტრატორს არ აქვს უფლება ერთდროულად სხვა ელექტროენერგეტიკული საქმიანობა განახორციელოს, გარდა ბაზრის ოპერირებისა — ეს კონფლიქტის ინტერესთა თავიდან აცილებისთვისაა დაწესებული.
საბოლოო მომხმარებლის მიერ მიმწოდებლის არჩევა
კანონის მე-166 მუხლი მიმწოდებლის არჩევის რეჟიმს აწესრიგებს. საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია ბაზრის გახსნის ან/და შესაბამისი ბაზრის მოდელის კონცეფციის სათანადო ეტაპის განსახორციელებლად ეტაპობრივად განსაზღვროს ის სავალდებულო კრიტერიუმები და ვადები, რომლებთა შესაბამისობის შემთხვევაშიც საბოლოო მომხმარებელი მიმწოდებელს სავალდებულო წესით აირჩევს. განაწილების ლიცენზიის მფლობელთან აბონენტად რეგისტრირებული მომხმარებელი, რომელსაც განცალკევების დასრულებისას მიმწოდებელთან ხელშეკრულება არ ექნება, ელექტროენერგიის მიწოდებას კომისიის დადგენილი წესით უნივერსალური მიმწოდებლისგან ან საჯარო მომსახურების ვალდებულების შემსრულებელი სხვა ენერგეტიკული საწარმოსგან მიიღებს. ეს დაცვითი ბადეა: გადასვლის პერიოდში მომხმარებელი მიწოდების გარეშე არ რჩება, და ამავდროულად მისი უფლება, შემდგომ საკუთარი სურვილისამებრ აირჩიოს მისაღები მიმწოდებელი, შეუზღუდავი რჩება. ასეთი არქიტექტურა მზის ენერგიის მწარმოებლისთვისაც მნიშვნელოვანია: ის განსაზღვრავს, ვინ არიან კონტრაგენტები ბაზრის გახსნის თითოეულ ეტაპზე და როგორ მართავს კანონი გადასვლას სრულ მიმწოდებლის არჩევამდე. მიკროსიმძლავრის სადგურის მფლობელისთვის კი სამი გზა იხსნება ერთდროულად: საკუთარი მოხმარება, ჭარბის მიწოდება ქსელში და მიმწოდებლის არჩევა — და ყველა ეს გზა ზემოაღნიშნული ნორმებით არის უზრუნველყოფილი. გაქვითვის პირობები და საფასური, რომლებიც კომისიას ევალება დაადგინოს, სწორედ ის დეტალებია, რომლებიც მზის პანელების დაყენების ეკონომიკას განსაზღვრავს.
აღსანიშნავია სტანდარტული პირობების ფუნქციაც: ისინი არ არის მხოლოდ წესიერების ინსტრუმენტი — მათი მიზანია საყოფაცხოვრებო მომხმარებლისა და მცირე საწარმოსთვის ელექტროენერგიის უწყვეტი და საიმედო მიწოდება. ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებთან მიერთების მექანიზმი კონტრაქტის დადებას ამარტივებს: მომხმარებელს არ ესაჭიროება ხელშეკრულების ტექსტზე მოლაპარაკება, რადგან კომისიის მიერ დამტკიცებული პირობები ინვესტირებულია ურთიერთობაში და გარანტირებულია ყველა მომხმარებლისთვის ერთნაირი დაცვა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ — მზის ენერგიის კონტრაქტებთან დაკავშირებით ხშირად დასმული კითხვები.
შეიძლება თუ არა ჭარბი ენერგიის ქსელში მიწოდება?
დიახ — მიკროსიმძლავრის სადგურის ჭარბი ელექტროენერგია გამანაწილებელ ქსელში მიეწოდება; ყიდვის უფლება ნებისმიერ მიმწოდებელს აქვს, განსაზღვრულ შემთხვევებში — უნივერსალურ მიმწოდებელს.
სჭირდება თუ არა მიკროსიმძლავრის სადგურს ლიცენზია?
არა; ასეთი სადგურის წარმოებასა და ჭარბი ენერგიის მიწოდებაზე მარეგულირებელი რეჟიმი არ ვრცელდება.
რა არის ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზარი?
ბაზრის მონაწილეთა შორის პირდაპირი მოლაპარაკებით ან პლატფორმის მეშვეობით ყიდვა-გაყიდვა; დადებულ ხელშეკრულებებზე ანგარიშგება სავალდებულოა.
შეუძლია თუ არა მომხმარებელს მიმწოდებლის არჩევა?
დიახ; მთავრობა ბაზრის გახსნის ეტაპებთან დაკავშირებით ადგენს სავალდებულო კრიტერიებს, ხოლო ხელშეკრულების არმქონე აბონენტი უნივერსალური მომსახურებით რჩება დაცული.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება როგორც მზის ენერგიის მწარმოებლებს, ისე მომხმარებლებს: განვმარტავთ მიკროსიმძლავრის რეჟიმს, ვამზადებთ ჭარბი ენერგიის გაყიდვისა და მიწოდების ხელშეკრულებებს, ვამოწმებთ სტანდარტული პირობების გამოყენებას და ვიცავთ თქვენს ინტერესებს მიმწოდებლის არჩევისას. მიმართეთ კონსულტაციისთვის — განვიხილავთ თქვენს სიტუაციას და დაგეხმარებით ხელშეკრულების სწორ არჩევანში.