მზის პროექტების განვითარება

ელექტროენერგიის წარმოების პირობები

მზის პროექტის განხორციელება „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ კანონის მე-32 მუხლიდან იწყება: ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტების და მასთან დაკავშირებული მოწყობილობების მშენებლობა, მოვლა-პატრონობა, ოპერირება და გადამცემ ან/და გამანაწილებელ ქსელთან მიერთება უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის გადამცემი და გამანაწილებელი ქსელების წესებით დადგენილ ტექნიკურ სტანდარტებს, ნორმებსა და სხვა სავალდებულო პირობებს, გარემოსთან, საზოგადოების უსაფრთხოებასა და საკუთრების დაცვასთან დაკავშირებული მოთხოვნების ჩათვლით. ელექტროენერგიის წარმოება, გარდა კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისი შემთხვევებისა, ექვემდებარება სავალდებულო ლიცენზირებას „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონით, ენერგეტიკის კანონითა და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესებით დადგენილი წესით. ეს ნიშნავს, რომ მზის პანელების დიდი მასივის პროექტი, რომელიც ქსელზე გასაყიდად მუშაობს, ჯერ ტექნიკურ შესაბამისობას უნდა აკმაყოფილებდეს და შემდეგ სალიცენზო რეჟიმს გადის. ტექნიკური სტანდარტების წრე ფართოა: ის მოიცავს როგორც ობიექტის საინჟინრო პარამეტრებს, ისე ქსელთან მიერთების წესებს, და მათ დარღვევა სამართლებრივი შედეგებით იწვევს. გარემოსდაცვითი, საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და საკუთრების დაცვის მოთხოვნები ამ ჩამონათვალში ცალკე არის ხაზგასმული, რადგან მზის პროექტი ფართო ტერიტორიას იკავებს და მისი განლაგება მეზობლების უფლებებსაც ეხება.

ელექტროენერგიის მწარმოებლის უფლებები

კანონის მე-33 მუხლი განსაზღვრავს მწარმოებლის უფლებამოსილებებს: აწარმოოს ელექტროენერგია ექსპლუატაციაში მიღებული ობიექტისა და სალიცენზო პირობებში აღნიშნული ენერგიის წყაროს მეშვეობით, შესაბამისი ლიცენზიითა და ტექნიკური მახასიათებლებისა და გარემოს დაცვის მოთხოვნების დაცვით; დადოს ხელშეკრულებები ელექტროენერგიის ყიდვა-გაყიდვის შესახებ კანონითა და ელექტროენერგიის ბაზრის წესებით დადგენილი პირობების დაცვით; დადოს ხელშეკრულებები დაბალანსებისა და დამხმარე მომსახურების გაწევის შესახებ; ჰქონდეს დაშვება გადამცემ ან/და გამანაწილებელ სისტემასთან; და ისარგებლოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა უფლებებით. მზის პროექტის მფლობელისთვის ეს კატალოგი ნიშნავს, რომ გაყიდვის ფორმატი, დაბალანსების ხელშეკრულებები და ქსელთან დაშვება ერთი და იმავე სამართლებრივ ჩარჩოში წყდება. აღსანიშნავია, რომ წარმოების უფლება ექსპლუატაციაში მიღებულ ობიექტს უკავშირდება და სალიცენზო პირობებში აღნიშნულ ენერგიის წყაროს — ეს ნიშნავს, რომ საწარმო სწორედ იმ წყაროთი უნდა აწარმოებდეს ენერგიას, რომელიც მის ლიცენზიაშია ფიქსირებული. ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებები ბაზრის წესებით განისაზღვრება, დაბალანსებისა და დამხმარე მომსახურების ხელშეკრულებები კი კანონსა და მის საფუძველზე მიღებულ კანონქვემდებარე აქტებზეა აწყობილი, ასე რომ მოლაპარაკების თავისუფლება ამ ჩარჩოს ფარგლებში რჩება.