ქარის პროექტის წარმოების პირობები
ქარის ენერგიის პროექტი „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ კანონის მე-32 მუხლით განსაზღვრულ პირობებს ემორჩილება: წარმოების ობიექტებისა და მასთან დაკავშირებული მოწყობილობების მშენებლობა, მოვლა-პატრონობა, ოპერირება და გადამცემ ქსელთან ან/და გამანაწილებელ ქსელთან მიერთება უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოს კანონმდებლობით, გადამცემი და გამანაწილებელი ქსელის წესებით დადგენილ ტექნიკურ სტანდარტებს, ნორმებსა და სხვა სავალდებულო პირობებს, გარემოსთან, საზოგადოების უსაფრთხოებასა და საკუთრების დაცვასთან დაკავშირებული მოთხოვნების ჩათვლით. წარმოება, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, სავალდებულო ლიცენზირებას ექვემდებარება. ეს არის ის საწყისი ჩარჩო, რომელშიც ქარის პარკის ინჟინერული და სამართლებრივი მომზადება უნდა მოხდეს.
მწარმოებლის ვალდებულებები
კანონის მე-34 მუხლი ელექტროენერგიის მწარმოებელს ფართო ვალდებულებათა კატალოგს აწვდის: შეასრულოს კანონითა და შესაბამისი ლიცენზიით დადგენილი მოთხოვნები და პირობები; ჰქონდეს აღრიცხვის მოწყობილობა, რომლითაც შესაძლებელია შესაბამის ქსელში მიწოდებული ელექტროენერგიის აღრიცხვა; დააკმაყოფილოს გადამცემი და გამანაწილებელი ქსელების წესებით დადგენილი მოთხოვნები; შეასრულოს გადამცემი სისტემის ოპერატორის ან/და გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის საოპერაციო ინსტრუქციები — დისპეტჩერიზაციასთან, ელექტროენერგიის დაბალანსებასთან, სისტემაში ავარიულ მდგომარეობასა და დამხმარე მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებული მითითებების ჩათვლით; შეასრულოს ენერგოეფექტურობისა და გარემოსდაცვითი მოთხოვნები; ბაზარზე მონაწილეობისას დაემორჩილოს კონკურენციის მარეგულირებელი ნორმატიული აქტებით დადგენილ წესებს, მათ შორის სიმძლავრის დაუსაბუთებელი შეზღუდვისა და ელექტროენერგიის წარმოების დაუსაბუთებელი შემცირების აკრძალვას; შეინარჩუნოს ობიექტების სათანადო საექსპლუატაციო მდგომარეობა და უზრუნველყოს მათი უწყვეტი საოპერაციო მზადყოფნა და უსაფრთხო ოპერირება — ეს ვალდებულება საზედამხედველო შემოწმებას ექვემდებარება; მოთხოვნის შემთხვევაში გადასცეს ოპერატორებს სისტემის ოპერირებისა და მართვისთვის საჭირო მონაცემები და ინფორმაცია; უზრუნველყოს ოპერატორების თავისუფალი წვდომა იმ მოწყობილობებზე, რომლებიც რეზერვის მიზნებისთვის და დამხმარე მომსახურების გასაწევად, აგრეთვე ელექტროენერგიის ნაკადების ტრანსპორტირებისთვის, გადაცემისთვის ან განაწილებისთვის გამოიყენება; ქსელის წესებით დადგენილი წესით გაითვალისწინოს ოპერატორების რეკომენდაციები დანადგარებისა და აღჭურვილობის შეცვლის შესახებ და მოუაროს და გააუმჯობესოს ის დანადგარები, რომლებიც ელექტროენერგიის გადაცემისთვის ან განაწილებისთვისაც გამოიყენება.
განსაკუთრებული ყურადღება ენიჭება მონაცემთა გამჭვირვალობას: 100-კილოვატიანი ან მეტი ნომინალური სიმძლავრის მქონე ობიექტის ოპერირებისას მწარმოებელი ვალდებულია შეინახოს და საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებების შესაბამისად ხელმისაწვდომი გახადოს სახელმწიფო ორგანოებისთვის, სისტემის ოპერატორისა და კომპეტენტური საერთაშორისო ორგანოებისთვის ობიექტის საათობრივი მონაცემები, რომლებიც საჭიროა სადისპეტჩერო გადაწყვეტილებებისა და ორგანიზებული ბაზრების, ურთიერთდამაკავშირებლების აუქციონებისა და ორმხრივი ხელშეკრულებების ბაზრების მონაწილეთა ქმედებების გადასამოწმებლად. ეს მონაცემები მოიცავს ხელმისაწვდომი სიმძლავრისა და გარანტირებული რეზერვების შესახებ ცნობებს თითოეული ობიექტის დონეზე. კომისია ზედამხედველობს სამართლიანი კონკურენციის პრინციპების გამოყენებას და უფლებამოსილია ცალკეულ მწარმოებლებსა და სხვა ელექტროენერგეტიკულ საწარმოებს სპეციალური ზომების მიღება მოსთხოვოს. თითოეული მწარმოებელი ვალდებულია გამოაქვეყნოს ენერგოეფექტურობის გასაუმჯობესებელი ღონისძიებების პროგრამა და წლიური ანგარიში, ხოლო მთავრობას, საჭიროების შემთხვევაში, შეუძლია ცალკეული ტექნოლოგიებისთვის ეფექტიანობის მინიმალური დონე დაადგინოს. მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგურებისთვის შეიძლება გამარტივებული მოთხოვნებიც დაწესდეს.
ტენდერი ახალ სიმძლავრეებზე
კანონის მე-35 მუხლით საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია კანონმდებლობის შესაბამისად, ელექტროენერგიის წარმოების ახალი სიმძლავრის ასაშენებლად — მათ შორის არსებული სიმძლავრის გასაზრდელად — ტენდერი ჩაატაროს ან შერჩევის სხვა პროცედურა გამოიყენოს. მთავრობა ამტკიცებს ტენდერის წესებსა და პირობებს, რომლებიც გამჭვირვალედ და არადისკრიმინაციულად უნდა შესრულდეს. ქარის პროექტისთვის ეს ნიშნავს, რომ ახალი სიმძლავრის განვითარება შესაძლოა კონკურსულ შერჩევაზე იყოს აწყობილი, და ტენდერის დოკუმენტაცია სწორედ ამ ნორმის საფუძველზე ფორმირდება. ტენდერის საგანია როგორც სრულიად ახალი სიმძლავრის აშენება, ისე არსებულის გაზრდა, და არჩევანი პროცედურას შორის კანონმდებლობით წყდება.
წარმოების ხელშეწყობა
კანონის მე-37 მუხლი ხელშეწყობის ერთიან რეჟიმს აყალიბებს: ის გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციულია და ეყრდნობა ეკონომიკურ მიზანშეწონილობას, საბოლოო მომხმარებლის მინიმალურ დანახარჯებს და ელექტროენერგეტიკულ ბალანსსა და სისტემის ოპერირებაზე ზეგავლენის კრიტერიუმებს. განახლებადი ენერგიის წყაროებიდან ელექტროენერგიის წარმოება და მაღალი ეფექტიანობის კოგენერაცია შეიძლება წახალისდეს მხარდაჭერის მექანიზმებით, განახლებადი წყაროებიდან წარმოების იმ დონემდე, რომელიც ენერგეტიკული გაერთიანების შესაბამისი კანონმდებლობით საქართველოსთვის არის დადგენილი; ქარის ენერგია ამ ჩარჩოში განახლებად წყაროდაა აღიარებული. ხელშეწყობის წესები მექანიზმებთან ერთად მოიცავს ელექტროენერგეტიკული საწარმოების უფლებებსა და მოვალეობებს და წახალისებული წარმოების პირობებს. ყოველი წამახალისებელი ღონისძიება საჭიროების შემთხვევაში კონკურენციისა და სახელმწიფო დახმარების მარეგულირებელი საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად უნდა დასაბუთდეს. ამრიგად, ქარის პროექტის ოპერატორი სამ ბალანსში მუშაობს — ტექნიკური ვალდებულებების, ბაზრის წესებისა და მხარდაჭერის რეჟიმის — და მათი ერთობლივი დაცვა პროექტს მდგრადს ხდის.
ხშირად დასმული კითხვები
ქარის ენერგიის პროექტებთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ლიცენზირების პირობები, მონაცემთა ხელმისაწვდომობა და მხარდაჭერის შესაძლებლობები იკითხება.
საჭიროა თუ არა ქარის პარკისთვის ლიცენზია?
წარმოება, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, სავალდებულო ლიცენზირებას ექვემდებარება; წესს „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონი, ენერგეტიკის კანონი და კომისიის მიერ დამტკიცებული ლიცენზირების წესები აწესრიგებს.
რომელი ობიექტებისთვის ხდება საათობრივი მონაცემები ხელმისაწვდომი?
100-კილოვატიანი ან მეტი ნომინალური სიმძლავრის ობიექტებისთვის — მწარმოებელი ვალდებულია საათობრივი მონაცემები შეინახოს და ხელმისაწვდომი გახადოს სახელმწიფო ორგანოებისთვის, სისტემის ოპერატორისა და კომპეტენტური საერთაშორისო ორგანოებისთვის.
შეიძლება თუ არა ქარის ენერგიის წახალისება?
დიახ — განახლებადი წყაროებიდან წარმოება და მაღალი ეფექტიანობის კოგენერაცია შეიძლება წახალისდეს მხარდაჭერის მექანიზმებით, ენერგეტიკული გაერთიანების კანონმდებლობით საქართველოსთვის დადგენილ დონემდე.
ვინ აკონტროლებს მწარმოებლის ვალდებულებების შესრულებას?
ობიექტების საექსპლუატაციო მდგომარეობისა და აღჭურვილობის მოვლის ვალდებულებები საზედამხედველო შემოწმებას ექვემდებარება, კონკურენციის პრინციპების გამოყენებას კი კომისია ზედამხედველობს და საჭიროების შემთხვევაში სპეციალური ზომებსაც მოითხოვს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება ქარის ენერგიის პროექტების შემმუშავებლებს: ვაანალიზებთ წარმოების პირობებსა და მწარმოებლის ვალდებულებებს, ვამზადებთ ლიცენზირებისა და ქსელთან მიერთების დოკუმენტაციას და ვაფასებთ მხარდაჭერის მექანიზმებთან შესაბამისობას.
თუ ქარის პარკის განვითარებას გეგმავთ ან სალიცენზო დავა გაქვთ, მოგვწერეთ Legal.ge-ზე — შევაფასებთ თქვენს პროექტს კანონმდებლობის საფუძველზე და დავგეგმავთ შემდგომ ნაბიჯებს.