ქარის პროექტის სამართლებრივი ბაზა
ქარის ენერგეტიკული პროექტი „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ კანონის მე-32 მუხლით განსაზღვრულ პირობებს ემორჩილება: ელექტროენერგიის წარმოების ობიექტების და დაკავშირებული მოწყობილობების მშენებლობა, მოვლა-პატრონობა, ოპერირება და ქსელთან მიერთება უნდა შეესაბამებოდეს კანონმდებლობით და ქსელის წესებით დადგენილ ტექნიკურ სტანდარტებს და სხვა სავალდებულო პირობებს, გარემოს, საზოგადოების უსაფრთხოებისა და საკუთრების დაცვის მოთხოვნების ჩათვლით. წარმოება, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, სავალდებულო ლიცენზირებას ექვემდებარება. ქარის პარკისთვის ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ტერიტორიის მასშტაბი, ქარის ტურბინების განლაგება და ქსელთან მიერთების ტექნიკური პარამეტრები ყველა ამ მოთხოვნის შესაბამისად უნდა იყოს დაპროექტებული. ლიცენზირების წესი „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონს, ენერგეტიკის კანონს და კომისიის ლიცენზირების წესებს ეყრდნობა — სამივე აქტი ერთად ქმნის იმ პირობათა ერთობლიობას, რომლის დაკმაყოფილებაზეც კომისია გადაწყვეტილებას იღებს.
ექსპლუატაციაში მიღება
კანონის მე-36 მუხლის თანახმად, საწარმომ, რომელმაც ქარის ელექტროსადგური ააშენა ან რეკონსტრუქცია განახორციელა, სიმძლავრე გაზარდა და ობიექტი ქსელს მიაერთა, ექსპლუატაციაში მიღებისთვის უნდა მიმართოს იმ სისტემის ოპერატორს, რომლის ქსელთანაც ობიექტია მიერთებული; გადამცემი სისტემის ოპერატორის წარმომადგენლები საცდელ გაშვებასა და კომპლექსურ გასინჯვაში მონაწილეობენ. ქსელის წესებით სხვა რამ თუ არ არის დადგენილი, ოპერატორი თანხმობას ან უარს საცდელი გაშვებიდან არაუმეტეს 90 კალენდარული დღის ვადაში განაცხადებს. ექსპლუატაციაში მიღების პერიოდში ლიცენზია არ მოითხოვება, წარმოებული ენერგიის ყიდვა-გაყიდვა ბაზრის წესებით რეგულრდება, ხოლო მიღებული ობიექტით წარმოება ლიცენზიის ან დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე დაიშვება. გადამცემი სისტემის ოპერატორის წარმომადგენლების მონაწილეობა გასინჯვის პროცესში უზრუნველყოფს, რომ ობიექტის ქსელთან თავსებადობა ერთობლივად ფიქსირდება, და შედეგად მიღებული თანხმობა სანდო საფუძველია შემდგომი საოპერაციო ურთიერთობისთვის.
გადამცემი ქსელის განვითარების დაგეგმვა
კანონის მე-53 მუხლი ქსელის განვითარებას ათწლიანი დაგეგმვით აწესრიგებს: გადამცემი სისტემის ოპერატორი ყოველწლიურად მომდევნო 10 კალენდარული წლისთვის შეიმუშავებს ან განაახლებს გადამცემი ქსელის განვითარების გეგმას. გეგმა მოიცავს მოთხოვნა-მიწოდების მაჩვენებლებს, ასაშენებელ ან გასაუმჯობესებელ ინფრასტრუქტურას მომდევნო 10 წლისთვის, მომდევნო 3 წლის ინვესტიციებს, პროექტების ვადებს და ინფორმაციას წარმოების ახალი ობიექტების — განახლებადი ენერგიის წყაროების ჩათვლით — ქსელში ინტეგრირების შესახებ. გეგმის პროექტი კონსულტაციების შემდეგ, არაუგვიანეს შესაბამისი წლის 1 ოქტომბრისა, წარედგინება სამინისტროსა და კომისიას; კომისია შენიშვნებს პროექტის მიღებიდან 2 თვის ვადაში ასაბუთებს, სამინისტრო კი მთავრობის თანხმობით გეგმას წლის ბოლომდე ამტკიცებს. ქარის პროექტის ინვესტორისთვის ეს გეგმა იმის წყაროა, სად არის ქსელის განვითარება დაგეგმილი და სად შეიძლება მისი მიერთების ინფრასტრუქტურული წინაპირობები შეიქმნას; ინვესტიციის არაგანხორციელებისას კომისია ღია ტენდერსაც ატარებს, თუმცა ასეთ შემთხვევაში ინვესტორად ვერ გამოდგება წარმოების, მიწოდების ან ვაჭრობის კომპანია.
საშეღავათო პირობები ახალი ურთიერთდამაკავშირებლებისთვის
კანონის მე-99 მუხლი ენერგეტიკული საწარმოს მოთხოვნის შემთხვევაში იძლევა შესაძლებლობას, მუდმივი დენის ახალი ურთიერთდამაკავშირებლის სრული სიმძლავრე ან მისი ნაწილი შეზღუდული დროით გათავისუფლდეს გარკვეულ ვალდებულებებისგან, თუ დაკმაყოფილებულია ყველა პირობა: ინვესტიცია ხელს უწყობს კონკურენციას მიწოდების საქმიანობაში; ინვესტიცია რისკებიდან გამომდინარე შეუძლებელია შეღავათების გარეშე; ურთიერთდამაკავშირებლის მესაკუთრე სულ მცირე სამართლებრივი ფორმით განცალკევებულია გადამცემი სისტემის ოპერატორისგან; მოსარგებლეებს ეკისრებათ საფასურის გადახდა; სისტემის გამოყენების საფასურის კომპონენტი არ გამოიყენება კაპიტალური ან საოპერაციო დანახარჯების დასაფარავად; და შეღავათებით არ ზიანდება კონკურენცია ან ბაზრების ეფექტიანი ფუნქციონირება. გამონაკლისის სახით ეს რეჟიმი ცვლადი დენის ურთიერთდამაკავშირებელზეც ვრცელდება, თუ ხარჯები და რისკი მნიშვნელოვნად აღემატება ორი მეზობელი გადამცემი სისტემის ჩვეულებრივ დაკავშირებას, და ასევე არსებული ურთიერთდამაკავშირებლის სიმძლავრის მნიშვნელოვნად გაზრდის შემთხვევაში. გადაწყვეტილებას თითოეული შემთხვევისთვის იღებენ კომისია და მეზობელი ქვეყნის მარეგულირებელი ორგანო; გადაწყვეტილება მიიღება მოთხოვნის წარდგენიდან 6 თვის ვადაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში საკითხი ენერგეტიკული გაერთიანების მარეგულირებელ საბჭოს შეუძლია თავად განიხილოს. სამდივნოს მოთხოვნით გადაწყვეტილებაში ცვლილება შეიძლება მოითხოვოს ინფორმაციის მიწოდებიდან 2 თვის განმავლობაში, და ეს ვადა დამატებით 2 თვით გაგრძელდება, თუ დამატებითი ინფორმაციის მოძიება ან მხარეთა თანხმობა არსებობს; მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს მისი მიღებიდან 1 თვის ვადაში. თანხმობა ძალას კარგავს, თუ მიღებიდან 2 წლის განმავლობაში მშენებლობა არ დაიწყო ან 5 წლის განმავლობაში ურთიერთდამაკავშირებელი ექსპლუატაციაში არ მიიღეს, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც დაყოვნება მომთხოვნი პირისგან დამოუკიდებელი მიზეზით არის გამოწვეული. გადაწყვეტილება უნდა დასაბუთდეს და გამოქვეყნდეს; მის მიღებამდე კომისია განსაზღვრავს სიმძლავრის მართვისა და განაწილების წესებს, რომლებიც მოიცავს გამოუყენებელი სიმძლავრის ბაზარზე შეთავაზების ვალდებულებასაც და მოსარგებლეთა უფლებას, მეორეულ ბაზარზე ივაჭრონ სახელშეკრულებო სიმძლავრით. აღნიშნული მოთხოვნები ვრცელდება მაშინ, თუ მეზობელი ქვეყანა ენერგეტიკული გაერთიანების წევრია ან თანხმობას აცხადებს მათ გამოყენებაზე.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ დღეში გამოცხადდება ქარის სადგურის მიღებაზე თანხმობა?
საცდელი გაშვებიდან არაუმეტეს 90 კალენდარული დღის ვადაში, თუ ქსელის წესებით სხვა რამ არ არის დადგენილი; მიღების პერიოდში წარმოების ლიცენზია არ მოითხოვება.
საიდან ვიგებ, სად არის ქსელის განვითარება დაგეგმილი?
გადამცემი ქსელის ათწლიანი განვითარების გეგმიდან, რომელიც ოპერატორი ყოველწლიურად ახლდენს და რომელიც წარმოების ახალი ობიექტების, განახლებადი წყაროების ჩათვლით, ინტეგრაციასაც ასახავს.
ვინ წყვეტს შეღავათებს ახალ ურთიერთდამაკავშირებელზე?
კომისია და მეზობელი ქვეყნის მარეგულირებელი ორგანო, თითოეული შემთხვევისთვის — მოთხოვნიდან 6 თვის ვადაში; გადაწყვეტილება დასაბუთებული და გამოქვეყნებული უნდა იყოს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები ქარის ენერგეტიკულ პროექტებს თანამშრომლობენ ლიცენზირებიდან ექსპლუატაციაში მიღებამდე: ვაანალიზებთ ქსელის განვითარების გეგმას, ვამზადებთ მიერთებისა და გასინჯვის დოკუმენტაციას და ვიცავთ პროექტის ინტერესებს კომისიასთან ურთიერთობაში. დაგვიკავშირდით — და თქვენი პროექტის გრაფიკი რეგულატორული რისკის გათვალისწინებით აიგება.