სავალდებულო ავტორიზაციის სისტემა
ქარის ფერმის ნებართვები „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ კანონის მე-11 მუხლიდან იწყება: „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონითა და ამ კანონით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად, კომისია ლიცენზიებს გასცემს ენერგეტიკულ საქმიანობაზე: ელექტროენერგეტიკის სექტორში — ელექტროენერგიის წარმოება, გადაცემა, განაწილება და ბაზრის ოპერირება; ბუნებრივი გაზის სექტორში — გადაცემა, განაწილება, საცავის სისტემის და გათხევადებული გაზის მოწყობილობების ოპერირება, ბაზრის ოპერირება; აგრეთვე წყალმომარაგება. ამ საქმიანობის განხორციელება კომისიის მიერ გაცემული მოქმედი ლიცენზიის გარეშე აკრძალულია. გამონაკლისებიც განსაზღვრულია: ლიცენზია არ საჭიროებს პირის მიერ ელექტროენერგიის წარმოება მხოლოდ საკუთარი მოხმარებისთვის, როდესაც წარმოებისა და მოხმარების ობიექტი ქსელთან მიერთებული არ არის; წარმოება ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების დროს; მცირე და მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურებით წარმოება; და დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორის სტატუსის მქონე პირის საქმიანობა. ლიცენზიას არ საჭიროებდა საქმიანობას მყოფი მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგური ან ენერგეტიკული საწარმო კანონით დადგენილი წესით განაცხადის წარდგენის ვალდებულებას ასრულებს.
სალიცენზო პირობები
კანონის მე-12 მუხლით კომისია ლიცენზიას გასცემს იმ საწარმოზე, რომელიც აკმაყოფილებს სამივე სამართლებრივი აქტით დადგენილ პირობებს. მაძიებელი ვალდებულია კანონის მე-13 მუხლით გათვალისწინებული დოკუმენტაციით დაასაბუთოს: ტექნიკური, ეკონომიკური, ფინანსური და ოპერატიული შესაძლებლობები, რომლებიც აუცილებელია ლიცენზირებად საქმიანობასთან დაკავშირებული ფუნქციების შესასრულებლად; გასაწევი მომსახურების ხარისხის უზრუნველსაყოფად საჭირო ყველა ზომის მიღების შესაძლებლობა; და სხვა ვალდებულებების სათანადოდ შესრულების შესაძლებლობა. ენერგეტიკული საქმიანობის სფეროში ლიცენზიის მაძიებელმა შესაბამის შემთხვევებში ასევე უნდა დაასაბუთოს კანონით განსაზღვრული საჯარო მომსახურების ვალდებულებების შესრულების შესაძლებლობაც. ეს შესაძლებლობები სავალდებულო სალიცენზო პირობებია და მათი დაუმტკიცებლობის შემთხვევაში კომისია ლიცენზიას არ გასცემს. ლიცენზიატი ვალდებულია სალიცენზო პირობების შესრულება ლიცენზიის მოქმედების მთელი პერიოდის განმავლობაში უზრუნველყოს; ზედამხედველობისას კომისია დამადასტურებელი დოკუმენტებს მოსთხოვს, და მოთხოვნის შეუსრულებლობა სალიცენზო პირობების დარღვევად ჩაითვლება და პასუხისმგებლობას იწვევს.
გაცემის პროცედურა და დოკუმენტაცია
ლიცენზია გაიცემა გამჭვირვალე, ობიექტური, სამართლებრივად დასაბუთებული და არადისკრიმინაციული გზით. სალიცენზო განაცხადთან ერთად მაძიებელი წარადგენს: მოწყობილობების მფლობელობის ან სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტებს, საჭიროების შემთხვევაში — დროებითი მფლობელობის უფლების კომისიის მიერ განსაზღვრული მინიმალური ვადით გახანგრძლივებით; მათი ექსპლუატაციაში მიღების დამადასტურებელ დოკუმენტებს ან ტექნიკურ მოთხოვნებთან შესაბამისობის დამადასტურებელ დოკუმენტებს; ქსელთან მიერთების ტექნიკურ პირობას ან მიერთების წერტილის ტექნიკური პარამეტრების დადასტურებულ ინფორმაციას; გარემოსდაცვით გადაწყვეტილებას, თუ ის სავალდებულოა; საოპერაციო აქტივების ჩამონათვალს ღირებულებებით და აუდიტის ანგარიშს; ქსელის ცალხაზოვან სქემასა და გეგმას; ორგანიზაციული სტრუქტურის შესახებ ინფორმაციას, რომელიც ადასტურებს კვალიფიციური ადამიანური რესურსის არსებობას. კომისიის მოთხოვნის შემთხვევაში მაძიებელი ვალდებულია წარმოადგინოს ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება — დოკუმენტების, მონაცემებისა და ინფორმაციის ჩათვლით, — რომელიც ადასტურებს სალიცენზო პირობების დაკმაყოფილებას. კომისია თავის ვებგვერდზე აქვეყნებს წარსადგენი დოკუმენტების სრულ სიას და სტანდარტულ ფორმებს. ლიცენზიის გაცემა დასტურდება სალიცენზო მოწმობით, რომელშიც აღნიშნულია ლიცენზიის მფლობელი, საქმიანობა, გასაწევი მომსახურება, აქტივების ადგილმდებარეობა, არეალი და გაცემის თარიღი. უარი შეიძლება მხოლოდ კანონით დადგენილი საფუძვლით, უნდა იყოს დასაბუთებული და ჯეროვნად განმარტებული; უარის ყოველი შემთხვევა ეცნობება ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოს, და უარის გადაწყვეტილება კანონით დადგენილი წესით გასაჩივრდება.
ლიცენზიის მოქმედება დროსა და სივრცეში
კანონის მე-15 მუხლით ეს ლიცენზიები გაიცემა უვადოდ. ელექტროენერგიის ბაზრისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრის შესაბამისი სეგმენტის ოპერირებისთვის შეიძლება გაიცეს მხოლოდ ერთი ლიცენზია, რომელიც ლიცენზიატს საქართველოს ტერიტორიაზე შესაბამისი საქმიანობის ექსკლუზიურ უფლებას ანიჭებს. გადაცემის, განაწილების და წყალმომარაგების ლიცენზიები შესაბამის გეოგრაფიულ, ადმინისტრაციულ ან კომისიის მიერ განსაზღვრულ სხვა არეალში ექსკლუზიურ უფლებას ანიჭებს, და ერთ არეალში მხოლოდ ერთი შესაბამისი ლიცენზია გაიცემა; ამის გარდა, ენერგეტიკული საქმიანობის სფეროში სხვა ლიცენზიების რაოდენობა შეზღუდული არ არის. ქარის ფერმისთვის ეს ნიშნავს, რომ წარმოების ლიცენზია უვადოა და მისი რაოდენობრივი შეზღუდვა კანონით არ არსებობს — შეზღუდვები ხარისხობრივი პირობებით განისაზღვრება, არა კვოტებით. ასეთი მიდგომა ბაზარზე შესვლის თავისუფლებას უზრუნველყოფს და კონკურენციას ხელს უწყობს. სალიცენზო განაცხადის პრაქტიკული ნაწილი სწორედ დოკუმენტაციის ხარისხზეა დამოკიდებული: კომისია მოწყობილობების მფლობელობის ან სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტებს ითხოვს; აუდიტის ანგარიში და საოპერაციო აქტივების ჩამონათვალი ფინანსურ საიმედობას ადასტურებს; ორგანიზაციული სტრუქტურის ინფორმაცია კი იმას, რომ საწარმოს კვალიფიციური ადამიანური რესურსი გააჩნია. ენერგეტიკული ავტორიზაციის სისტემა ასევე განასხვავებს ლიცენზირებად და არალიცენზირებად საქმიანობებს: მიწოდება, ვაჭრობა და პლატფორმის ადმინისტრირება ლიცენზიას არ საჭიროებს, მაგრამ განაცხადის წარდგენის ვალდებულებას ითხოვს — ასე ბაზრის მონაწილეობის თითოეული ფორმა ხდება ხილვადი და ამ ხილვადობაზეა აწყობილი ზედამხედველობის მთელი სისტემა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ ქარის ფერმების ნებართვებთან დაკავშირებულ ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს.
ვინ გასცემს ენერგეტიკულ ლიცენზიებს?
კომისია; ელექტროენერგეტიკაში ლიცენზირდება ელექტროენერგიის წარმოება, გადაცემა, განაწილება და ბაზრის ოპერირება, ხოლო ამ საქმიანობის მოქმედი ლიცენზიის გარეშე განხორციელება აკრძალულია.
როდის არ საჭიროებს წარმოება ლიცენზიას?
საკუთარი მოხმარებისთვის ქსელთან არმიერთებელი ობიექტით, ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების პერიოდში და მცირე ან მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურებით.
რამდენი ხნით გაიცემა ლიცენზია?
უვადოდ; ექსკლუზივი მხოლოდ ბაზრის ოპერირებაზე და ქსელურ საქმიანობებზე მოქმედებს არეალის ფარგლებში, წარმოების ლიცენზიების რაოდენობა კი შეუზღუდავია.
რა დოკუმენტები წარედგინება განაცხადთან?
მფლობელობის ან სარგებლობის, ექსპლუატაციაში მიღების, მიერთების ტექნიკური პირობის, გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების, აუდიტის, სქემებისა და ორგანიზაციული სტრუქტურის დამადასტურებელი დოკუმენტები.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით ქარის ფერმის სალიცენზო განაცხადის მომზადებაში: გადავამოწმებთ, თუ რომელი საქმიანობა მოითხოვს ლიცენზიას და რომელი — განაცხადს, შევადგენთ დოკუმენტაციის სრულ პაკეტს და წარგენით კომისიასთან ურთიერთობაში. მიმართეთ პროექტის დაგეგმვის ეტაპზევე — დოკუმენტაციის წინასწარი გადამოწმება უარის რისკს მნიშვნელოვნად ამცირებს.