ვენჩურული სესხი: სესხი და გირავნობის პაკეტი
ვენჩურული სესხი ორი ფენისგან შედგება: სესხის ხელშეკრულებისგან (623, 625) და გირავნობით უზრუნველყოფის პაკეტისგან (254, 256, 274). აშშ-ის პრაქტიკის ვარანტებიანი ვენჩურული სესხის ჩარჩოს — სესხის ფასდებადობის მექანიკით — ცალკე ქართული ფორმა არ აქვს: ადგილობრივი ინსტრუმენტი სესხი და გირავნობაა, და აქციებზე ოფციონი ცალკე ინსტრუმენტად უნდა გამოიყოს.
ეს გვერდი სწორედ ორივე ფენას აღწერს და აჩვენებს, თუ როგორ აერთიანებს ქართული კოდექსი სესხობრივ და უზრუნველყოფით ელემენტებს ერთ სტრუქტურად.
სასესხო ფენა და პროცენტის ზღვარი
623-ე მუხლით სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი. ვენჩურული სესხი სესხია მიუხედავად იმისა, გამსესხებელი ბანკია, ფონდი თუ კერძო ინვესტორი.
625-ე მუხლი პროცენტს შეთანხმებას უტოვებს, მაგრამ საზღვარსაც დგენს: სესხის წლიური ეფექტური საპროცენტო განაკვეთი 50 პროცენტს არ უნდა აღემატებოდეს, და ეს მოთხოვნა ყველა სახის სესხზე ვრცელდება. დამატებითი წესიც არსებობს: 200 000 ლარამდე სესხი უნდა გაიცეს მხოლოდ ლარით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მსესხებლის ჯამური ვალდებულებები ამავე გამსესხებლის მიმართ 200 000 ლარს აღემატება.
გირავნობის ცნება და უზრუნველყოფის ობიექტი
254-ე მუხლი გირავნობის ცნებას განსაზღვრავს: მოვალის ან მესამე პირის მოძრავი ნივთი ან/და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, რომლის სხვა პირთათვის გადაცემა დასაშვებია, შეიძლება გამოყენებულ იქნეს როგორც ფულადი, ისე არაფულადი მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად — ისე, რომ მოგირავნე იძენს უფლებას დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა დაგირავებული ქონების რეალიზაციით ან მხარეთა შეთანხმებით მის საკუთრებაში მიღებით.
ვენჩურული სესხის პაკეტისთვის ეს ფართო არჩევანია: აპარატურა და მარაგები, დებიტორული დავალიანება და ინტელექტუალური საკუთრება — ყველა მოძრავი თუ არამატერიალური სიკეთე, რომლის გადაცემაც დასაშვებია — გირავნობის საგნად მოიაზრება. გირავნობით შეიძლება უზრუნველყოფილ იქნეს სამომავლო ან პირობითი მოთხოვნებიც, და მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ის ქონებაც, რომელსაც დამგირავებელი მომავალში შეიძენს — სამომავლო ქონება მისი შეძენისთანავე ხდება უზრუნველყოფის საშუალება.
არაფულადი მოთხოვნის გირავნობა მხოლოდ მაშინაა ნამდვილი, თუ შესაძლებელია მისი გამოხატვა ფულადი ფორმით — ვენჩურული სესხის შემთხვევაში ეს პრობლემა იშვიათად დგება, მაგრამ არაფულადი ანაზღაურების პირობებზე მითითებისას გასათვალისწინებელია.