ონლაინ აზარტული თამაშები საქართველოში არ არის სამართლებრივი ვაკუუმი: მათი ორგანიზება მკაცრად განსაზღვრული ნებართვით ხდება და მოქმედებს სათამაშო ბიზნესის კონტროლის სპეციალური ელექტრონული სისტემა. თუ თქვენ გეგმავთ ინტერნეტით აზარტული ან მომგებიანი თამაშობების მოწყობას, ან უკვე ოპერირებთ ასეთ პლატფორმას, თქვენი საქმიანობის ყველა ელემენტი — ვებგვერდიდან დაწყებული შერჩეული პირის სერვერამდე — უნდა შეესაბამებოდეს კანონით დადგენილ მოთხოვნებს. ამ გვერდზე ჩვენ განვმარტავთ, რა არის სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზება, როგორი ნებართვები გაიცემა, ვის ეკრძალება თამაშში მონაწილეობა და როგორ მუშაობს კონტროლის ელექტრონული სისტემა.
სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზების გაგება
კანონი სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობების ორგანიზებას განსაზღვრავს როგორც ამ კანონით დადგენილ მოთხოვნათა დაცვით ასეთი თამაშობების ინტერნეტის, ტელეფონის ან/და სპეციალურად მოწყობილი ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით გამართვას. ცნება მოიცავს როგორც ჩვეულებრივ, ისე საერთაშორისო ორგანიზებას: საერთაშორისო ორგანიზების დროს ინტერნეტით, ტელეფონით ან სპეციალურად მოწყობილი ელექტრონული საშუალებებით გამართულ თამაშობაში მონაწილეობა არ არის დასაშვები საქართველოს მოქალაქეებისთვის. ეს ნიშნავს, რომ „საზღვარგარეთული“ ონლაინ ლიცენზია ქართველ მოთამაშეებზე გათვლით საქმიანობას კანონიერ საფუძველს არ აძლევს. აზარტული თამაშობების ორგანიზება საერთოდ დასაშვებია მხოლოდ სამორინეში, სათამაშო აპარატების სალონში, აზარტულ კლუბში ან/და სისტემურ-ელექტრონული ფორმით — სხვა ფორმით მისი გამართვა პირდაპირ აკრძალულია.
თამაშობის ორგანიზატორად ითვლება ის პირი, რომელიც ფლობს აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობის მოწყობის ნებართვას, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზების ნებართვას ან/და სისტემურ-ელექტრონული ფორმით საერთაშორისო ორგანიზების ნებართვას. ნებართვის მაძიებელი არის ის პირი, რომელიც აპირებს ამ სფეროში ნებისმიერი საქმიანობის განხორციელებას, მათ შორის, აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდებას.
ნებართვების სახეები და გაცემის პირობები
ნებართვის გაცემას ექვემდებარება მრავალი საქმიანობა, მათ შორის: სამორინის, ტოტალიზატორის, სათამაშო აპარატების სალონის, ლოტოს, ბინგოს, აზარტული კლუბის მოწყობა; სისტემურ-ელექტრონული ფორმით სამორინის, სათამაშო აპარატებისა და ტოტალიზატორის თამაშობების ორგანიზება და საერთაშორისო ორგანიზება; აგრეთვე აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდება. ეს ნებართვები გაიცემა მხოლოდ საქართველოში რეგისტრირებულ მეწარმეზე. სისტემურ-ელექტრონული ფორმით სამორინის, სათამაშო აპარატების ან ტოტალიზატორის თამაშობების საერთაშორისო ორგანიზების ნებართვა გაიცემა შესაბამისი ფიზიკური ობიექტის მოწყობის ნებართვის გარეშე, ხოლო ორგანიზების ნებართვა შეიძლება გაიცეს როგორც ასეთი ნებართვის საფუძველზე, ისე მის გარეშე.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ონლაინ ოპერატორებისთვის შემდეგი წესი: სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზებისა და საერთაშორისო ორგანიზების თითოეული ნებართვით დასაშვებია მხოლოდ ერთი ინტერნეტდომენის სახელით არსებული ვებგვერდის ორგანიზება. ასეთი ნებართვის საფუძველზე შექმნილი სისტემის ინტერნეტმისამართის ან/და ობიექტის ადგილმდებარეობის (მართვის ადგილის) შეცვლა შესაძლებელია მხოლოდ უწყებრივ სანებართვო რეესტრში ცვლილებების შეტანით. ასევე დაიხსომეთ: აკრძალულია აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობის სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზება ინტერნეტით მომსახურების გაწევის ობიექტში და აზარტული თამაშობისთვის განკუთვნილ ობიექტში მონაწილეობისთვის კომპიუტერის ან მსგავსი ელექტრონული მოწყობილობის განთავსება.
ნებართვის ვადები და მოქმედების შეზღუდვები
სამორინის, ტოტალიზატორის, სათამაშო აპარატების სალონის მოწყობის ნებართვა, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით სამორინის, სათამაშო აპარატებისა და ტოტალიზატორის თამაშობების ორგანიზებისა და საერთაშორისო ორგანიზების ნებართვები გაიცემა ხუთი წლის ვადით; წამახალისებელი გათამაშების მოწყობის ნებართვა — ერთი წლის ვადით; ლოტოს, ბინგოს მოწყობის ნებართვა და აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდების ნებართვა — ხუთი წლის ვადით. ხოლო ის ნებართვები, რომლებიც გაცემულია სხვა ნებართვის საფუძველზე, მოქმედებენ იმ ნებართვის დარჩენილი ვადით, რომლის საფუძველზეც არიან გაცემული. თუ ფიზიკური ობიექტის მოწყობის ნებართვით გათვალისწინებული საქმიანობა შეწყდა ან შეჩერდა, მის საფუძველზე გაცემული ონლაინ ნებართვით საქმიანობის განხორციელება დაშვებულია მიმდინარე კვარტალის განმავლობაში, მაგრამ არაუმეტეს სამოცი კალენდარული დღისა; ყოველ მომდევნო კვარტალში ასეთი საქმიანობა დასაშვებია მხოლოდ ფიზიკურად მოწყობილი ობიექტის არანაკლებ ოცდაათი დღით განახლების შემთხვევაში. საფუძველი ნებართვის გაუქმებისას მასზე დამოკიდებული ონლაინ ნებართვაც უქმდება.
კანონი მკაცრად ზღუდავს გამცემსაც და მფლობელსაც: აღიარებული საგადასახადო დავალიანების არსებობის შემთხვევაში ნებართვა არ გაიცემა; აკრძალულია ნებართვის სხვა პირისთვის გადაცემა; აკრძალულია ნებართვის გაცემა იმ პირზე, რომლის ხელმძღვანელობის და წარმომადგენლობის უფლებამოსილების მქონე პირი, დამფუძნებელი/პარტნიორი ან ბენეფიციარი მესაკუთრე მსჯავრდებულია ან ნასამართლევია განზრახ ეკონომიკური დანაშაულისთვის, მათ შორის, საფინანსო საქმიანობის სფეროში დანაშაულისთვის, ან განზრახ მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის და მას ნასამართლობა მოხსნილი ან გაქარწყლებული არ აქვს. დაუშვებელია, აზარტულ თამაშობაში მონაწილეობისას არსებობდეს ნივთობრივი მოგების მიღების შესაძლებლობა — მოგება მხოლოდ ფულადი უნდა იყოს. საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის გამოცხადებისას მთავრობას უფლება აქვს, ამ საქმიანობისთვის განსხვავებული წესი შემოიღოს.
მოთამაშის დაცვა: დამოკიდებული და აკრძალული პირები
ონლაინ აზარტული თამაშების სამართალი მნიშვნელოვან აქცენტს აკეთებს მოთამაშის დაცვაზე. თამაშზე დამოკიდებული პირია ფიზიკური პირი, რომელსაც აქვს აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობების, მათ შორის სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზებული თამაშობების თამაშის დაუძლეველი სურვილი და მათზე დამოკიდებულება და რომლის შესახებაც მონაცემები შეტანილია დამოკიდებულ პირთა სიაში. ეს სია მონაცემთა ბაზაა, რომელშიც პირის თაობაზე მონაცემები შეიტანება მოსამართლის ბრძანებით ან თავად ამ პირის მიერ შემოსავლების სამსახურისთვის მიმართვის საფუძველზე — ანუ პირს შეუძლია საკუთარი თავის აღიარება დამოკიდებულად და ამით თამაშში მონაწილეობისგან დაიცვას თავი.
აკრძალული პირთა სია ცალკე ბაზაა: მასში ერთიანდება ის პირები, რომლებსაც ეკრძალებათ აზარტულ და მომგებიან თამაშობებში (გარდა წამახალისებელი გათამაშებისა) მონაწილეობა. კანონის მიზნებისთვის აკრძალული პირია: საბიუჯეტო ორგანიზაციაში დასაქმებული პირი (მათ შორის სახელმწიფო და საჯარო მოსამსახურე, სახელმწიფო-პოლიტიკური და პოლიტიკური თანამდებობის პირი); ეროვნულ მარეგულირებელ ორგანოში დასაქმებული პირი; საქართველოს ეროვნულ ბანკში დასაქმებული პირი; და სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახის წევრი. ამ რეჟიმის დარღვევა ორგანიზატორისთვის სანებართვო პირობების დარღვევის ტოლფასია.
კონტროლის ელექტრონული სისტემა და შერჩეული პირი
ონლაინ აზარტული თამაშების ზედამხედველობის ქვაკუთხედია სათამაშო ბიზნესის კონტროლის ელექტრონული სისტემა. ის არის შერჩეული პირის მეშვეობით, მარეგულირებელი კანონმდებლობის საფუძველზე დანერგილი სისტემა, რომლის მიზანია ნებართვის მფლობელის მიერ სანებართვო პირობებისა და კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების შესრულების კონტროლი. შერჩეული პირი შემოსავლების სამსახურთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე ვალდებულია დანერგოს ეს სისტემა და უზრუნველყოს მისი ოპერირება ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად. ხელშეკრულება ფორმდება არაუმეტეს თხუთმეტი წლის ვადით, ხოლო შერჩეული პირის სერვერი საქართველოს ტერიტორიაზე უნდა იყოს განთავსებული. სისტემა აკონტროლებს ყველა შესაბამისი ნებართვის მფლობელის მოვალეობების შესრულებას — ფიზიკური ობიექტების ოპერატორებისაც და ონლაინ ორგანიზატორებისაც.
თუ ნებართვის მაძიებელი ან მფლობელი თავისი საქმიანობისთვის საკუთარი რესურსებით შექმნილ სისტემას იყენებს, შერჩეულმა პირმა ის უნდა შეამოწმოს ფინანსთა მინისტრის სამართლებრივი აქტით დადგენილი სტანდარტების შესაბამისად და უნდა გასცეს ავტორიზაციის სერტიფიკატი. ავტორიზაციის სერტიფიკატი ადასტურებს თამაშობისა და ზოგიერთი არსებითი პროდუქციის/მომსახურების შესაბამისობას ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილ სტანდარტებთან. ნებართვის მაძიებელი თავად იხდის საფასურს ონლაინსათამაშო სისტემის პირველადი შემოწმებისთვის, ავტორიზაციის სერტიფიკატის გაცემისთვის, მოწყობილობებისა და კონტროლის სისტემისთვის და მისი ოპერირებისთვის. მთავრობას უფლება აქვს ორგანიზატორისთვის და მიმწოდებლისთვის დამატებითი მოთხოვნებიც დაუდგინოს — მათი შეუსრულებლობა სანებართვო პირობების დარღვევად მიიჩნევა.
არსებითი პროდუქცია და მიმწოდებლები
ონლაინ აზარტული თამაშების ტექნოლოგიური საფუძველი კანონში განსაზღვრულია არსებითი პროდუქციის/მომსახურების ცნებით. მას მოიცავს: შემთხვევითი რიცხვების გენერირების პლატფორმას (RNG) — შემთხვევითი რიცხვის წარმოქმნის პროგრამას; ჯეკპოტის პლატფორმას — გათამაშების უმაღლესი კატეგორიის, მისი საწყისი და ზრდადი თანხების განსაზღვრისა და განაწილების წესს; სათამაშო პლატფორმას, მათ შორის სერვერს/სერვერებს, რომლებზედაც უშუალოდ ხდება თამაშის შედეგის გამოვლენა; მოთამაშეთა ბაზას; ფინანსურ ბაზას/სისტემას; მენეჯმენტის სისტემას — ორგანიზატორისა და მიმწოდებლის შიდა მართვის ან/და კონტროლის სისტემას; სათამაშო აპარატებს. ყველა ეს კომპონენტი იმიტომ არის კანონით აღწერილი, რომ მათ შეუძლიათ გავლენა მოახდინონ თამაშობის შედეგებზე.
აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდება ნიშნავს თამაშობის ორგანიზატორისთვის ან საქართველოს ფარგლებს გარეთ პირისთვის არსებითი პროდუქციის/მომსახურების პირდაპირი ან არაპირდაპირი ფორმით მიწოდებას შესაბამისი ნებართვის საფუძველზე. მიმწოდებელი ვალდებულია გადაიხადოს შემოსავლების სამსახურის მომსახურების საფასური. თამაშობის ორგანიზატორი, რომელიც მიმწოდებლისგან იღებს თამაშობებს ან არსებით პროდუქციას, ვალდებულია მიღებამდე მოსთხოვოს მას მიწოდების ნებართვა და არ დაუშვას ასეთი ნებართვის არმქონე მიმწოდებლის პროდუქციის გამოყენება. ჯარიმებისა და სხვა სანქციების კონკრეტული ოდენობები ამ კანონით არ დგინდება — პასუხისმგებლობის ზომებს განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობის სხვა ნორმები, დარღვევის შემთხვევაში კი დაისჯება როგორც სანებართვო პირობების დარღვევა.
როგორ დავგეგმოთ კანონიერი ონლაინ ოპერაცია
პრაქტიკული გზამკვლევი მარტივია: ჯერ გაიარეთ მეწარმრის რეგისტრაცია საქართველოში და მოაგვარეთ საგადასახადო დავალიანებები, რადგან მათი არსებობისას ნებართვა არ გაიცემა; შემდეგ განსაზღვრეთ სასურველი ნებართვის ტიპი და გაითვალისწინეთ, რომ თითოეული ონლაინ ნებართვა მხოლოდ ერთ ინტერნეტდომენს ფარავს; დაუკავშირდით შერჩეულ პირს სისტემის შესამოწმებლად და მიიღეთ ავტორიზაციის სერტიფიკატი; და ბოლოს, უზრუნველყავით მონაწილეობის აკრძალვა დამოკიდებულ და აკრძალულ პირთა სიაში შეყვანილი პირებისთვის. სწორედ ამ ჯაჭვშია თქვენი საქმიანობის კანონიერების გასაღები, და ამ ეტაპების ნებისმიერი გამოტოვება რისკს ქმნის როგორც ნებართვის, ისე პასუხისმგებლობის დონეზე.