ლოტერეის რეგულაციები „ლატარიის, აზარტული და სხვა მომგებიანი თამაშობების შესახებ“ საქართველოს კანონის ცნებითი აპარატით იწყება: ზუსტად არის განსაზღვრული, რა არის ლატარია, რომელი თამაშობები ექვემდებარება ამ რეგულაციებს და რომელი — არა. ამ გვერდზე ჩვენ ვხსნით ლატარიის სამართლებრივ ცნებას, მის სახეობებს, საპრიზო ფონდის რეჟიმს და მოწყობის თანხმობის პროცედურას. Legal.ge ეხმარება ორგანიზატორებსა და მოთამაშეებს ამ წესების სწორ გამოყენებაში.
რა არის ლატარია: ცნება და შემთხვევითობის აუცილებლობა
კანონის მესამე მუხლით ლატარია განისაზღვრება როგორც ნებაყოფლობითი ჯგუფური ან მასობრივი თამაშობა, რომლის დროსაც ლატარიის ორგანიზატორი საჯაროდ გამოქვეყნებული, დადგენილი წესისა და პირობების დაცვით ათამაშებს საპრიზო ფონდს. ცნების ბირთვული ელემენტი შემთხვევითობაა: მოგების დამთხვევა ლატარიის რომელიმე ბილეთზე დამოკიდებული არ არის ლატარიის ორგანიზატორის ან სხვა სუბიექტის ნება-სურვილსა და მოქმედებაზე, წარმოადგენს შემთხვევითობას და არ შეიძლება იყოს სპეციალურად მოწყობილი. ეს ნიშნავს, რომ შედეგის წინასწარ „მიხედვა“ თამაშობას სამართლებრივი თვალსაზრითით ლატარიად აღარ ტოვებს.
ლატარიის სახეობები: ტირაჟიანი და მომენტალური
ტირაჟიანი ლატარია არის ლატარია, რომლის ჩატარების პროცესი დაყოფილია ტირაჟებად — ცალკეულ სრულ ციკლებად, ბილეთის დამზადებიდან და რეალიზაციიდან საპრიზო ფონდის გათამაშების ჩათვლით. ლატარიის ბილეთის მფლობელი ბილეთის მომგებიანობას ადგენს მხოლოდ გათამაშების ჩატარების შემდეგ. მომენტალური ლატარია კი ლატარიაა, რომლის გათამაშების შედეგი ირკვევა ადგილზე — ბილეთის შემოწმების ან უშუალოდ ბილეთზე გათამაშების ჩატარების გზით.
პრაქტიკული განსხვავება მნიშვნელოვანია: ტირაჟიანი ლატარიის შემთხვევაში მოთამაშე შედეგს მოგვიანებით, გათამაშების შემდეგ იგებს, მომენტალურისას — მყიდველობის ადგილზევე. ამას მოჰყვება განსხვავებული დოკუმენტაციაც, რომელსაც ქვემოთ ვიხილავთ.
ბილეთი, საპრიზო ფონდი და გათამაშება
ლატარიის ან/და მომგებიანი თამაშობის ბილეთი ფართო ცნებაა: სარეალიზაციოდ ან გასავრცელებლად გამზადებული ბარათი, თამაშობაში მონაწილეობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ნივთი, პერსონალური საიდენტიფიკაციო კოდი (ნომერი) ან/და ინფორმაციის სხვა მატარებელი, რომელიც უპასუხებს კანონისა და კონკრეტული თამაშობის მოწყობის პირობებს (რეგლამენტს) და მოგების შემთხვევაში ადასტურებს მოგების ფაქტს.
საპრიზო ფონდი არის თანხა, რომელიც შემოსვლამდე აღიარებულია მყარ ვალდებულებად მოგებახვედრილი ბილეთის მფლობელის სასარგებლოდ და განკუთვნილია მისთვის გადასაცემად. მოგება შეიძლება წარმოდგენილი იყოს ფულადი, ნივთის სახით ან სხვა ფორმით. აკრძალულია საპრიზო ფონდის დატვირთვა რაიმე სხვა ვალდებულებებით, გარდა გათამაშების მონაწილეებთან ნაკისრი ვალდებულებისა; საპრიზო ფონდი არც მთლიანად და არც ნაწილობრივ არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ფინანსურ, კომერციულ, საწარმოო ან სხვა ბრუნვაში (გამონაკლისია მხოლოდ საბანკო დაწესებულებაში მისი განთავსებით მიღებული სარგებელი). ნივთმოგების მფლობელს უფლება აქვს მიიღოს ნივთი ან მისი შესაბამისი თანხა, თუ ეს რეგლამენტით არის დადგენილი.
ლატარიის მოცულობა კონკრეტული გათამაშებისათვის განკუთვნილი ბილეთების რაოდენობის ნამრავლია ბილეთების საცალო ღირებულებაზე — ეს მაჩვენებელი საპრიზო ფონდის დაგეგმვის საფუძველია.
რომელი თამაშობები არ არის ლატარია
მეოთხე მუხლი საზღვრავს გამორიცხვის წესს: ლატარიას, აზარტულ ან/და მომგებიან თამაშობებს და მათ სისტემურ-ელექტრონულ ფორმას არ მიეკუთვნება თამაშობები, რომლებიც ტარდება მანქანების, აპარატების, მოწყობილობების, ინტერნეტის, ტელეფონის, სპეციალურად მოწყობილი ელექტრონული საშუალებებისა და სხვა საშუალებების გამოყენებით და რომლებშიც გათვალისწინებული არ არის შემთხვევითობის ელემენტი. მათი მიზანია მონაწილეთა განსაკუთრებული ცოდნის, ინტელექტის, სიმარჯვის, მოხერხებულობის ან სხვა განსაკუთრებული უნარის ტესტირება ან დემონსტრირება. შესაბამისად, ინტელექტუალური კონკურსები, სადაც შედეგი მხოლოდ ცოდნაზეა დამოკიდებული, ლატარიის სალიცენზიო რეჟიმს არ ექვემდებარება.
ცნებითი აპარატი მოიცავს წამახალისებელ გათამაშებასაც: ეს არის თამაშობა, რომლის დროსაც ორგანიზატორი საჯაროდ გამოქვეყნებული წესით ათამაშებს საპრიზო ფონდს კონკრეტული სახის პროდუქციის სწრაფად და ეფექტიანად რეალიზების მიზნით, ასევე მთავრობის მიერ დადგენილ შემთხვევაში. მისი ბილეთი უფასოდ გაიცემა და დაუშვებელია მონაწილეობისთვის ნებისმიერი ფორმით საფასურის დაწესება.
ლატარიის ორგანიზატორი და გავრცელების ჯაჭვი
ლატარიის ორგანიზატორია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ ორგანიზებულ ტენდერში გამარჯვებული პირი — ლატარიის ორგანიზებისა და ჩატარების ექსკლუზიური უფლების მფლობელი, რომელიც საქმიანობას ახორციელებს კანონითა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად. ბილეთების გავრცელების ჯაჭვში კი მონაწილეობენ აგენტი — პირი, რომელიც ორგანიზატორს სარეალიზაციო მომსახურებას უწევს და ბილეთებს შემდგომი რეალიზაციისთვის აწვდის — და საცალო რეალიზატორი, რომელიც ბილეთებს მოთამაშეებზე ახორციელებს.
მოწყობის თანხმობა და ორგანიზატორის ვალდებულებები
თამაშობის მოწყობამდე 2 კვირით ადრე ორგანიზატორი შემოსავლების სამსახურს თანხმობისათვის მიმართავს და წარუდგენს დოკუმენტებს: ტირაჟიანი ლატარიისთვის — რეგლამენტს (თამაშის ზოგადი წესი, დაწყების თარიღი, მოგების გაცემის ზღვრული ვადა და ადგილი, ბილეთის ფასი, პრეტენზიის განხილვის წესი და ვადა, დასაბეჭდი ბილეთების რაოდენობა და ნუმერაცია), ბილეთების დამმზადებელთან ხელშეკრულებას და ბილეთის ნიმუშს; მომენტალური ლატარიისთვის — იგივე, პლუს საპრიზო ფონდის ოდენობა, პრიზების ჩამონათვალი, რაოდენობა და ერთეულის ღირებულება.
ცვლილებების (დირექტორის, იურიდიული მისამართის შეცვლა, ბილეთების დამატებითი ბეჭდვა) შესახებ ორგანიზატორი 3 დღით ადრე წერილობით აცნობებს; თამაშის წესები საჯაროა და მოთამაშეებს დაუბრკოლებლად მიეწოდებათ; საპრიზო ფონდს ათამაშებს არანაკლებ 3 დამოუკიდებელი წევრისგან შემდგარი კომისია; გათამაშების შედეგების ინფორმაცია შემოსავლების სამსახურს 5 სამუშაო დღეში წარედგინება; მომენტალური ლატარია კი მოეწყობა არაუმეტეს 2 წლის ვადით. Legal.ge ამ ყველა ეტაპზე თანხმლივ დახმარებას გთავაზობთ.