ლოტერეის რეგულაციები „ლატარიის, აზარტული და სხვა მომგებიანი თამაშობების შესახებ“ საქართველოს კანონის ცნებითი აპარატით იწყება: ზუსტად არის განსაზღვრული, რა არის ლატარია, რომელი თამაშობები ექვემდებარება ამ რეგულაციებს და რომელი — არა. ამ გვერდზე ჩვენ ვხსნით ლატარიის სამართლებრივ ცნებას, მის სახეობებს, საპრიზო ფონდის რეჟიმს და მოწყობის თანხმობის პროცედურას. Legal.ge ეხმარება ორგანიზატორებსა და მოთამაშეებს ამ წესების სწორ გამოყენებაში.
რა არის ლატარია: ცნება და შემთხვევითობის აუცილებლობა
კანონის მესამე მუხლით ლატარია განისაზღვრება როგორც ნებაყოფლობითი ჯგუფური ან მასობრივი თამაშობა, რომლის დროსაც ლატარიის ორგანიზატორი საჯაროდ გამოქვეყნებული, დადგენილი წესისა და პირობების დაცვით ათამაშებს საპრიზო ფონდს. ცნების ბირთვული ელემენტი შემთხვევითობაა: მოგების დამთხვევა ლატარიის რომელიმე ბილეთზე დამოკიდებული არ არის ლატარიის ორგანიზატორის ან სხვა სუბიექტის ნება-სურვილსა და მოქმედებაზე, წარმოადგენს შემთხვევითობას და არ შეიძლება იყოს სპეციალურად მოწყობილი. ეს ნიშნავს, რომ შედეგის წინასწარ „მიხედვა“ თამაშობას სამართლებრივი თვალსაზრითით ლატარიად აღარ ტოვებს.
ლატარიის სახეობები: ტირაჟიანი და მომენტალური
ტირაჟიანი ლატარია არის ლატარია, რომლის ჩატარების პროცესი დაყოფილია ტირაჟებად — ცალკეულ სრულ ციკლებად, ბილეთის დამზადებიდან და რეალიზაციიდან საპრიზო ფონდის გათამაშების ჩათვლით. ლატარიის ბილეთის მფლობელი ბილეთის მომგებიანობას ადგენს მხოლოდ გათამაშების ჩატარების შემდეგ. მომენტალური ლატარია კი ლატარიაა, რომლის გათამაშების შედეგი ირკვევა ადგილზე — ბილეთის შემოწმების ან უშუალოდ ბილეთზე გათამაშების ჩატარების გზით.
პრაქტიკული განსხვავება მნიშვნელოვანია: ტირაჟიანი ლატარიის შემთხვევაში მოთამაშე შედეგს მოგვიანებით, გათამაშების შემდეგ იგებს, მომენტალურისას — მყიდველობის ადგილზევე. ამას მოჰყვება განსხვავებული დოკუმენტაციაც, რომელსაც ქვემოთ ვიხილავთ.
ბილეთი, საპრიზო ფონდი და გათამაშება
ლატარიის ან/და მომგებიანი თამაშობის ბილეთი ფართო ცნებაა: სარეალიზაციოდ ან გასავრცელებლად გამზადებული ბარათი, თამაშობაში მონაწილეობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ნივთი, პერსონალური საიდენტიფიკაციო კოდი (ნომერი) ან/და ინფორმაციის სხვა მატარებელი, რომელიც უპასუხებს კანონისა და კონკრეტული თამაშობის მოწყობის პირობებს (რეგლამენტს) და მოგების შემთხვევაში ადასტურებს მოგების ფაქტს.
საპრიზო ფონდი არის თანხა, რომელიც შემოსვლამდე აღიარებულია მყარ ვალდებულებად მოგებახვედრილი ბილეთის მფლობელის სასარგებლოდ და განკუთვნილია მისთვის გადასაცემად. მოგება შეიძლება წარმოდგენილი იყოს ფულადი, ნივთის სახით ან სხვა ფორმით. აკრძალულია საპრიზო ფონდის დატვირთვა რაიმე სხვა ვალდებულებებით, გარდა გათამაშების მონაწილეებთან ნაკისრი ვალდებულებისა; საპრიზო ფონდი არც მთლიანად და არც ნაწილობრივ არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ფინანსურ, კომერციულ, საწარმოო ან სხვა ბრუნვაში (გამონაკლისია მხოლოდ საბანკო დაწესებულებაში მისი განთავსებით მიღებული სარგებელი). ნივთმოგების მფლობელს უფლება აქვს მიიღოს ნივთი ან მისი შესაბამისი თანხა, თუ ეს რეგლამენტით არის დადგენილი.
ლატარიის მოცულობა კონკრეტული გათამაშებისათვის განკუთვნილი ბილეთების რაოდენობის ნამრავლია ბილეთების საცალო ღირებულებაზე — ეს მაჩვენებელი საპრიზო ფონდის დაგეგმვის საფუძველია.