სპორტული ფსონი, როგორც სამართლებრივი კატეგორია
სპორტული ფსონი ქართულ სამართალში კერძო კონტრაქტი არაა — ის მომგებიანი თამაშობების ერთ-ერთი სახის, ტოტალიზატორის, იურიდიულ რეჟიმში ჯდება. კანონის განმარტებით, ტოტალიზატორი არის თამაშობა, რომელიც იმართება მოთამაშეების მიერ შეჯიბრების მიმდინარეობის, თამაშობის, რაიმე მოვლენის/მოვლენების შედეგის პროგნოზზე ფსონების დადებით, ხოლო მოგება დამოკიდებულია ფსონის მოცულობასა და შედეგზე. სპორტული ფსონების შემთხვევაში ეს პროგნოზი სპორტულ შედეგებს ეხება, მაგრამ სამართლებრივი კონსტრუქცია ზოგადია. ტოტალიზატორის მოთამაშეთა ინტერესები დამატებით არის დაცული საპრიზო ფონდის უზრუნველყოფის მექანიზმით, რომლის არსებობაც საბანკო გარანტიით ან ფინანსური რისკის დაზღვევის პოლისით დასტურდება.
მნიშვნელოვანია ერთი დეტალიც: აკრძალულია ტოტალიზატორის მოწყობა იმ შემთხვევებში, როდესაც შედეგი შესაძლოა წინასწარ იყოს ცნობილი ერთ-ერთი ან ორივე მხარისთვის. ეს ნორმა თამაშის სამართლიანობის გარანტიაა და სწორედ მას უკავშირდება ის სერიოზული რისკები, რასაც შეთანხმებული მატჩები ქმნის.
ორგანიზატორის ვალდებულებები მოთამაშის დაცვის მიზნით
კანონი ტოტალიზატორის, ისევე როგორც სხვა თამაშობების, ორგანიზატორს მთელ რიგ ვალდებულებას აკისრებს. ორგანიზატორი ვალდებულია უზრუნველყოს თამაშობების მოწყობის ადგილზე საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების, აგრეთვე მოთამაშეთა და სხვა პირთა კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაცვა; განახორციელოს გაცემულ მოგებათა რეგისტრაცია, შექმნას ელექტრონული ბაზა და ფინანსური მონიტორინგის სამსახურს წარუდგინოს შესაბამისი ინფორმაცია; ჩაატაროს თამაშობა და გასცეს მოგებები წარდგენილი მოწყობის პირობების ან სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზებული თამაშობის წესის შესაბამისად.
მოთამაშის პოზიციიდან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: მოთხოვნის შემთხვევაში ორგანიზატორი მოთამაშეს ვალდებულია მისცეს წერილობითი ცნობა მოგების მიღების შესახებ; პრეტენზიასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს მოწყობის პირობებით გათვალისწინებულ ვადაში; მოთამაშის მიერ მოგებული ან წაგებული თანხების მონაცემები საიდუმლოდ უნდა შენახული იყოს და ინფორმაცია გაიცეს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში; და არ დაუშვას დამატებითი პირობების მოთხოვნა მოგებულ მოთამაშეზე მოგების გაცემისას, გარდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ასევე აკრძალულია მოთამაშის მიერ სხვა მოთამაშის სათამაშო ანგარიშებზე თანხის გადარიცხვა/გადატანის დაშვება.
ცალკე აკრძალვა მოთამაშის ფინანსურ დამოუკიდებლობას იცავს: ორგანიზატორს ეკრძალება მოთამაშისთვის ფსონის განსათავსებლად სესხის გაცემა. ორგანიზატორი აგრეთვე ვალდებულია დროულად გადაიხადოს კანონმდებლობით დადგენილი მოსაკრებლები და გადასახადები, შერჩეული პირისთვის გადასახდელი საფასური, საქმიანობის შეწყვეტამდე წერილობით აცნობოს შემოსავლების სამსახურს. ვიდეოკონტროლიც მოთამაშის ინტერესების დაცვას ემსახურება: სათამაშო დარბაზში, სალაროსთან და შესასვლელში ვიდეოჩაწერა უნდა მიმდინარეობდეს ტოტალიზატორის მუშაობის მთელ პერიოდში, ჩანაწერები კი არანაკლებ 30 დღისა უნდა ინახებოდეს და დასაბუთებული მოთხოვნის შემთხვევაში წარედგინოს უფლებამოსილ ორგანოებს.