რას აწესრიგებს სათამაშო სამართალი საქართველოში
„ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების შესახებ“ საქართველოს კანონი არის ის აქტი, რომელიც ქართულ სათამაშო ბიზნესს სამართლებრივ სახეს აძლევს. მისი მიზანია საქართველოში ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების სფეროს სახელმწიფო რეგულირება, მოქალაქეთა კანონიერი ინტერესებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის უზრუნველყოფა „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონის შესაბამისად. ეს არის ის ჩარჩო, რომლის გარეშეც ამ ბაზარზე არც ორგანიზატორს შეუძლია მუშაობა და არც მოთამაშეს — უსაფრთხოდ მონაწილეობა.
გვერდი განმარტავს კანონის ძირითად ცნებებს, იმ თამაშობებს, რომლებიც რეგულირებას გარეთ რჩება, და ნებართვის აუცილებლობის წესს. თუ თქვენი ბიზნესი ან მომხმარებლობა ამ სფეროს ეხება, ზუსტი ტერმინოლოგიის ცოდნა პირველი ნაბიჯია იმისა, რომ სწორ სამართლებრივ რეჟიმში მოხვდეთ.
აზარტული და მომგებიანი თამაშობები — მთავარი განმარტებები
აზარტული თამაშობებია თამაშობები, რომელთა შედეგი მთლიანად ან ნაწილობრივ შემთხვევითობაზეა დამოკიდებული. ისინი ტარდება ბანქოს, კამათლის (გარდა ნარდისა), სათამაშო ბორბლის (რულეტის), სათამაშო აპარატის, სამორინის მაგიდის, კლუბის მაგიდის ან/და სხვა სათამაშო ინვენტარის მეშვეობით და მათში მონაწილეობა ფულადი მოგების შესაძლებლობას იძლევა. აზარტული თამაშობების, გარდა აზარტული ტურნირისა, ორგანიზება დასაშვებია მხოლოდ სამორინეში, სათამაშო აპარატების სალონში, აზარტულ კლუბში ან/და კანონით გათვალისწინებული სისტემურ-ელექტრონული ფორმით.
მომგებიანი თამაშობებია: ლოტო — ჯგუფური თამაშობა, რომლის მონაწილეც ირჩევს რიცხვით ან სიმბოლოების კომბინაციებს; ბინგო — ჯგუფური თამაშობა რიცხვითი ბარათების ან ელექტროტაბლოს მეშვეობით; და ტოტალიზატორი — თამაშობა, რომელიც იმართება მოთამაშეების მიერ შეჯიბრების, თამაშობის ან რაიმე მოვლენის შედეგის პროგნოზზე ფსონების დადებით, ხოლო მოგება დამოკიდებულია ფსონის მოცულობასა და შედეგზე. აკრძალულია ტოტალიზატორის მოწყობა, როდესაც შედეგი წინასწარ ცნობილია ერთ-ერთი ან ორივე მხარისთვის. ლატარია კი ნებაყოფლობითი ჯგუფური ან მასობრივი თამაშობაა, რომლის დროსაც ორგანიზატორი საჯაროდ გამოქვეყნებული წესით ათამაშებს საპრიზო ფონდს; მოგების დამთხვევა შემთხვევითობაა და სპეციალურად მოწყობილი ვერ იქნება.
კანონი ცალკე განმარტავს სისტემურ-ელექტრონულ ფორმას — თამაშობების ინტერნეტის, ტელეფონის ან სპეციალურად მოწყობილი ელექტრონული საშუალებებით გამართვას — და მის საერთაშორისო ვარიანტს, როდესაც მონაწილეობა არ არის დასაშვები საქართველოს მოქალაქეებისთვის. განსაზღვრულია ასევე მოთამაშე, თამაშზე დამოკიდებული პირი და მისი სია, აკრძალული პირი და აკრძალულ პირთა სია, სათამაშო დარბაზი, სამორინე, სათამაშო აპარატების სალონი და აზარტული კლუბი. სამორინის სეიფში ინახება სარეზერვო თანხა — თითოეულ სამორინის მაგიდაზე არანაკლებ 10 000 ლარის ოდენობით.
რომელი თამაშობები რჩება კანონის გარეთ
კანონი მკვეთრად გამოყოფს უნარ-ჩვევის თამაშებს: ლატარიას, აზარტულ და მომგებიან თამაშობებს არ მიეკუთვნება თამაშობები, რომლებიც ტარდება მანქანების, აპარატების, მოწყობილობების, ინტერნეტის, ტელეფონისა და სხვა საშუალებების გამოყენებით და რომლებშიც შემთხვევითობის ელემენტი გათვალისწინებული არ არის. მათი მიზანია მონაწილეთა განსაკუთრებული ცოდნის, ინტელექტის, სიმარჯვის, მოხერხებულობის ან სხვა განსაკუთრებული უნარის ტესტირება ან დემონსტრირება. ეს გამიჯვნა პრაქტიკულად მნიშვნელოვანია: თუ შედეგი არა შემთხვევითობაზე, არამედ უნარზეა დამოკიდებული, საქმიანობა სათამაშო ბიზნესის სანებართვო რეჟიმს არ ექვემდებარება.
ნებართვის აუცილებლობა
საქართველოს ტერიტორიაზე ყველა სახის აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობების ჩატარება, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით მათი ორგანიზება და აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდება „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონის შესაბამისად ნებართვას მოითხოვს. უნებართვოდ ეს საქმიანობა, აგრეთვე სანებართვო პირობების შეუსრულებლობა კანონის დარღვევად მიიჩნევა და კანონმდებლობით განსაზღვრულ პასუხისმგებლობას იწვევს. დასაშვებია მხოლოდ ამ კანონით გათვალისწინებული თამაშობების მოწყობა და მათი ბილეთების გავრცელება.
კანონი ასევე აწესებს შეზღუდვებს: აკრძალულია თამბაქოს ნაწარმის, თამბაქოს აქსესუარის ან/და თამბაქოს მოხმარებისთვის განკუთვნილი მოწყობილობის რეალიზაციის მიზნით წამახალისებელი გათამაშების მოწყობის ნებართვის გაცემა და ამ პროდუქციის წამახალისებელ გათამაშებასა და ლატარიაში პრიზებად გამოყენება. შიდა საზღვაო წყლებსა და ტერიტორიულ ზღვაში ყველა სახეობის მცურავ ობიექტზე საქართველოში რეგისტრირებული ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის აკრძალულია ამ კანონით გათვალისწინებული თამაშობების მოწყობა.
რა უნდა იცოდეს მოთამაშემ და ორგანიზატორმა
მოთამაშისთვის მთავარია: ლეგალური თამაშობა მხოლოდ ნებართვის მფლობელი ორგანიზატორის მიერ, დადგენილი ფორმებით ტარდება; შემთხვევითობის ელემენტის გარეშე დარჩენილი უნარის თამაშები სხვა რეჟიმშია. ორგანიზატორისთვის კი: ნებისმიერი საქმიანობა ამ სფეროში ნებართვით უნდა იყოს დაფარული, წინააღმდეგ შემთხვევაში პასუხისმგებლობა გარდაუვალია. სწორედ ამ ორ პოზიციას შორის დგას სათამაშო სამართალი — და მისი ზუსტი ცოდნა ორივე მხარეს იცავს.
ცალკე უნდა აღინიშნოს წამახალისებელი გათამაშების სპეციფიკაც: მისი ბილეთი გაიცემა უფასოდ, ნებართვა გაიცემა კონკრეტული სახის პროდუქციის ან მომსახურების მწარმოებელზე ან მის წარმომადგენელზე, და დაუშვებელია მონაწილეობისთვის ნებისმიერი ფორმით საფასურის დაწესება. ასეთი გათამაშება სწრაფად და ეფექტიანად რეალიზაციის მიზნით ტარდება და სწორედ ამიტომ მას განსაკუთრებული წესები გასდევნია — მათ შორის თამბაქოს პროდუქციასთან დაკავშირებული აკრძალვა, რომელიც ზემოთ უკვე აღვწერეთ.