კანონის სფერო და სამართლებრივი საფუძვლები
„აზარტული თამაშობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლი ადგენს მის საგანს: ეს კანონი რეგულირებს საქართველოში ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების ორგანიზებისა და ჩატარების, აგრეთვე აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდების სამართლებრივ საფუძვლებს. აღნიშნული ნიშნავს, რომ დარგობრივი სამართლის სახით ეს აქტი ფარავს როგორც ფიზიკურ ობიექტებზე (სამორინე, სათამაშო აპარატების სალონი, აზარტული კლუბი, სათამაშო დარბაზი) განხორციელებულ თამაშობებს, ისე ინტერნეტით, ტელეფონით ან სპეციალურად მოწყობილი ელექტრონული საშუალებებით მიმდინარე ორგანიზებას და არსებითი პროდუქციის/მომსახურების მიწოდებას. თუ თქვენ გეგმავთ ამ სფეროში მუშაობას, სწორედ ამ კანონის ცნებითი აპარატი განსაზღვრავს, რომელი საქმიანობა რომელ სანებართვო რეჟიმს ექვემდებარება.
აზარტული და მომგებიანი თამაშობების ცნებითი სისტემა
კანონის მე-3 მუხლი განსაზღვრავს დარგის ძირითად ტერმინებს. აზარტული თამაშობებია ისეთი თამაშობები, რომელთა შედეგი მთლიანად ან ნაწილობრივ შემთხვევითობაზეა დამოკიდებული; ისინი ტარდება ბანქოს, კამათლის (გარდა ნარდისა), სათამაშო ბორბლის (რულეტის), სათამაშო აპარატის, სამორინის მაგიდის, კლუბის მაგიდის ან/და სხვა სათამაშო ინვენტარის მეშვეობით და მათში მონაწილეობა ფულადი მოგების შესაძლებლობას იძლევა. აზარტული თამაშობების (გარდა აზარტული ტურნირისა) ორგანიზება დასაშვებია მხოლოდ სამორინეში, სათამაშო აპარატების სალონში, აზარტულ კლუბში ან/და კანონით დადგენილი სისტემურ-ელექტრონული ფორმით. სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზება ნიშნავს თამაშობების გამართვას ინტერნეტის, ტელეფონის ან/და სპეციალურად მოწყობილი ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით, ხოლო საერთაშორისო ორგანიზების შემთხვევაში მონაწილეობა საქართველოს მოქალაქეებისთვის არ არის დასაშვები. სამორინე განმარტებულია როგორც სპეციალურად მოწყობილი შენობა/ნაგებობა ან მისი ნაწილი, სადაც ორგანიზატორი რულეტის, ბანქოს, სამორინის მაგიდის, კლუბის მაგიდის, კამათლის ან/და სხვა სათამაშო ინვენტარის (გარდა სათამაშო აპარატისა) მეშვეობით ახორციელებს აზარტულ თამაშობებს და ფულადი მოგების გათამაშებას. სამორინის მაგიდად ითვლება აგრეთვე ჰიბრიდული ელექტრომექანიკური რულეტი, რომელიც მექანიკურად ამოქმედდება, და მაგიდა, რომელზედაც ორ ან ორზე მეტ წარმომადგენელთან ერთდროულად რამდენიმე თამაშობა მიმდინარეობს, იმდენ სამორინის მაგიდად მიიჩნევა, სამორინის რამდენ წარმომადგენელთანაც მიმდინარეობს თამაშობა. სათამაშო აპარატი, რომელიც რამდენიმე სათამაშო ადგილისგან შედგება, იმდენ სათამაშო აპარატად მიიჩნევა, რამდენი სათამაშო ადგილისგანაც შედგება.
ლატარია და მომგებიანი თამაშობები
ლატარია ნებაყოფლობითი ჯგუფური ან მასობრივი თამაშობაა, რომლის დროსაც ორგანიზატორი საჯაროდ გამოქვეყნებული, დადგენილი წესისა და პირობების დაცვით ათამაშებს საპრიზო ფონდს; მოგების დამთხვევა წარმოადგენს შემთხვევითობას და არ შეიძლება იყოს სპეციალურად მოწყობილი. ლატარიის სახეებია ტირაჟიანი ლატარია, რომლის პროცესი ცალკეულ სრულ ციკლებად — ტირაჟებად — არის დაყოფილი, და მომენტალური ლატარია, რომლის შედეგიც ადგილზე, ბილეთის შემოწმებით ან ბილეთზევე გათამაშებით ირკვევა. მომგებიანი თამაშობებია: ლოტო — ჯგუფური თამაშობა, რომელშიც მოგება რიცხვითი ან სიმბოლოების კომბინაციების მთლიან ან ნაწილობრივ დამთხვევაზეა დამოკიდებული; ბინგო — ჯგუფური თამაშობა რიცხვითი ბარათებით ან ელექტროტაბლოთი; ტოტალიზატორი — თამაშობა, რომელიც მოთამაშეების მიერ შეჯიბრების, თამაშობის ან სხვა მოვლენის შედეგის პროგნოზზე ფსონების დადებით იმართება, და წამახალისებელი გათამაშება — თამაშობა, რომელიც კონკრეტული სახის პროდუქციის ან მომსახურების სწრაფად და ეფექტიანად რეალიზების მიზნით ტარდება, თავისუფალი ბილეთით და მონაწილეობის საფასურის გარეშე. საპრიზო ფონდი თანხაა, რომელიც შემოსვლამდე აღიარებულია მყარ ვალდებულებად მოგებახვედრილი ბილეთის მფლობელის სასარგებლოდ; აკრძალულია მისი დატვირთვა სხვა ვალდებულებებით და მისი გამოყენება ფინანსურ, კომერციულ, საწარმოო ან სხვა ბრუნვაში, გარდა საბანკო დაწესებულებაში განთავსებით მიღებული სარგებლისა. ტოტალიზატორის მოთამაშეთა ინტერესები უზრუნველყოფილია საბანკო გარანტიით ან ფინანსური რისკის დაზღვევის პოლისით. სამორინის სეიფი — უფანჯრო ოთახი ერთი შესასვლელით — ინახავას სამორინის სარეზერვო თანხას, თითოეულ სამორინის მაგიდაზე არანაკლებ 10 000 ლარის ოდენობით.
მოთამაშე, დამოკიდებული და აკრძალული პირები
მოთამაშედ კანონი განიხილავს პირს, რომელიც თამაშობაში მოგების მიღების მიზნით მონაწილეობს. თამაშზე დამოკიდებული პირია ფიზიკური პირი, რომელსაც აქვს აზარტულ ან/და მომგებიან თამაშობებზე თამაშის დაუძლეველი სურვილი და მათზე დამოკიდებულება და რომლის შესახებაც მონაცემები შეტანილია დამოკიდებულ პირთა სიაში — ბაზაში, რომელშიც პირის მონაცემები შეიტანება მოსამართლის ბრძანების ან თვით პირის მიმართვის საფუძველზე. აკრძალული პირია პირი, რომელსაც ეკრძალება აზარტულ და მომგებიან თამაშობებში (გარდა წამახალისებელი გათამაშებისა) მონაწილეობა: საბიუჯეტო ორგანიზაციაში დასაქმებული პირი, მათ შორის სახელმწიფო და საჯარო მოსამსახურე, სახელმწიფო-პოლიტიკური და პოლიტიკური თანამდებობის პირი; ეროვნულ მარეგულირებელ ორგანოში დასაქმებული პირი; საქართველოს ეროვნულ ბანკში დასაქმებული პირი; და სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახის წევრი. ამ პირთა შესახებ მონაცემთა ბაზა აკრძალულ პირთა სიას წარმოადგენს. ლატარიის ორგანიზატორია ფინანსთა სამინისტროს მიერ ორგანიზებულ ტენდერში გამარჯვებული პირი — ლატარიის ორგანიზებისა და ჩატარების ექსკლუზიური უფლების მფლობელი, რომელიც მოქმედებს კანონითა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად.
უნარ-ჩვევის თამაშების გამორიცხვა
კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, ლატარიას, აზარტულ ან/და მომგებიან თამაშობებს, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზებულ თამაშობებს არ მიეკუთვნება თამაშობები, რომლებიც ტარდება მანქანების, აპარატების, მოწყობილობების, ინტერნეტის, ტელეფონის, სპეციალურად მოწყობილი ელექტრონული საშუალებებისა და სხვა საშუალებების გამოყენებით და რომლებშიც გათვალისწინებული არ არის შემთხვევითობის ელემენტი. მათი მიზანია მონაწილეთა განსაკუთრებული ცოდნის, ინტელექტის, სიმარჯვის, მოხერხებულობის ან სხვა განსაკუთრებული უნარის ტესტირება ან დემონსტრირება. ეს გამორიცხვა განსაზღვრავს საზღვარს სანებართვო რეჟიმსა და თავისუფალ საქმიანობას შორის: თუ თამაშის შედეგი მხოლოდ მონაწილის უნარზეა დამოკიდებული და შემთხვევითობა გამორიცხულია, აზარტული თამაშობების კანონი მასზე არ ვრცელდება.
სახელმწიფო კონტროლი და პასუხისმგებლობის საფუძვლები
კანონის მე-36 მუხლით საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ვალდებულია კონტროლი დააწესოს ამ კანონისა და გათამაშების წესების (რეგლამენტის) ყველა პუნქტის მოთხოვნათა შესრულებაზე. ამავე თავში ჩამოყალიბებულია კონტროლის ელექტრონული სისტემის რეჟიმი: შემოსავლების სამსახურსა და შერჩეულ პირს შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე შერჩეული პირი ვალდებულია ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად დანერგოს სათამაშო ბიზნესის კონტროლის ელექტრონული სისტემა და უზრუნველყოს მისი ოპერირება. კონტროლის ელექტრონული სისტემა სწორედ აღნიშნული მიზნით — ნებართვის მფლობელის მიერ სანებართვო პირობებისა და კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების შესრულების კონტროლით — არის დანერგილი. პასუხისმგებლობის თვალსაზრისით, კანონის მე-37 მუხლი განსაზღვრავს: პასუხისმგებლობა კანონის დარღვევისთვის განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით; თამაშობის ორგანიზატორთა და აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიმწოდებელ პირთა მიერ კანონით დადგენილი მოთხოვნების შეუსრულებლობა სანებართვო პირობების დარღვევაა და პასუხისმგებლობას იწვევს „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონის შესაბამისად; ლატარიის ბილეთების ან მომგებიან თამაშობებში მონაწილეობის დამადასტურებელი სხვა დოკუმენტების გაყალბება ისჯება საქართველოს კანონმდებლობით.