საარჩევნო უფლებების ძირითადი პრინციპები
ხმის მიცემის უფლებები საქართველოს საარჩევნო კოდექსით არის დარეგულარებული, რომლის მე-3 მუხლი არჩევნების, რეფერენდუმისა და პლებისციტის ჩატარების ძირითად პრინციპებს ადგენს. აქტიური საარჩევნო უფლება აქვს საქართველოს ყველა მოქალაქეს, რომელსაც არჩევნების დღემდე შეუსრულდა ან იმ დღეს უსრულდება 18 წელი და რომელიც აკმაყოფილებს კანონით დადგენილ პირობებს. ამომრჩევლები თანასწორ საფუძველზე მონაწილეობენ კენჭისყრაში და ერთი და იმავე ოლქის ყველა ამომრჩეველს ხმათა თანაბარი რაოდენობა აქვს. საქართველოში არჩევნები პირდაპირია: პარლამენტის წევრს, საკრებულოს წევრსა და მერს ამომრჩევლები ირჩევენ უშუალოდ, ხოლო პრეზიდენტს საარჩევნო კოლეგია ირჩევს დებატების გარეშე ღია კენჭისყრით. კენჭისყრა ფარულია, აკრძალულია ამომრჩევლის იძულება, დაშინება და ხმის მიცემის ფარულობის დარღვევა, რაც დამრღვევის სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას იწვევს.
ამომრჩეველთა ერთიანი სია და მისი შემოწმება
კოდექსის მე-31 მუხლის მიხედვით, ამომრჩეველთა ერთიანი სია იწყობა მოსახლეობის რეგისტრაციის მონაცემთა ბაზის, გარდაცვლილთა შესახებ მონაცემებისა და კონსულო აღრიცხვის საფუძველზე; სიაში შედის ის პირებიც, რომლებსაც არჩევნების დღისთვის უსრულდებათ 18 წელი. ცესკო სიას წელიწადში ოთხჯერ ანახლებს. ამომრჩეველს უფლება აქვს მოითხოვოს მხოლოდ თავის და თავისი ოჯახის წევრთა მონაცემების გაცნობა და უზუსტობის აღმოჩენის შემთხვევაში არჩევნების დღემდე არაუგვიანეს მე-18 დღისა მოითხოვოს შესწორება. საოლქო საარჩევნო კომისია განცხადებას განიხილავს მისი მიღებიდან 2 დღის ვადაში, ხოლო თუ კენჭისყრის დღემდე 2 დღეზე ნაკლები დარჩა — დაუყოვნებლივ. გადაწყვეტილებაზე უარი შეიძლება გასაჩივრდეს სასამართლოში. აკრძალულია სიებში ცვლილების შეტანა არჩევნების დღემდე ბოლო 12 დღის განმავლობაში, ხოლო გარკვეულ შემთხვევებში ცვლილება მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით შეტანება. მე-34 მუხლის მიხედვით, საუბნო კომისია ამომრჩეველთა სიებს მისთვის გადაცემიდან არაუგვიანეს მომდევნო დღისა თვალსაჩინო ადგილას გამოაკრავს; სიებში აღინიშნება კონსულო აღრიცხვა, უცხოეთში ყოფნა, სამხედრო სამსახური, ჰოსპიტალიზაცია ან გადასატანი ყუთის სიაში შეყვანა.
ამომრჩევლის ბარათი
კოდექსის მე-35 მუხლის თანახმად, საუბნო საარჩევნო კომისია ამომრჩევლის ბარათს კენჭისყრის დღემდე არაუადრეს 30 დღისა და არაუგვიანეს 2 დღისა გადასცემს ამომრჩეველს. ბარათში მითითებულია კენჭისყრის თარიღი და დრო, შენობის მისამართი, ამომრჩევლის ნომერი სიაში, უბნის ნომერი და რეგისტრაციის ადგილი. მნიშვნელიანი გარანტიაა, რომ ბარათის მიუღებლობა კენჭისყრაში მონაწილეობის უფლების შეზღუდვის საფუძველი არ არის: ამომრჩეველი ხმის მიცემის უფლებას პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტით ახორციელებს.