კანონის მიზანი და დაცული ნიშნები
ლგბტ პირების უფლებები საქართველოში იმავე ანტიდისკრიმინაციულ საფუძველზეა დაცული, რომელიც ყველა სხვა პირს აქვს. „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მუხლი 1 პირდაპირ ასახელებს სექსუალურ ორიენტაციას იმ ნიშნებს შორის, რომლების მიუხედავადაც ყველა ფიზიკურ და იურიდიულ პირს უფლება აქვს კანონმდებლობით დადგენილი უფლებებით თანასწორად სარგებლობს. კანონის მიზანია დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრა — დაცული ნიშნების ჩამონათვალში რასა, ენა, სქესი, ასაკი, რელიგია, ეთნიკური კუთვნილება, შეზღუდული შესაძლებლობა და სხვებთან ერთად სექსუალური ორიენტაციაც შედის, ხოლო ჩამონათვალი „სხვა ნიშნით“ სრულდება, რაც ნიშნავს, რომ დაცვა მხოლოდ ჩამოთვლილ შემთხვევებზე არ ამოიწურება.
ამ ნორმის პრაქტიკული მნიშვნელობა იმაშია: სექსუალური ორიენტაციის გამო არათანაბარი მოპყრობა საქართველოში კანონდარღვევაა — სამსახურში, განათლებაში, მომსახურებაში თუ სხვა სფეროში. კანონი ამ დარღვევას კონკრეტულ სამართლებრივ შედეგებსა და დაცვის მექანიზმებს უკავშირებს, რომლებსაც ქვემოთ განვიხილავთ.
დისკრიმინაციის ფორმები
მუხლის 2 თანახმად, საქართველოში აკრძალულია ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია. პირდაპირი დისკრიმინაცია არის ისეთი მოპყრობა ან პირობების შექმნა, რომელიც პირს დაცული ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით. ირიბი დისკრიმინაცია კი ისეთი მდგომარეობაა, როდესაც ფორმით ნეიტრალური, მაგრამ არსით დისკრიმინაციული დებულება, კრიტერიუმი ან პრაქტიკა ამავე შედეგს იწვევს — მაგალითად, ისეთი წესი, რომელიც ფორმალურად ყველას ეხება, რეალურად კი ლგბტ პირებს აყენებს არათანაბარ პოზიციაში.
კანონი ცალკე განსაზღვრავს შევიწროებას — პირის დევნა, იძულება ან არასასურველი ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს ღირსების შელახვას და დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი გარემოს შექმნას — და სექსუალურ შევიწროებას. მრავალი ნიშნის მიხედვით დისკრიმინაციაც აკრძალულია, ასევე პირის იძულება ან დავალების მიცემა, რომ მესამე პირის მიმართ დისკრიმინაცია განხორციელდეს. მნიშვნელოვანი დეტალია: დისკრიმინაცია არსებობს მიუხედავად იმისა, რეალურად აქვს თუ არა პირს ის ნიშანი, რომლის გამოც მის მიმართ დისკრიმინაციული ქმედება განხორციელდა — დაცვა აღქმულ ნიშანსაც ფარავს.
კანონის მოქმედების სფერო
მუხლის 3 თანახმად, კანონის მოთხოვნები ვრცელდება საჯარო დაწესებულებების, ორგანიზაციების, ფიზიკური და იურიდიული პირების ქმედებებზე ყველა სფეროში. ეს ნიშნავს, რომ დაცვა როგორც სახელმწიფო ორგანოს (სკოლა, უნივერსიტეტი, სააგენტო), ისე კერძო დამსაქმებლის, მაღაზიის, კლინიკის თუ სხვა მომსახურების მიმწოდებლის ქმედებებზე ვრცელდება. მუხლი 2 თანაბარი მოპყრობის პრინციპს პირდაპირ ავრცობს შრომით და წინასახელშეკრულებო ურთიერთობებზე — შერჩევიდან დაწყებული შრომის ანაზღაურებითა და ურთიერთობის შეწყვეტით დამთავრებული — აგრეთვე განათლებაზე, ჯანმრთელობის დაცვაზე, სოციალურ დაცვაზე და საჯაროდ ხელმისაწვდომ საქონელსა და მომსახურებაზე.