სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების საერთო საფუძვლები
სიტყვის თავისუფლება საქართველოში ცალკეული კანონით არის დარეგულარებული, რომლის ინტერპრეტაცია, მისი მე-2 მუხლის თანახმად, უნდა მოხდეს საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო სამართლებრივი ვალდებულებების, მათ შორის ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა ევროპული კონვენციისა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლის შესაბამისად. მე-3 მუხლის მიხედვით, სახელმწიფო ცნობს და იცავს სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას, როგორც წარუვალ და უზენაეს ადამიანურ ფასეულობებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო ამ უფლებებით შეზღუდულია, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით. გამოხატვის თავისუფლება ყველას აქვს, ადმინისტრაციული ორგანოს გარდა, რაც კერძო და საჯარო სფეროებს შორის მკაფიო საზღვარს ავლებს.
გამოხატვის თავისუფლების შემადგენელი ელემენტები
კანონის მე-3 მუხლი გამოხატვის თავისუფლებას დეტალურად აღწერს. ის მოიცავს აზრის აბსოლუტურ თავისუფლებას, პოლიტიკური სიტყვისა და დებატების თავისუფლებას, ნებისმიერი ფორმის ინფორმაციისა და იდეების მოძიების, მიღების, შექმნის, შენახვის, დამუშავებისა და გავრცელების უფლებას. გარანტირებულია ცენზურის დაუშვებლობა, მედიის სარედაქციო დამოუკიდებლობა და პლურალიზმი, ჟურნალისტის უფლება დაიცვას ინფორმაციის წყაროს საიდუმლოობა და საკუთარი სინდისის შესაბამისად მიიღოს სარედაქციო გადაწყვეტილებები. თავისუფლება ვრცელდება სწავლის, სწავლებისა და კვლევის აკადემიურ თავისუფლებაზე, ხელოვნების, შემოქმედებისა და გამოგონების თავისუფლებაზე, ნებისმიერ ენაზე მეტყველებისა და ნებისმიერი დამწერლობის გამოყენების უფლებაზე, ქველმოქმედების უფლებაზე, მხილების თავისუფლებასა და მამხილებელთა დაცვაზე, აგრეთვე თავისუფლებაზე, იძულებისგან დაცული იყოს, გამოთქვას შეხედულება რწმენის, სინდისის, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილების თუ სხვა გარემოებების შესახებ. კანონი არ უარყოფს კონსტიტუციით დაცულ სხვა უფლებებსა და გარანტიებს, რომლებიც აქ არ არის მოხსენიებული.
აზრის აბსოლუტური და მოწოდების კვალიფიციური პრივილეგია
კანონის მე-4 მუხლი ორ სხვადასხვა დონის დაცვას განასხვავებს. აზრი დაცულია აბსოლუტური პრივილეგიით: აზრისთვის პასუხისმგებლობა არ არსებობს. მოწოდება კი კვალიფიციური პრივილეგიით არის დაცული — მოწოდება იწვევს კანონით დადგენილ პასუხისმგებლობას მხოლოდ მაშინ, როცა პირი ჩაიდენს განზრახ ქმედებას, რომელიც ქმნის კანონსაწინააღმდეგო შედეგის დადგომის აშკარა, პირდაპირ და არსებით საფრთხეს. ეს ნიშნავს, რომ მხოლოდ მოწოდების ფაქტი პასუხისმგებლობის საფუძველი ვერ გახდება: აუცილებელია განზრახულობა და რეალური, არსებითი საფრთხე კანონსაწინააღმდეგო შედეგისა, რაც მხილებისა და კრიტიკის სამართლიან სივრცეს იცავს.