მასობრივი დელიქტური სამართალწარმოება (Mass Tort) გულისხმობს ისეთ იურიდიულ პროცესს, სადაც მრავალი დაზარალებული პირი უჩივის ერთ ან რამდენიმე მოპასუხეს (ხშირად მსხვილ კორპორაციას) მსგავსი ან იდენტური ზიანის მიყენების გამო. საქართველოში, კლასიკური ამერიკული "ჯგუფური სარჩელის" (Class Action) პირდაპირი ანალოგი არ არსებობს, თუმცა სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა იძლევა "თანამონაწილეობის" შესაძლებლობას. ეს ნიშნავს, რომ მრავალ მოსარჩელეს შეუძლია გაერთიანდეს ერთი სარჩელის ქვეშ, რათა შეამცირონ ხარჯები და გაზარდონ ზეწოლა მოპასუხეზე. მასობრივი დელიქტები ხშირად უკავშირდება გარემოს დაბინძურებას, დეფექტურ ფარმაცევტულ პროდუქციას, სამშენებლო პირამიდებს ან მასშტაბურ სატრანსპორტო ავარიებს. ასეთი საქმეები გამოირჩევა მაღალი სირთულით, რადგან საჭიროა მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დადგენა თითოეული დაზარალებულის შემთხვევაში ინდივიდუალურად, თუნდაც ზიანის წყარო საერთო იყოს. ამ პროცესის მართვა მოითხოვს დიდ რესურსს და გამოცდილ ადვოკატთა გუნდს.
რას მოიცავს მასობრივი დელიქტური სამართალწარმოების სერვისი?
ეს სერვისი გათვლილია დაზარალებულთა ჯგუფებზე და მოიცავს:
- საქმის კონსოლიდაცია: დაზარალებულთა ჯგუფის ფორმირება, მათი მოთხოვნების ანალიზი და ერთიანი სტრატეგიის შემუშავება.
- მტკიცებულებების შეგროვება: მასშტაბური კვლევა, რომელიც მოიცავს ექსპერტიზის დასკვნებს, სამედიცინო დოკუმენტაციას და ზიანის დამამტკიცებელ საბუთებს.
- საპროცესო წარმომადგენლობა: ჯგუფის ინტერესების დაცვა სასამართლოში თანამონაწილეობის (Joinder) წესით.
- მოლაპარაკება კომპენსაციაზე: მსხვილ კორპორაციებთან ან სადაზღვევო კომპანიებთან მოლაპარაკება ჯამური კომპენსაციის მისაღებად.
- მედია კამპანია: საზოგადოებრივი აზრის მობილიზება, რაც ხშირად კრიტიკულია მასობრივი დავების დროს.
ხშირი სცენარები და საჭიროებები
მასობრივი დავები საქართველოში ხშირად ჩნდება შემდეგ სფეროებში: სამშენებლო თაღლითობა: "ცენტრ პოინტის" ან მსგავსი კომპანიების მიერ დაზარალებული მობინადრეები ერთიანდებიან კუთვნილი ბინების ან თანხის მისაღებად. ეკოლოგიური კატასტროფები: ქარხნის ან მაღაროს საქმიანობით დაბინძურებული სოფლის მოსახლეობა ითხოვს ჯანმრთელობის ზიანის ანაზღაურებას. ფინანსური პირამიდები: მოქალაქეები, რომლებმაც დაკარგეს ანაბრები თაღლითურ სქემებში. საკვებით მასობრივი მოწამვლა: რესტორანში ან ქორწილში მოწამლული სტუმრები ითხოვენ მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურებას.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
მასობრივი დავების სამართლებრივი საფუძველია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის დელიქტური ვალდებულებების ნაწილი (მუხლი 992 და შემდგომი), რომელიც ავალდებულებს ზიანის მიმყენებელს აანაზღაუროს ის. საპროცესო კუთხით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს "საპროცესო თანამონაწილეობას", როდესაც დავის საგანი საერთოა ან მოთხოვნები გამომდინარეობს ერთი და იმავე საფუძვლიდან. გარემოსთან დაკავშირებულ საქმეებში გამოიყენება კანონი "გარემოსდაცვითი პასუხისმგებლობის შესახებ". პროდუქციით ზიანის მიყენებისას მნიშვნელოვანია "პროდუქციის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი".
პროცესის მიმდინარეობა ეტაპობრივად
პროცესი იწყება დაზარალებულთა იდენტიფიცირებით და მათი გაერთიანებით. იურისტები აფასებენ, რამდენად მსგავსია ფაქტობრივი გარემოებები. შემდეგ მზადდება სარჩელი, სადაც თითოეული მოსარჩელე ინდივიდუალურად არის დასახელებული (განსხვავებით Class Action-ისგან, სადაც ერთი წარმოადგენს ყველას). სასამართლოში საქმის განხილვა შეიძლება გაგრძელდეს წლები, ამიტომ ხშირად სტრატეგია მიმართულია მორიგებისკენ. ზიანის ანაზღაურების მიღების შემდეგ, თანხა ნაწილდება დაზარალებულებზე ინდივიდუალური ზიანის პროპორციულად.
რატომ Legal.ge?
მასობრივი დავები მოითხოვს არა მხოლოდ იურიდიულ ცოდნას, არამედ ლოჯისტიკურ და ორგანიზაციულ უნარებს. Legal.ge გაკავშირებთ ადვოკატთა ჯგუფებთან, რომლებსაც აქვთ რესურსი მართონ ასობით მოსარჩელის საქმე ერთდროულად. ჩვენი სპეციალისტები დაგეხმარებიან ხმა მიაწვდინოთ სიმართლეს და დაუპირისპირდეთ ძლიერ ოპონენტებს გაერთიანებული ძალებით. ძალა ერთობაშია — იპოვეთ თქვენი დამცველი Legal.ge-ზე.
განახლდა: ...