რკინიგზის გადასასვლელის ავარია

რკინიგზის გადასასვლელზე ავარია: სამართლებრივი სურათი

რკინიგზის გადასასვლელზე მომხდარი ავარია მრავალპიროვნული დავაა: მასში ერთდროულად შეიძლება მონაწილეობდნენ სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, მისი მუშაკი და ის სახელმწიფო ან მუნიციპალური სტრუქტურა, რომელიც გადასასვლელის მდგომარეობაზე პასუხისმგებელია. თავიდანვე უნდა ითქვას პირდაპირ: სხვა იურისდიქციებში არსებული, რკინიგზის მუშებისთვის განკუთვნილი სპეციალური სარჩელის რეჟიმი საქართველოში არ არსებობს. დაზარალებულის გზა ჩვეულებრივი დელიქტური სარჩელია, ხოლო შრომის უსაფრთხოების სფერო ცალკე კანონმდებლობით რეგულირდება. სამოქალაქო კოდექსი ამ დავისთვის სამ საყრდენ ნორმას იძლევა: ექსპლუატაციიდან წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურებას, სახელმწიფო და საჯარო მოსამსახურეების მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას და დამსაქმებლის პასუხისმგებლობას მუშაკის მოქმედებისთვის.

სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციიდან წარმოშობილი ზიანი

ცენტრალური ნორმა სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლია: მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ანდა ნივთის დაზიანება, ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი. რკინიგზის შემთხვევაში ეს ნიშნავს, რომ მოძრავი შემადგენლობის ექსპლუატაციასთან დაკავშირებული ზიანი მფლობელის პასუხისმგებლობის სფეროში ეცემა.

გამონაკლისებიც განსაზღვრულია: მოვალეობა არ გამოიყენება, როცა ზიანდება გადასაზიდი ტვირთი, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მგზავრს ეს ტვირთი თან მიაქვს, და როცა ზიანდება მფლობელის მიერ შესანახად მიღებული ნივთი. ასევე, პასუხისმგებლობა არ გამოიყენება დაუძლეველი ძალის დროს, გარდა საავიაციო ტრანსპორტის შემთხვევისა. და ბოლოს, თუ პირი სატრანსპორტო საშუალებას მფლობელის ნებართვის გარეშე იყენებს, იგი ვალდებულია მფლობელის ნაცვლად აანაზღაუროს ზიანი, თუმცა მფლობელი პასუხს აგებს, თუ გამოყენება მისი ბრალის გამო გახდა შესაძლებელი.

გადასასვლელის მდგომარეობა: სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა

გადასასვლელის მდგომარეობა ხშირად დავის ნამდვილი ბირთვია: სიგნალიზაცია, მარკირება, ხედავიობა. ამ ნაწილში მოქმედებს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი: თუ სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირის მიმართ, სახელმწიფო, მუნიციპალიტეტი ან ის ორგანო, რომელშიც ეს მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს თვით მოსამსახურე სახელმწიფოსთან ერთად, სოლიდარულად აგებს პასუხს. ამასთან, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოიშობა, თუ დაზარალებული განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არ შეეცადა სამართლებრივი გზებით თავიდან აეცილებინა ზიანი.