ზიანის ანაზღაურების საერთო საფუძველი
სამედიცინო შეცდომის პრეტენზიები ზიანის ანაზღაურების ზოგად წესებზეა აგებული: პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. ეს ნორმა დელიქტური პასუხისმგებლობის საფუძველია: მნიშვნელოვანია მოქმედების მართლსაწინააღმდეგობა, ბრალი — განზრახვა ან გაუფრთხილებლობა — და ზიანის არსებობა, და სწორედ ამ ელემენტების დადგენაზეა დამოკიდებული მოთხოვნის წარმატება. განზრახვა და გაუფრთხილებლობა ბრალის ორი ფორმაა: პირველ შემთხვევაში მოქმედი პირი ზიანს მიზნად ისახავს ან მის დაშვებას შეგნებულად იწანავებს, მეორეში კი აუცილებელ სიფრთხილეს არ იჩენს, თუმცა შედეგის მიღწევა მის სურვილს არ წარმოადგენს. სამედიცინო დავები თითქმის ყოველთვის მეორე ფორმას ეხება, ამიტომ საქმის ბედი იმაზეა დამოკიდებული, დაიმტკიცება თუ არა ის ზომა სიფრთხილისა, რომელიც კონკრეტულ სიტუაციაში მოსალოდნელი იყო.
სამედიცინო კონტექსტში ეს განსაკუთრებით მგრძნობიარე სფეროა: პაციენტი ექიმსა და დაწესებულებას ჯანმრთელობას ანდობს, და როცა მკურნალობა მოსალოდნელ შედეგს არ იძლევა, წარმოიქმნება კითხვა — იყო თუ არა ეს ჩვეულებრივი სამედიცინო რისკი თუ მართლსაწინააღმდეგო გაუფრთხილებელი ქმედება. კანონი ამ კითხვაზე პასუხს საერთო საფუძვლებით პასუხობს და თითოეული შემთხვევის შეფასება კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზეა დამოკიდებული.
სამედიცინო დაწესებულების მიერ მიყენებული ზიანი
სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას — ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგის და სხვა შემთხვევების ჩათვლით — პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საერთო საფუძვლებით. ანუ სამედიცინო სფეროში განსაკუთრებული, დამოუკიდებელი პასუხისმგებლობის რეჟიმი არ არსებობს: პრეტენზია იმავე დელიქტურ ნორმებზეა დასაყრდნობი, რაც ზიანის ანაზღაურების სხვა საქმეებში.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბრალის უარყოფის შესაძლებლობა: ზიანის მიმყენებელი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისგან, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის. პრაქტიკულად ეს იმას ნიშნავს, რომ დავაში გადამწყვეტია ქმედების ბრალეულობის შეფასება — იმოქმედა თუ არა სამედიცინო პირი იმ სიფრთხილით, რომელიც მოსალოდნელი იყო, — და ამ შეფასებას საგამოძიებო და საექსპერტო მტკიცებულებები ემსახურება. სამედიცინო დოკუმენტაცია — ანამნეზი, ჩანაწერები, დიაგნოზი, ჩატარებული ჩარევების აღწერა — ამ შეფასების ძირითადი მასალაა: სწორედ მასში აისახება, რა ინფორმაცია ჰქონდა ექიმს გადაწყვეტილების მიღების მომენტში და რამდენად შეესაბამებოდა მისი ქმედება არსებულ სამედიცინო ცოდნას. პაციენტისთვის ამიტომ მნიშვნელოვანია საკუთარი სამედიცინო დოკუმენტების შენახვა და დავის დაწყებამდე მათი სრულად მოპოვება.