სილიკოზის სამართალწარმოება — ქართული სამართლის ჩარჩო
სილიკოზი ქვის, ქვიშის და ბეტონის დამუშავებასთან დაკავშირებული პროფესიული დაავადებაა: მშენებლობა, ქვის წარმოება და მიმდინარე სამუშაოები მისი ტიპური გარემოა. პირველივე უნდა ითქვას ცხადად: საქართველოს სამართალში სილიკოზისთვის განსაკუთრებული სტატუტი ან ჯგუფური სარჩელის მექანიზმი არ არსებობს — გზა ჩვეულებრივი დელიქტური სარჩელია, რომელიც მრავალმხრივ მონაწილეობას სოლიდარული პასუხისმგებლობით ფარავს. საფუძვლებია: მუხლი 992 — პირი, რომელიც სხვას მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით ზიანს მიაყენებს, ვალდებულია აუნაზღაუროს; მუხლი 997 — დამსაქმებელი პასუხს აგებს მუშაკის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებაზე სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას; და მუხლი 998 — რამდენიმე პირის მონაწილეობის შემთხვევაში სოლიდარული პასუხისმგებლობა.
ექსპოზიციის დამტკიცება — მუხლები 992 და 997
სილიკოზის საქმე იწყება ექსპოზიციის დამტკიცებით: სად, როდის და რა პირობებში ხდებოდა კვარციანი მტვრის ზემოქმედება. სამართლებრივი კონსტრუქცია ორია: ზოგადი ბრალი (მუხლი 992) — როცა ზიანის გამომწვევი პირის გაუფრთხილებელი მოქმედება პირდაპირ არის დადგენილი; და სამსახურებრივი კავშირის კონსტრუქცია (მუხლი 997) — როცა ზიანი დამსაქმებლის მუშაკის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით არის გამოწვეული სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას; ამ უკანასკნელ შემთხვევაში პასუხისმგებლობა არ დგება, თუ მუშაკი ბრალის გარეშე მოქმედებდა. მშენებლობის პრაქტიკაში ორივე კონსტრუქცია რეალურია — და მათი სწორი შერჩევა საქმის შედეგს წინასწარ განსაზღვრავს.
მრავალწლიანი ექსპოზიციის გამო სილიკოზის საქმეში შრომის ისტორია თავად არის მტკიცებულება: სად მუშაობდა დაზარალებული, რომელ ტექნოლოგიურ ოპერაციებში იყო ჩართული, რა დაცვით საშუალებები ჰქონდა და როგორი იყო საწარმოო გარემო. ეს ფაქტები ქვის დამუშავების, ბეტონის და ქვიშის შემადგენლობის სპეციფიკასთან ერთად მიზეზობრიობის იმ საყრდენს ქმნის, რომელზედაც მთელი სარჩელი დგას. ამიტომ საქმის დაწყებისთანავე ამ ისტორიის დოკუმენტური აღდგენა პირველი სამუშაოა.
სოლიდარული პასუხისმგებლობა — მუხლი 998
სილიკოზის საქმეების თავისებურება მრავალმხრივი მონაწილეობაა: ობიექტზე ხშირად რამდენიმე ურთიერთობა მუშაობს — დამკვეთი, კონტრაქტორი, ქვეკონტრაქტორები. მუხლი 998 ამ სიტუაციას აწესრიგებს: თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისთვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით. დაზარალებულისთვის ეს ძლიერი ინსტრუმენტია: მოთხოვნა მთლიანად წარედგინება რომელიმე მონაწილეს, და მხარეებს შორის შეთანაწორება მათივე შიდა საკითხი ხდება.