ძიების შედეგების დაფარვა — მონაცემთა დაცვის ინსტრუმენტებით
როდესაც საძიებო სისტემაში თქვენი სახელის შეყვანაზე ამოდის ძველი, დაზიანებული ან უკანონოდ გავრცელებული ინფორმაცია, პრობლემა არა მხოლოდ იმ გვერდზეა, სადაც ინფორმაცია დევს — პრობლემა მის ხილვადობაშია. საქართველოს კანონი „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ ამ სიტუაციას სამი უფლებით პასუხობს: ინფორმაციის მიღების უფლება გამჭვირვალობას ქმნის, გაცნობისა და ასლის მიღების უფლება ადასტურებს, რა მონაცემია დამუშავებული, ხოლო დამუშავების შეწყვეტის, წაშლის ან განადგურების უფლება — მათ შორის საჯაროდ ხელმისაწვდომი ფორმით დამუშავებისას ინტერნეტბმულების წაშლის მოთხოვნა — სწორედ ძიების შედეგების ხილვადობის შეზღუდვის გზაა.
ინფორმაციის მიღების უფლება — გამჭვირვალობის პირველი ნაბიჯი
მონაცემთა სუბიექტს უფლება აქვს, დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირს მოსთხოვოს დადასტურება, მუშავდება თუ არა მის შესახებ მონაცემები, დასაბუთებულია თუ არა დამუშავება და უსასყიდლოდ მიიღოს ინფორმაცია: რა მონაცემი მუშავდება და რა საფუძველ-მიზნით; მონაცემთა შეგროვების წყარო; შენახვის ვადა ან მისი განსაზღვრის კრიტერიუმები; მონაცემთა სუბიექტის უფლებები; გადაცემის სამართლებრივი საფუძველი და გარანტიები, თუ მონაცემები სხვა სახელმწიფოს ან საერთაშორისო ორგანიზაციას გადაეცემა; მონაცემთა მიმღების ვინაობა ან კატეგორიები; და ავტომატიზებული დამუშავების, პროფაილინგის ჩათვლით, ლოგიკა და გავლენა.
ეს ინფორმაცია მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა გაიცემა; განსაკუთრებულ შემთხვევებში, სათანადო დასაბუთებით, ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს კიდევ 10 სამუშაო დღით, რაზეც მონაცემთა სუბიექტს დაუყოვნებლივ აცნობებენ. ინფორმაციის მიწოდების ფორმას სუბიექტი თვითონ ირჩევს — თუ სხვაგვარად არ მოითხოვს, ინფორმაცია იმავე ფორმით გაიცემა, რომლითაც მოხდა მოთხოვნა.
გაცნობა და ასლები — რა მონაცემია თქვენზე
მონაცემთა სუბიექტს უფლება აქვს დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირთან გაეცნოს მის შესახებ არსებულ პერსონალურ მონაცემებს და უსასყიდლოდ მიიღოს ასლები — გარდა იმ შემთხვებებისა, როდესაც კანონმდებლობით საფასურია გათვალისწინებული ან პასუხისმგებელმა პირმა გონივრული საფასური დაადგინა განსხვავებული ფორმით გაცემისთვის დახარჯული რესურსის ან მოთხოვნების სიხშირის გამო. ასლები მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა გაიცემა, და ეს ვადაც განსაკუთრებულ შემთხვევებში შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 10 სამუშაო დღით. დადგენილი საფასური ფაქტობრივად დახარჯულ რესურსს არ უნდა აღემატებოდეს, და მისი გონივრულობის დასაბუთება პასუხისმგებელ პირს ეკისრება.
წაშლა, შეწყვეტა და ინტერნეტბმულების მოცილება
ძიების შედეგების დაფარვის ცენტრალური ნორმა წაშლის უფლების ერთი პუნქტია: თუ მონაცემები მუშავდება საჯაროდ ხელმისაწვდომი ფორმით, მონაცემთა სუბიექტს დამატებით უფლება აქვს მოსთხოვოს პასუხისმგებელ პირს მონაცემთა ხელმისაწვდომობის შეზღუდვა ან/და მონაცემებთან დამაკავშირებელი ნებისმიერი ინტერნეტბმულის წაშლა. ზოგადად კი სუბიექტს უფლება აქვს მოითხოვოს დამუშავების — პროფაილინგის ჩათვლით — შეწყვეტა, წაშლა ან განადგურება, და მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა ერთი უნდა მოხდეს: ან დამუშავება შეწყდეს, მონაცემები წაიშალოს, ან სუბიექტს ეცნობოს უარის საფუძველი და გასაჩივრების წესი.
უარის თქმა შესაძლებელია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში: თუ არსებობს დამუშავების კანონიერი საფუძველი; მონაცემები მუშავდება სამართლებრივი მოთხოვნის ან შესაგებლის დასაბუთებისთვის; დამუშავება აუცილებელია გამოხატვის ან ინფორმაციის თავისუფლების უფლების განსახორციელებლად; ან მიზანი საჯარო ინტერესებისთვის არქივირება, სამეცნიერო, ისტორიული კვლევა ან სტატისტიკაა და უფლების განხორციელება მიზნის მიღწევას შეუძლებელს გახდის. ყოველ ასეთ შემთხვევაში საფუძვლის დასაბუთება პასუხისმგებელ პირს ეკისრება — ეს ტვირთი სწორედ ის ადგილია, სადაც ძიების შედეგებთან დაკავშირებული დავები გადაწყდება.
არსებითი დეტალია გადაცემის ეფექტიც: პასუხისმგებელი პირი ვალდებულია ყველა მონაცემთა მიმღებსა და ყველა იმ პირს, რომლებსაც მონაცემები გადასცა, შეატყობინოს წაშლის შესახებ — გარდა შეუძლებლობისა მიმღებთა სიმრავლის ან არაპროპორციული დანახარჯების გამო — და მიმღებებიც ვალდებულნი არიან დამუშავება შეწყვიტონ და მონაცემები წაშალონ ან გაანადგურონ.
ძიების შედეგების დაფარვის მოთხოვნა ეყრდნობა მონაცემთა სუბიექტის უფლებებს ინფორმაციის მიღებაზე და დამუშავებაზე კონტროლზე: მოთხოვნაში უნდა დადგინდეს კონკრეტული ბმულები, დამუშავების საფუძველი და ის შედეგი, რომელიც სუბიექტს აყენებს არახელსაყრელ მდგომარეობაში; მართველი მხარის პასუხი კი ან მოთხოვნას აკმაყოფილებს, ან შემდგომი დავის საფუძველს ქმნის.
ხშირად დასმული კითხვები
შეიძლება თუ არა ინტერნეტბმულის წაშლის მოთხოვნა?
დიახ — საჯაროდ ხელმისაწვდომი ფორმით დამუშავებისას მონაცემთა სუბიექტს დამატებით შეუძლია მოითხოვოს ხელმისაწვდომობის შეზღუდვა ან/და მონაცემებთან დაკავშირებული ნებისმიერი ინტერნეტბმულის წაშლა.
რამდენ დროში პასუხობენ?
ინფორმაცია, ასლები და წაშლის ქმედება — მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა; განსაკუთრებულ შემთხვევებში ვადა კიდევ 10 სამუშაო დღით შეიძლება გაგრძელდეს დასაბუთებით.
როდის შეიძლება უარი?
მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში — მაგალითად, გამოხატვის თავისუფლებისთვის აუცილებელი დამუშავებისას; საფუძვლის დასაბუთება პასუხისმგებელ პირს ეკისრება.
ასლები ფასიანია?
პრინციპში უსასყიდლოა; გამონაკლისია კანონით დადგენილი საფასური ან განსხვავებული ფორმით გაცემის გონივრული საფასური, რომელიც დახარჯულ რესურსს არ აღემატება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი მუშაობს ძიების შედეგებთან და პერსონალურ მონაცემებთან დაკავშირებულ საკითხებზე: ვამზადებთ ინფორმაციის, ასლებისა და წაშლის მოთხოვნებს, ვაფასებთ უარის საფუძვლებს და გასაჩივრების პერსპექტივას და ვიცავთ თქვენს ინტერესებს მთელი პროცედურის განმავლობაში. დაგვიკავშირდით — შევაფასებთ თქვენს შემთხვევას კანონის კონკრეტულ ნორმებზე დაყრდნობით.