ფეისბუქზე ცილისწამება — სამართლებრივი ჩარჩო
სოციალურ ქსელში გავრცელებული ცილისწამება ქართული სამართლით ისევე ფასდება, როგორც ნებისმიერი სხვა: საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ფეისბუქისთვის განსაკუთრებული ნორმა არ არსებობს — არსებობს ზოგადი წესები, რომლებიც ციფრულ გარემოშიც მუშაობს. საფუძველი ორია: მუხლი 993 — პირი, რომელიც განზრახ ან გაუფრთხილებლად ავრცელებს ან ახმაურებს სხვა პირისთვის ქონებრივი ზიანის მომტან ფაქტებს, ვალდებულია აანაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი, თუ ეს ფაქტები აშკარად არასწორია; და მუხლი 18 — პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისგან. ფეისბუქი მხოლოდ გარემოა; სამართლებრივი შინაარსი კი გავრცელებულ ფაქტსა და მის აშკარა უსიმართლობას ეხება.
მტკიცებულებების ფიქსირება — საქმის პირველი ეტაპი
ციფრული ცილისწამების საქმე მტკიცებულებით იწყება: პოსტი, კომენტარი ან გაზიარება ცალმხრივად ქრება, შეიცვლება ან იშლება, და ამიტომ მისი ფიქსაცია პირველივე დღეს ხდება — ანგარიშის ვინაობით, თარიღით, შინაარსით და გავრცელების ფარგლებით. მეორე კითხვა ავტორის იდენტიფიკაციაა: ვინ ავრცელებს ფაქტს და შეიძლება თუ არა მისი პიროვნების დადგენა. მესამე — ფაქტობრივი ბუნება: მუხლი 993 სწორედ ფაქტების გავრცელებას ეხება, აზრის გამოთქმას კი არა. ეს განსხვავება საქმის გულია: დასადგენია, იყო თუ არა გამონათქვამი შეფასება, თუ კონკრეტული, სიმართლეს შესამოწმებელი მტკიცება.
ამასთან, ციფრული გარემო კიდევ ერთ ფენას ამატებს: გავრცელების ფარგლები ქაღალდის პუბლიკაციაზე ბევრად ფართოა — ერთი პოსტი საათებში აღწევს ათასობით მკითხველამდე, და ეს გარემოება ზიანის შეფასებაზეც აირეკლება. ამიტომ ფიქსაციის ეტაპზე აუცილებელია არა მხოლოდ თავად ტექსტის, არამედ მისი გავრცელების მასშტაბის დოკუმენტირებაც — ანგარიში, ჯგუფი, გაზიარებების რაოდენობა და კონტექსტი. საქმის შემდგომი ყველა ეტაპი ამ საწყის სურათზე აგებს.
შეწყვეტა და იმავე არხით უარყოფა — მუხლი 18
მუხლის 18-ის მესამე ნაწილი ციფრული გარემოსთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან წესს შეიცავს: თუ პირის პატივის, ღირსების, საქმიანი რეპუტაციის ან პირადი ცხოვრების საიდუმლოების შემლახველი ცნობები გავრცელებულია მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით, მათი უარყოფაც უნდა მოხდეს ამავე საშუალებებით. სოციალური ქსელი სწორედ ასეთი საშუალებაა: სადაც ცილი გავრცელდა, იქვე უნდა მოხდეს უარყოფა — იმავე ხილვადობით. თავად მუხლის მეორე ნაწილი კი სასამართლოს გზით დაცვას აწესრიგებს, და მეოთხე ნაწილი საპასუხო ცნობების გამოქვეყნების უფლებას იძლევა. ასე იხსნება ის, რაც ცილისწამების მსხვერპლს ყველაზე მეტად სჭირდება — არა მხოლოდ კომპენსაცია, არამედ საჯარო სიმართლის აღდგენა.