Facebook-ზე ცილისწამება თანამედროვე სამართლის ერთ-ერთი ყველაზე მზარდი გამოწვევაა საქართველოში. ვინაიდან Facebook არის ქვეყნის მთავარი სოციალური პლატფორმა და ინფორმაციის წყარო, აქ გავრცელებულ დეზინფორმაციას უზარმაზარი ზიანის მოტანა შეუძლია. პრობლემას ართულებს სოციალური ქსელების სპეციფიკა: ინფორმაციის ვირუსული გავრცელება, ანონიმური პროფილები ("ბოტები" და "ტროლები") და მტკიცებულებების სწრაფად წაშლის შესაძლებლობა. ბევრს შეცდომით ჰგონია, რომ სოციალურ ქსელში დაწერილი კომენტარი ან პოსტი არ იწვევს სამართლებრივ პასუხისმგებლობას. რეალობაში, ქართული სასამართლო პრაქტიკა აქტიურად განიხილავს Facebook-დავებს და აკისრებს პასუხისმგებლობას როგორც პოსტის ავტორებს, ისე გამზიარებლებს, თუ ისინი ცილისწამებას ეწევიან. ამ ტიპის დავები მოითხოვს არა მხოლოდ იურიდიულ, არამედ ტექნოლოგიურ ცოდნასაც (მტკიცებულებების ფიქსაცია, IP მისამართები, პლატფორმის წესები).
რას მოიცავს Facebook-ზე ცილისწამების სერვისი?
მომსახურება ფოკუსირებულია ციფრულ სივრცეში უფლებების დაცვაზე:
- ელექტრონული მტკიცებულებების ფიქსაცია: პოსტების, კომენტარებისა და მიმოხილვების იურიდიულად ვალიდური დაფიქსირება (სკრინშოტები, ვიდეო-გადაღება, ნოტარიული დამოწმება), სანამ ისინი წაიშლება.
- ავტორის იდენტიფიცირება: ყალბი პროფილების უკან მდგარი რეალური პირების დადგენის მცდელობა სამართლებრივი გზებით (მაგ. პოლიციის ჩართვა, თუ არსებობს კიბერდანაშაულის ნიშნები).
- Facebook-თან კომუნიკაცია: პლატფორმის ადმინისტრაციისთვის "Report"-ის გაგზავნა ცილისწამების, სიძულვილის ენის ან ყალბი პროფილის შესახებ, რათა მოხდეს კონტენტის დაბლოკვა.
- სასამართლო დავა: სარჩელის მომზადება კონკრეტული Facebook-მომხმარებლის წინააღმდეგ, პოსტის წაშლისა და უარყოფის მოთხოვნით.
ხშირი სცენარები და საჭიროებები
დავების უმეტესობა უკავშირდება შემდეგ სცენარებს: ჯგუფებში ბულინგი: პოპულარულ ჯგუფებში ვრცელდება პირის შეურაცხმყოფელი ფოტოები ან ცრუ ინფორმაცია (მაგ. "ეს ადამიანი აფერისტია"). ყალბი გვერდები: იქმნება კომპანიის ან საჯარო პირის კლონი გვერდი, რომელიც ავრცელებს შეცდომაში შემყვან ინფორმაციას. კომენტარების ომი: კონკურენტები წერენ მიზანმიმართულ ცრუ კომენტარებს ბიზნესის გვერდზე. პირადი მიმოწერის გასაჯაროება: კონფიდენციალური სქრინშოტების გამოქვეყნება კონტექსტის დამახინჯებით.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
Facebook-ზე ცილისწამებას არეგულირებს იგივე კანონები, რაც ტრადიციულ მედიას — სამოქალაქო კოდექსი და კანონი "სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ". კანონი არ განასხვავებს გაზეთში დაწერილ სტატიასა და Facebook-პოსტს — ორივე შემთხვევაში პასუხისმგებლობა დგება, თუ გავრცელებულია მცდარი ფაქტი. სასამართლო პრაქტიკაში უკვე დამკვიდრდა ელექტრონული მტკიცებულებების (სკრინშოტების) მიღების სტანდარტი, თუმცა აუცილებელია მათი ავთენტურობის დადასტურება. გარდა ამისა, მოქმედებს Facebook-ის თემთა სტანდარტები (Community Standards), რომლებიც ხშირად უფრო სწრაფი რეაგირების საშუალებას იძლევა, ვიდრე სასამართლო.
პროცესის მიმდინარეობა ეტაპობრივად
პირველი ნაბიჯი არის მტკიცებულების დაუყოვნებლივ შენახვა. უბრალო "სკრინშოტი" ყოველთვის არ არის საკმარისი, სასურველია ნოტარიული დამოწმება ან სპეციალური პროგრამული უზრუნველყოფის გამოყენება. შემდეგ ეტაპზე იურისტი მიმართავს დამრღვევს პირად შეტყობინებაში (ან საჯაროდ) და ითხოვს პოსტის აღებას. თუ რეაქცია არ არის, იგზავნება საჩივარი Facebook-ის ადმინისტრაციაში. პარალელურად მზადდება სარჩელი. სასამართლოს შეუძლია დაავალდებულოს მოპასუხეს, გამოაქვეყნოს უარყოფა იმავე გვერდზე და გადაიხადოს კომპენსაცია. აღსრულების ეტაპზე, თუ მოპასუხე არ შლის პოსტს, მას შეიძლება დაეკისროს ჯარიმები.
რატომ Legal.ge?
ციფრული დავები მოითხოვს იურისტს, რომელიც "შენობით" არის ტექნოლოგიებთან. Legal.ge გთავაზობთ წვდომას სპეციალისტებზე, რომლებმაც იციან, როგორ იპოვონ და დასაჯონ ინტერნეტ-მოძალადეები. ჩვენი იურისტები დაგეხმარებიან მტკიცებულებების სწორად შეგროვებაში, რათა ისინი სასამართლომ მიიღოს. ნუ დატოვებთ კიბერ-ბულინგს პასუხის გაცემის გარეშე — იმოქმედეთ Legal.ge-სთან ერთად.
განახლდა: ...