სოციალურ მედიაში ცილისწამება

ცილისწამება სოციალურ მედიაში — ფეისბუქი, ინსტაგრამი, TikTok

სოციალური მედია ცილისწამების ყველაზე სწრახტი გარემოა: მცდარი პოსტი საათში ათასობით ადამიანამდე აღწევს, ალგორითმი კი სენსაციურ შინაარსს თვითონ ავრცელებს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის თვალსაზრისით სოციალური ქსელი მასობრივი ინფორმაციის ელექტრონული საშუალებაა, და მისი მომხმარებლებიც ემორჩილებიან ზოგად ნორმებს: მცდარი ფაქტების გავრცელება ცილისწამებაა, თუმცა ანონიმურობამ და პლატფორმის საერთაშორისო ბუნებამ შეიძლება დამატებითი სამართლებრივი ნაბიჯები დასჭირდეს. ეს გვერდი ხსნის, როგორ მუშაობს დაცვა სოციალური მედიის კონტექსტში: რომელი გამონათქვამი არის ხელყოფა, რას ითხოვს დაზარალებული და როგორ ფიქსირდება მტკიცებულებები, რომლებიც პლატფორმაზე დადებით დროს ქრება.

ღირს გამოიყოს სამი ტიპური სცენარი: პირველი — მცდარი ფაქტობრივი ბრალდება ბიზნესის ან პირის მიმართ, რომელიც მალევე ვირალდება და პირდაპირ ზიანს აყენებს; მეორე — ფაქტის მალება შეფასებად, როდესაც ავტორი „აზრს“ აცხადებს, მაგრამ რეალურად კონკრეტულ, შემოწმებად მცდარ ცნობას ავრცელებს; მესამე — სახელის ან გამოსახულების უნებართვო გამოყენება კომერციული მიზნით. თითოეული სცენარი კოდექსის სხვა ნორმაზე აიგება, მაგრამ საერთო პრინციპი ერთია: დაცვა არსებობს და ის პლატფორმის ტექნიკურ დეტალებზე არ შეჩერებულა.

სამართლებრივი საფუძველი — რას იცავს კოდექსი

სამართლებრივი საფუძველი სამი ნორმაა: სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლი პირად არაქონებრივ უფლებებს ეხება — პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისგან. თუ შემლახველი ცნობები გავრცელებულია მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით, მათი უარყოფაც იმავე საშუალებებით უნდა მოხდეს; ორგანიზაციის მიერ გაცემული საბუთის შემთხვევაში საბუთი უნდა შეიცვალოს და დაინტერესებულ პირებს ეცნობოს. დაზარალებულს უფლება აქვს იმავე საშუალებებში გამოაქვეყნოს საპასუხო ცნობებიც.

უარყოფა, საპასუხო ცნობები და საბუთის გასწორება

ამავე მუხლით, დარღვევა ბრალეულია თუ არა, სიკეთის დაცვა ხორციელდება; ბრალეული მოქმედების შემთხვევაში პირს შეუძლია მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება, მათ შორის იმ მოგების სახით, რომელიც ხელმყოფს წარმოექმნა, და არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურებაც — ქონებრივისგან დამოუკიდებლად. ავტორობის მითვისების შემთხვევაში ვრცელდება მოთხოვნის უფლება ხელმყოფის მიმართ მოქმედების შესაწყვეტად; გამოსახულების თანხმობის გარეშე გამოქვეყნებაც აღიარებულია ხელყოფად.