ლინკედინი რეპუტაცია როგორც სამართლებრივი საგანი
პროფესიული ქსელები, როგორიცაა ლინკედინი, დღეს საქმიანი რეპუტაციის ერთ-ერთი მთავარი ვიტრინაა: რეკრუტერები, პარტნიორები და კლიენტები სწორედ იქ ხედავენ პირველ შთაბეჭდილებას. ამიტომ ამ პლატფორმაზე გამოქვეყნებული ცილისწამება პრაქტიკულად სააგენტოების და გაყიდვებისთვისაა მიმზიდველი სამიზნე. ქართული სამართალი აქ ორ საყრდენს იძლევა: სახელის უფლება და პირადი არაქონებრივი უფლებები სამოქალაქო კოდექსით, და ზიანის მომტანი ცნობების გახმაურების დელიქტი. თვით პლატფორმის შიდა წესები ამ კონსტრუქციებს არ ცვლის — სამართლებრივი დაცვა ზოგად ნორმებზეა აგებული.
სახელის უფლება და იდენტობის ბოროტად გამოყენება
ყოველ ფიზიკურ პირს აქვს სახელის უფლება, რომელიც სახელსა და გვარს მოიცავს. სამოქალაქო კოდექსის 18-ე მუხლის პირველი ნაწილი კი აგებს: ვისაც სახელის ტარების უფლებას შეეცილებიან, ან ვისი ინტერესებიც ილახება მისი სახელით უნებართვო სარგებლობით, მას უფლება აქვს ხელმყოფს მოსთხოვოს მოქმედების შეწყვეტა ან უარის თქმა მასზე. ლინკედინის პრაქტიკაში ეს ნიშნავს: ყალბი პროფილი, თქვენი სახელით გახსნილი ანგარიში ან თქვენი იდენტობით გაწერილი შინაარსი სახელის უნებართვო სარგებლობაა, და მისი შეწყვეტის მოთხოვნა კანონითაა დაცული. იმავე მუხლის მეხუთე ნაწილი გამოსახულებასაც ფარავს: პირის ფოტოსურათის, კინოფილმის ან ვიდეოფილმის თანხმობის გარეშე გამოქვეყნება დაცვის სფეროში ჯდება — გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა გადაღება დაკავშირებულია საზოგადოებრივ აღიარებასთან, დაკავებულ თანამდებობასთან, მართლმსაჯულების ან პოლიციის მოთხოვნებთან, სამეცნიერო, სასწავლო ან კულტურულ მიზნებთან, მოხდა საზოგადო ვითარებაში ან პირმა პოზირებისთვის საზღაური მიიღო. სხვისი ფოტოთი გახსნილი ყალბი პროფილი ამ ნორმას ორმაგად ემორჩილება: ის სახელის უნებართვო სარგებლობაცაა და თანხმობის გარეშე გამოქვეყნებული გამოსახულებაც.
პატივი, ღირსება და საქმიანი რეპუტაცია
პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისგან. ლინკედინის კონტექსტში საქმიანი რეპუტაციის შელახვა ყველაზე ხშირი სახეა: პროფესიული საქმიანობის შესახებ ცრუ განცხადებები, კომპეტენტურობის შესახებ დაუდასტურებელი მტკიცებულებები ან წარსული დამსაქმებლების შესახებ ცილისწამება სწორედ ამ უფლების სფეროში ჯდება. გამოქვეყნებული შემლახველი ცნობების უარყოფა იმავე საშუალებებით უნდა მოხდეს, და საპასუხო ცნობების გამოქვეყნების უფლებაც არსებობს.
ცილისწამების დელიქტი და საზოგადოებრივი ინტერესის გამონაკლისი
ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო კოდექსის 993-ე მუხლია: პირი, რომელიც განზრახ ან გაუფრთხილებლად ავრცელებს ან ახმაურებს სხვა პირისთვის ქონებრივი ზიანის მომტან ფაქტებს, ვალდებულია აანაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი, თუ ეს ფაქტები აშკარად არასწორია. ამასთან, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოიშობა ისეთი გამონათქვამებისას, რომლებიც ემსახურება კანონიერი საზოგადოებრივი ინტერესების დაცვას. ლინკედინის დავებში ეს გამონაკლისი ისტორიულად მნიშვნელოვანია: საჯარო დისკუსიაში გაკეთებული კრიტიკული განცხადება პროფესიულ ქცევაზე შეიძლება საზოგადოებრივი ინტერესის დაცვას ემსახურებოდეს, და მაშინ ანაზღაურება არ წარმოიშობა. ზღვარი კი ის არის, რომ გამონათქვამი ფაქტობრივი და აშკარად არასწორი უნდა იყოს.