გარემოზე ზემოქმედების შეფასება (გზშ) არის სავალდებულო და კრიტიკულად მნიშვნელოვანი პროცედურა ნებისმიერი მასშტაბური პროექტისთვის საქართველოში, რომელმაც შეიძლება მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს გარემოზე. ეს პროცესი წარმოადგენს სახელმწიფოსა და საზოგადოების თანხმობის წინაპირობას პროექტის განხორციელებაზე. გზშ-ს გარეშე ვერ აშენდება ვერცერთი ჰესი, ქარხანა, გზა, ნაგავსაყრელი ან სხვა მსხვილი ინფრასტრუქტურული ობიექტი. კანონმდებლობა საქმიანობებს ყოფს ორ დანართად: I დანართის საქმიანობები პირდაპირ ექვემდებარება გზშ-ს, ხოლო II დანართის საქმიანობები გადიან სკრინინგს, რათა დადგინდეს გზშ-ს საჭიროება. ეს არის რთული, მრავალეტაპიანი პროცესი, რომელიც მოიცავს კვლევებს, საჯარო განხილვებს და ექსპერტიზას. შეცდომებმა ან საზოგადოების არასათანადო ჩართულობამ შეიძლება გამოიწვიოს პროექტის შეჩერება წლობით, რაც ინვესტორისთვის უზარმაზარი ფინანსური ზარალია.
რას მოიცავს გზშ-ს სამართლებრივი მომსახურება?
გზშ-ს პროცესის სამართლებრივი თანხლება უზრუნველყოფს, რომ პროექტი განხორციელდეს კანონის სრული დაცვით და მინიმუმამდე იქნას დაყვანილი სამართლებრივი რისკები:
- სკრინინგის პროცედურა: განაცხადის მომზადება II დანართის საქმიანობებისთვის, რათა დასაბუთდეს, რომ პროექტს არ სჭირდება სრული გზშ (სადაც ეს შესაძლებელია).
- სკოპინგის ეტაპი: გზშ-ს კვლევის ფარგლების განსაზღვრა და სამინისტროსთან შეთანხმება იმ საკითხების შესახებ, რაც უნდა იქნას გამოკვლეული.
- გზშ ანგარიშის კოორდინაცია: იურიდიული ზედამხედველობა ანგარიშის მომზადებაზე, რათა ის აკმაყოფილებდეს კოდექსის მოთხოვნებს.
- საჯარო განხილვების მართვა: საჯარო განხილვების ორგანიზება და წარმართვა, მოსახლეობის შენიშვნების აღრიცხვა და პასუხების მომზადება.
- გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მოპოვება: საბოლოო ადმინისტრაციული აქტის (ნებართვის) მიღების პროცესის მართვა.
- სასამართლო დავები: გზშ-ს შედეგების ან გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების გასაჩივრების შემთხვევაში პროექტის დაცვა სასამართლოში (მაგ., არასამთავრობო ორგანიზაციების სარჩელებისგან).
ხშირი სიტუაციები და საჭიროებები
ყველაზე ხშირი პრობლემაა გზშ-ს დაწყება პროექტის დაგეგმვის გვიან ეტაპზე, როცა ინვესტორს უკვე ეჩქარება მშენებლობა. კანონით დადგენილი ვადები (რამდენიმე თვე) ხშირად სიურპრიზია ბიზნესისთვის. ასევე, ხშირია კონფლიქტები ადგილობრივ მოსახლეობასთან, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან პროექტს ინფორმაციის ნაკლებობის გამო. სკრინინგის ეტაპზე შეცდომებმა შეიძლება გამოიწვიოს ის, რომ მარტივ პროექტსაც კი მოსთხოვონ სრული გზშ, რაც აძვირებს და ახანგრძლივებს პროცესს. გარდა ამისა, საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების (EBRD, ADB) დაფინანსების შემთხვევაში, გზშ უნდა აკმაყოფილებდეს არა მხოლოდ ქართულ, არამედ საერთაშორისო სტანდარტებსაც.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
სფეროს ფუნდამენტური დოკუმენტია „გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსი“, რომელიც სრულად ეფუძნება ევროკავშირის დირექტივებს. ის დეტალურად გაწერს სკრინინგის, სკოპინგის და გზშ-ს პროცედურებს, ასევე საზოგადოების მონაწილეობის წესებს. სტრატეგიული დოკუმენტებისთვის (მაგ., გენგეგმები) მოქმედებს სტრატეგიული გარემოსდაცვითი შეფასების (სგშ) რეგულაციები. პროცესში ჩართულია გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო და მისი სსიპ გარემოს ეროვნული სააგენტო.
პროცესი: როგორ მუშაობს სპეციალისტი
იურისტი პროექტის საწყის ეტაპზევე განსაზღვრავს, რომელ დანართს მიეკუთვნება საქმიანობა. სკრინინგის ეტაპზე მზადდება დასაბუთებული განცხადება. თუ გზშ საჭიროა, იწყება სკოპინგი — იურისტი და კონსულტანტები ადგენენ კვლევის გეგმას. გზშ ანგარიშის მომზადებისას იურისტი უზრუნველყოფს, რომ ყველა რისკი (სოციალური, ეკოლოგიური) იყოს შეფასებული და კანონიერად გათვალისწინებული. საჯარო განხილვის დროს იურისტი იცავს კომპანიის პოზიციას და უზრუნველყოფს პროცედურულ გამჭვირვალობას, რაც გადამწყვეტია გადაწყვეტილების ლეგიტიმაციისთვის.
რატომ Legal.ge?
გზშ არ არის მხოლოდ ეკოლოგიური კვლევა, ეს არის რთული სამართლებრივი და ადმინისტრაციული პროცესი. არასწორად ჩატარებული გზშ არის გარანტირებული სასამართლო დავა და შეჩერებული პროექტი. Legal.ge გაძლევთ წვდომას საუკეთესო გარემოსდაცვით იურისტებზე და კონსულტანტებზე, რომლებსაც აქვთ წარმატებული გამოცდილება ყველაზე რთული პროექტების (ჰესები, ქარხნები) შეთანხმებაში. უზრუნველყავით თქვენი ინვესტიციის მდგრადობა და კანონიერება Legal.ge-სთან ერთად.
განახლდა: ...