გარემოზე გავლენის შეფასების სრული ჯაჭვი — სკრინინგიდან გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების პირობების კონტროლამდე — გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსითაა დადგენილი. ეს გვერდი აღწერს მთელ გზას: როგორ დგინდება პროექტის დაქვემდებარება, რა არის სკოპინგი და ანგარიში, რას შეიცავს გადაწყვეტილება და რა ხდება მისი პირობების დარღვევისას.
დაქვემდებარება და სკრინინგი
შეფასებას ექვემდებარება კოდექსის პირველი დანართით გათვალისწინებული საქმიანობა და მეორე დანართით გათვალისწინებული ის საქმიანობა, რომელიც სკრინინგის გადაწყვეტილების საფუძველზე დაექვემდებარება. სკრინინგი მეორე დანართის საქმიანობისთვის შეფასებამდე ტარდება: განმახორციელებელი ვალდებულია ადრეულ ეტაპზე წარადგინოს სკრინინგის განცხადება და სააგენტოსგან მიიღოს გადაწყვეტილება იმის თაობაზე, ექვემდებარება თუ არა დაგეგმილი საქმიანობა შეფასებას. განცხადება შეიცავს საქმიანობის მოკლე აღწერას, მახასიათებლებსა და განხორციელების ადგილს გეოინფორმაციული კოორდინატებით.
შეფასების ძირითადი ეტაპებია სკოპინგის პროცედურა, ანგარიშის მომზადება, საზოგადოების მონაწილეობა, ინფორმაციის შეფასება, ექსპერტიზა და საჭიროებისამებრ ტრანსსასაზღვრო პროცედურა; ამ ეტაპების დასრულების შემდეგ გაიცემა გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება. ასეთი საქმიანობა შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ.
სკოპინგი და ანგარიში
სკოპინგის დასკვნის თაობაზე განცხადება და სკოპინგის ანგარიში სააგენტოს წარედგინება დაგეგმვის ადრეულ ეტაპზე. სააგენტო განცხადების რეგისტრაციიდან 5 დღის ვადაში თანდართულ დოკუმენტებთან ერთად აქვეყნებს მუნიციპალიტეტის საინფორმაციო დაფასა და გარემოსდაცვით პორტალზე; დაჩქარებული წარმოებისას — 1 დღის ვადაში. დოკუმენტაციის ფორმალური შემოწმება ხდება 5 დღის, დაჩქარებით — 3 დღის ვადაში.
სკოპინგის დასკვნის დამტკიცების შემდეგ ანგარიშს ამზადებს განმახორციელებელი ან/და კონსულტანტი საკუთარ ხარჯებზე; ანგარიში ხელმოწერილია მომზადების მონაწილეების მიერ და საჯაროა. შემდეგ სააგენტოს წარედგინება გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მიღების განცხადება ანგარიშით, ემისიისა და ჩაშვების ნორმების გაანგარიშების პროექტებით, საჭიროების შემთხვევაში — დასაიდუმლოების მოთხოვნით და მოსაკრებლის დამადასტურებელი დოკუმენტით.
გადაწყვეტილება და უარი
გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების შინაარსი განისაზღვრება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის შესაბამის მოთხოვნებთან ერთად, კოდექსით დადგენილი წესით. სააგენტო უარს იტყვის საქმიანობაზე, თუ მისი განხორციელება ეწინააღმდეგება კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს ან სასამართლოს/არბიტრაჟის კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას, ან თუ ანგარიშით ან ექსპერტიზის დასკვნით დგინდება ზემოქმედების ხასიათისა და მოცულობის მიუღებლობა, რისკის პრევენციის ან შემარბილებელი ღონისძიებების განხორციელების შეუძლებლობა. უარის გადაწყვეტილება გასაჩივრდება ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში ან სასამართლოში.
პირობების შესრულების კონტროლი
სკრინინგის განცხადების შინაარსიც კანონით არის განსაზღვრული: ის შეიცავს დაგეგმილი საქმიანობის მოკლე ინფორმაციას, მახასიათებლებს, განხორციელების ადგილს გეოინფორმაციული კოორდინატებით და შესაძლო ზემოქმედების ხასიათის შესახებ ცნობებს. ანგარიში კი აღწერს საქმიანობასა და ადგილს, ფიზიკურ მახასიათებლებს, ემისიებს, ნარჩენებს, გონივრულ ალტერნატივებს და შემამცირებელ ღონისძიებებს — და სწორედ ამ ანგარიშის სისრულეზეა დამოკიდებული, რამდენად თავიდან აიცილებს პროექტი დაბრუნების და დაზუსტების ეტაპებს.
ლიცენზიებთან ურთიერთკავშირიც მნიშვნელოვანია: თუ საქმიანობისთვის საჭიროა გარემოსდაცვით გადაწყვეტილებაზე დამოკიდებული ლიცენზია ან ნებართვა, ის ძალაში შედის მხოლოდ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, და ლიცენზიით ვერ დაიდგება გადაწყვეტილებასთან შეუსაბამო პირობები. ეს წესი პროექტის გრაფიკს პირდაპირ ეხება: ლიცენზირების ეტაპების დაგეგმვა შეფასების პროცედურის დაწყებამდე უნდა მოხდეს, რათა თანმიმდევრობა დარღვევების გარეშე დაიცვალისწინოს.უარის საფუძვლების ცოდნა კლიენტს ანგარიშის მომზადების ეტაპზევე ეხმარება: რადგან უარი ემყარება ანგარიშით და ექსპერტიზით დგინდება ზემოქმედების მიუღებლობას, შემარბილებელი ღონისძიებების სიღრმისეულად დასაბუთება სწორედ ის სამუშაოა, რომელიც უარის რისკს ამცირებს. გასაჩივრების გზაც ღიაა — ზემდგომ ორგანოში ან სასამართლოში.
გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილებით განსაზღვრული პირობების შესრულებას კანონმდებლობით დადგენილი წესით აკონტროლებს მინისტრის სისტემაში შემავალი სახელმწიფო კონტროლის განმახორციელებელი დაწესებულება. ეს ნიშნავს, რომ გადაწყვეტილების მიღება პროცესის დასასრული არ არის: პირობების შესრულება გრძელდება ექსპლუატაციის ეტაპზეც, და მათი დარღვევა სახელმწიფო კონტროლის რეაგირების საგანია.გადაწყვეტილების შემდგომი ცხოვრება პროექტის ექსპლუატაციასთან ერთად მიმდინარეობს: პირობები, რომლებიც გადაწყვეტილებით განისაზღვრა, საწარმოს ყოველდღიურ ოპერაციულ სინამდვილედ ითარგმნება, და სახელმწიფო კონტროლის ორგანო სწორედ ამ თანაცვლას ამოწმებს. ამიტომ შესაბამისობის კულტურა გადაწყვეტილების მიღების დღიდანვე უნდა აიგეს — დოკუმენტაციის აღრიცხვით, პირობების შესრულების მტკიცებულებების შენახვით და ცვლილებების დროული განხილვით.
პროცედურის თითოეული საფეხური — სკრინინგი, სკოპინგი, ანგარიში და გადაწყვეტილება — თავის დოკუმენტურ კვალს ტოვებს, და სწორედ ეს კვალი იმავე საფეხურზე დაბრუნებისას პროექტს დროს ზოგავს: თუ ცვლილება იწვევს განმეორებით განხილვას, ადრეული დოკუმენტაციის სისრულე გადამწყვეტია. ამიტომ პროცესში ყოფნა დოკუმენტების სისტემური წარმოებით არის გამოსახული, და არა მხოლოდ ვადების თვალყურის დევნით.
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის სკრინინგი?
მეორე დანართის საქმიანობისთვის განსაზღვრული ეტაპი, რომლითაც წყდება პროექტი ექვემდებარება თუ არა სრულ შეფასებას.
რა ხდება სკოპინგის შემდეგ?
მზადდება ანგარიში, იმართება საზოგადოების მონაწილეობა და ექსპერტიზა, შემდეგ გაიცემა გადაწყვეტილება.
როდის უარყოფს სააგენტო საქმიანობას?
კანონსა თუ გადაწყვეტილებას წინააღმდეგობისას, ან ზემოქმედების მიუღებლობისას ანგარიშით/ექსპერტიზით.
ვინ აკონტროლებს პირობებს?
მინისტრის სისტემის სახელმწიფო კონტროლის დაწესებულება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები თანხლებენ შეფასების სრულ ციკლს: სკრინინგის და სკოპინგის განცხადებებიდან გადაწყვეტილების მიღებამდე და პირობების კონტროლამდე. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — გავარჩევთ თქვენს პროექტს და ავაწყობთ პროცედურას დარღვევების რისკის გარეშე.