ტერიტორიის რემედიაცია (აღდგენა) გულისხმობს დაბინძურებული მიწის ნაკვეთების, ნიადაგისა და მიწისქვეშა წყლების გაწმენდას და პირვანდელ მდგომარეობაში დაბრუნებას. ეს პროცესი ხშირად აუცილებელია ძველი ინდუსტრიული ზონების, ე.წ. "ბრაუნფილდების" (Brownfields) ხელახალი განვითარებისას, ასევე ავარიული დაღვრის ან უკანონო ნაგავსაყრელების ლიკვიდაციის შედეგად. საქართველოში გარემოსდაცვითი პასუხისმგებლობის პრინციპი "დამბინძურებელი იხდის" გულისხმობს, რომ პირი, რომელმაც ზიანი მიაყენა გარემოს, ვალდებულია აანაზღაუროს იგი ან განახორციელოს აღდგენითი ღონისძიებები. ტერიტორიის რემედიაცია სამართლებრივად რთული პროცესია, რომელიც მოითხოვს სახელმწიფოსთან შეთანხმებას, რისკების შეფასებას და მკაცრი ტექნიკური სტანდარტების დაცვას. ეს მომსახურება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია დეველოპერებისთვის, ინვესტორებისთვის და სამრეწველო კომპანიებისთვის, რომლებსაც სურთ თავიდან აიცილონ სამომავლო ეკოლოგიური პასუხისმგებლობა ან მოახდინონ დაბინძურებული აქტივების კაპიტალიზაცია.
რას მოიცავს რემედიაციის სამართლებრივი მომსახურება?
რემედიაციის პროცესის სამართლებრივი უზრუნველყოფა მოიცავს კომპლექსურ ნაბიჯებს დაბინძურების აღმოჩენიდან ტერიტორიის სრულ რეაბილიტაციამდე:
- გარემოსდაცვითი აუდიტი (Due Diligence): უძრავი ქონების შეძენამდე ტერიტორიის ისტორიული დაბინძურების რისკების სამართლებრივი და ეკოლოგიური შეფასება.
- რემედიაციის გეგმის შეთანხმება: დაბინძურებული ტერიტორიის აღდგენის გეგმის მომზადება და გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთან შეთანხმება.
- პასუხისმგებლობის განსაზღვრა: ისტორიული დაბინძურების შემთხვევაში პასუხისმგებლობის გამიჯვნა ძველ მესაკუთრესა და ახალ ინვესტორს შორის.
- ნებართვების მოპოვება: სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩასატარებლად საჭირო სპეციალური ნებართვების მიღება (მაგ., ნიადაგის მოხსნა-გადატანა).
- ზედამხედველობა და ანგარიშგება: რემედიაციის პროცესის მიმდინარეობისას სახელმწიფო ორგანოებთან ურთიერთობა და შესრულებული სამუშაოების ანგარიშგება.
- ზიანის ანაზღაურების დავები: მესამე პირების ან სახელმწიფოს მხრიდან წამოწყებულ დავებში წარმომადგენლობა დაბინძურებით მიყენებული ზიანის გამო.
ხშირი სიტუაციები და საჭიროებები
ყველაზე გავრცელებული სცენარია, როდესაც დეველოპერი ყიდულობს ყოფილი ქარხნის ტერიტორიას საცხოვრებელი კომპლექსის ასაშენებლად. მშენებლობის დაწყებამდე აუცილებელია ნიადაგის შემოწმება და, საჭიროების შემთხვევაში, გაწმენდა, რათა მომავალში მცხოვრებლებს საფრთხე არ შეექმნათ. სხვა შემთხვევაა ნავთობსადენის გაჟონვა ან ქიმიური ნივთიერებების დაღვრა ტრანსპორტირებისას, რაც მოითხოვს მყისიერ რეაგირებას და ნიადაგის რეკულტივაციას. ასევე, ხშირია დავები მეზობელ ნაკვეთებზე დაბინძურების გავრცელების გამო, როდესაც ერთი საწარმოს საქმიანობა აბინძურებს მეორის მიწას ან წყალს. ასეთ დროს საჭიროა ზუსტი სამართლებრივი არგუმენტაცია ზიანის ანაზღაურების მოსათხოვად.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
ნიადაგის დაცვისა და აღდგენის საკითხებს არეგულირებს „საქართველოს კანონი ნიადაგის დაცვის შესახებ“, რომელიც განსაზღვრავს ნიადაგის რეკულტივაციის ვალდებულებებს. ზოგადი პრინციპები გაწერილია „საქართველოს კანონში გარემოს დაცვის შესახებ“. მნიშვნელოვანია „ნარჩენების მართვის კოდექსი“, რადგან დაბინძურებული ნიადაგი ხშირად საშიშ ნარჩენად კლასიფიცირდება და მისი მართვა შესაბამის რეგულაციებს ექვემდებარება. გარემოსთვის მიყენებული ზიანის გამოთვლა და ანაზღაურება ხდება სპეციალური მეთოდიკის მიხედვით, რომელიც დამტკიცებულია მთავრობის დადგენილებით. ასევე, სამოქალაქო კოდექსი არეგულირებს დელიქტურ პასუხისმგებლობას სხვისი საკუთრებისთვის მიყენებული ზიანისთვის.
პროცესი: როგორ მუშაობს სპეციალისტი
პროცესი იწყება ობიექტის შესწავლით (Phase I ESA), სადაც იურისტი ამოწმებს ობიექტის ისტორიას და სამართლებრივ სტატუსს. თუ დაბინძურება დადასტურდა, მზადდება რემედიაციის გეგმა, რომელიც უნდა დამტკიცდეს სამინისტროს მიერ. იურისტი უზრუნველყოფს, რომ გეგმა შეესაბამებოდეს კანონმდებლობას და რეალისტური იყოს ვადების თვალსაზრისით. სამუშაოების დასრულების შემდეგ დგება საბოლოო ანგარიში, რომელიც ადასტურებს, რომ ტერიტორია სუფთაა და უსაფრთხოა შემდგომი გამოყენებისთვის. ეს დოკუმენტი კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ქონების ღირებულების და იურიდიული სისუფთავის დასადასტურებლად.
რატომ Legal.ge?
ტერიტორიის რემედიაცია ძვირადღირებული და რისკებით სავსე პროცესია. არასწორად ჩატარებულმა პროცედურებმა შეიძლება გამოიწვიოს დაუსრულებელი დავები და ფინანსური ზარალი. Legal.ge გაძლევთ წვდომას იურისტებზე, რომლებსაც აქვთ გამოცდილება გარემოსდაცვითი ვალდებულებების მართვასა და რემედიაციის პროექტების სამართლებრივ თანხლებაში. იპოვეთ კვალიფიციური სპეციალისტი Legal.ge-ზე, რათა თქვენი მიწა გახდეს უსაფრთხო და ღირებული აქტივი.
განახლდა: ...