ჰაერის ხარისხის შესაბამისობის სამართლებრივი საყრდენები
ჰაერის ხარისხთან დაკავშირებული შესაბამისობა ოთხი ინსტიტუტით ზღუდავს: მაჩვენებლების აღრიცხვით, მონიტორინგის სისტემით, ხარისხობრივი ნორმებით და სახელმწიფო კონტროლით. ამ გვერდზე განვმარტავთ, როგორ მუშაობს ეს ოთხი ერთად და რას უნდა ელოდოს ის ბიზნესი, რომლის საქმიანობაც ჰაერის ხარისხზე ზემოქმედებს.
აღრიცხვა, შეფასება და მონიტორინგი
გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი და რაოდენობრივი მაჩვენებლების აღრიცხვა, ანგარიშგება და შეფასება მოიცავს გარემოს მდგომარეობის და ბუნებრივი რესურსების კადასტრების შედგენას, სტატისტიკას, ინვენტარიზაციას, პასპორტიზაციას, კარტოგრაფირებას. სახელმწიფო აღრიცხვას, ანგარიშგებასა და შეფასებას თავისი კომპეტენციის ფარგლებში ხელმძღვანელობს და კოორდინაციას უწევს სამინისტრო, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან და სხვა უწყებებთან ერთად. ეს ანალიტიკური ბაზა სწორედ ის საწყისია, რომელზედაც ხარისხის შეფასება დგება.
გარემოს მდგომარეობაზე დაკვირვების, მონიტორინგის, სისტემა წარმოადგენს დაკვირვებით მიღებული ინფორმაციის ანალიზისა და პროგნოზირების ერთობლიობას. სისტემის საერთო კოორდინაციას ახორციელებს სამინისტრო, ხოლო დაკვირვების შედეგები ხელმისაწვდომია საზოგადოებრიობისათვის. სისტემისა და მონიტორინგის სახეობების სამართლებრივ რეჟიმს განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა. ჰაერის ხარისხის შესაბამისობა ასე საჯაროდ გაზომვადია — და ეს მონიტორინგის მონაცემები ხშირად დავის ან აუდიტის საწყისი წერტილია.
ხარისხობრივი ნორმები
ხარისხობრივი ნორმები ადგენს ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებების კონცენტრაციისა და მიკროორგანიზმების რაოდენობათა ზღვრულად დასაშვებ ნორმებს, ასევე ხმაურის, ვიბრაციის, ელექტრომაგნიტური ველებისა და რადიაციული ზემოქმედების ნორმებს. ეს ნორმები განისაზღვრება 5 წელიწადში ერთხელ შესაბამისი დებულებით, რომელსაც სამინისტროსთან შეთანხმებით ამტკიცებს ჯანმრთელობის სამინისტრო. შესაბამისობის შეფასება სწორედ ამ ზღვრებს ეყრდნობა.
სახელმწიფო კონტროლი
სახელმწიფო კონტროლს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით, გარდა ნავთობისა, გაზისა და ბუნებრივი წყალბადისა, სარგებლობის სფეროში ახორციელებენ სამინისტრო, დეპარტამენტი, დაცული ტერიტორიებისა და ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტოები და სახელმწიფო ტყის მართვის ორგანო. დეპარტამენტი ახორციელებს ინსპექტირებას — გეგმურ ან არაგეგმურ შემოწმებას და დათვალიერებას; შემოწმების საფუძველია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლის გასაჩივრება შემოწმებას არ აჩერებს. პასუხისმგებლობის დაკისრება ჩამდენს არ ათავისუფლებს ზიანის ანაზღაურებისგან.