დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება არის კონკურენციის სამართლის ერთ-ერთი ყველაზე რთული და მნიშვნელოვანი მიმართულება, რომელიც მიზნად ისახავს ბაზარზე ჯანსაღი კონკურენტული გარემოს შენარჩუნებას. როდესაც კომპანია ბაზრის მნიშვნელოვან წილს ფლობს (ჩვეულებრივ 40%-ზე მეტს) და გააჩნია საბაზრო ძალაუფლება, მას ეკისრება განსაკუთრებული პასუხისმგებლობა, არ გამოიყენოს ეს უპირატესობა კონკურენტების შესავიწროებლად ან მომხმარებლების ინტერესების საზიანოდ. საქართველოში, სადაც ეკონომიკის მრავალი სექტორი ხასიათდება მაღალი კონცენტრაციით, მსგავსი დავები სულ უფრო აქტუალური ხდება. დომინანტმა კომპანიამ შეიძლება დააწესოს არასამართლიანი ფასები, შექმნას ხელოვნური ბარიერები ახალი მოთამაშეებისთვის ან აიძულოს მომწოდებლები, იმოქმედონ მხოლოდ მისი ინტერესების გათვალისწინებით. ასეთი ქმედებები არღვევს „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონს და ექვემდებარება მკაცრ სანქციებს საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის უფლებების დაცვის სააგენტოს მხრიდან. ეს სერვისი გულისხმობს იურიდიულ დახმარებას როგორც იმ კომპანიებისთვის, რომლებიც დაზარალდნენ დომინანტის ქმედებით, ისე იმ მსხვილი მოთამაშეებისთვის, რომლებსაც უსაფუძვლოდ აბრალებენ ბაზრის მონოპოლიზებას.
რას მოიცავს ეს მომსახურება?
დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების საქმეებზე მუშაობა მოიცავს ღრმა ეკონომიკურ და სამართლებრივ ანალიზს:
- ბაზრის კვლევა და დომინირების დადგენა: შესაბამისი ბაზრის (პროდუქტული და გეოგრაფიული) საზღვრების განსაზღვრა და კომპანიის საბაზრო წილის გამოთვლა იმის დასადგენად, ითვლება თუ არა ის დომინანტად კანონის მიხედვით.
- ქმედების კვალიფიკაცია: იმის შეფასება, წარმოადგენს თუ არა კომპანიის სტრატეგია (მაგ. ფასდაკლებების სისტემა, ექსკლუზიური კონტრაქტები) ბოროტად გამოყენებას.
- საჩივრის მომზადება კონკურენციის სააგენტოში: მტკიცებულებებით გამყარებული საჩივრის წარდგენა ადმინისტრაციული წარმოების დასაწყებად.
- დაცვის სტრატეგიის შემუშავება: დომინანტი კომპანიისთვის არგუმენტაციის მომზადება, რომ მისი ქმედება განპირობებულია ობიექტური ეკონომიკური აუცილებლობით და არ ლახავს კონკურენციას.
- სასამართლო დავა: კონკურენციის სააგენტოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება სასამართლოში ან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა სამოქალაქო წესით.
ხშირი სიტუაციები (მაგალითები)
ბოროტად გამოყენების პრაქტიკული მაგალითებია:
- მტაცებლური ფასწარმოქმნა (Predatory Pricing): დომინანტი კომპანია ყიდის პროდუქციას თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად, რათა გააკოტროს მცირე კონკურენტები და შემდეგ გაზარდოს ფასი.
- იძულებითი ასორტიმენტი (Tying/Bundling): კომპანია თანახმაა მოგყიდოთ პოპულარული პროდუქტი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მასთან ერთად იყიდით სხვა, ნაკლებად მოთხოვნად პროდუქტსაც.
- უარი მიწოდებაზე: დომინანტი, რომელიც ფლობს აუცილებელ ინფრასტრუქტურას (მაგ. პორტი, რკინიგზა, ქსელი), უარს ეუბნება კონკურენტს დაშვებაზე ან უწესებს დისკრიმინაციულ ტარიფს.
- ექსკლუზიური დისტრიბუცია: დომინანტი აიძულებს სადისტრიბუციო ქსელებს, არ გაყიდონ კონკურენტის პროდუქცია.
საქართველოს კანონმდებლობა
მთავარი მარეგულირებელი აქტია საქართველოს კანონი „კონკურენციის შესახებ“, კონკრეტულად მე-6 მუხლი, რომელიც კრძალავს დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენებას. კანონი დეტალურად ჩამოთვლის აკრძალულ ქმედებებს: შესყიდვის ან გაყიდვის უსამართლო ფასების დაწესება, წარმოების შეზღუდვა, დისკრიმინაციული პირობების გამოყენება და სხვა. აღსრულებას ახორციელებს კონკურენციისა და მომხმარებლის უფლებების დაცვის სააგენტო, რომელსაც აქვს უფლებამოსილება, დააჯარიმოს დამრღვევი კომპანია წლიური ბრუნვის 5%-მდე ოდენობით. გარდა ამისა, საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსი არეგულირებს სააგენტოს გადაწყვეტილებების სასამართლოში გასაჩივრების წესს.
პროცესი: როგორ მუშაობს სპეციალისტი?
იურისტი და ეკონომისტი ერთობლივად აანალიზებენ ბაზარს. თუ კლიენტი მომჩივანია, გროვდება მტკიცებულებები: ინვოისები, კონტრაქტები, მიმოწერა, რომელიც ადასტურებს დისკრიმინაციას ან შეზღუდვას. მზადდება ვრცელი საჩივარი. თუ კლიენტი მოპასუხეა (დომინანტი), იურისტი ამზადებს „ობიექტური გამართლების“ (Objective Justification) სტრატეგიას — ამტკიცებს, რომ ქმედება ემსახურებოდა ეფექტიანობის ზრდას ან ხარისხის კონტროლს. პროცესი მოიცავს აქტიურ კომუნიკაციას სააგენტოსთან მოკვლევის ეტაპზე.
რატომ Legal.ge?
კონკურენციის სამართალი ვიწრო და სპეციფიკური დარგია, რომელიც მოითხოვს არა მხოლოდ იურიდიულ, არამედ ეკონომიკურ ცოდნას. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ექსპერტებს, რომლებსაც აქვთ კონკურენციის სააგენტოსთან მუშაობისა და რთული ანტიმონოპოლიური დავების წარმოების გამოცდილება. ჩვენ დაგეხმარებით, დაიცვათ თქვენი ბიზნესი არაკეთილსინდისიერი კონკურენციისგან ან დაამტკიცოთ თქვენი კომერციული პოლიტიკის კანონიერება.
განახლდა: ...