რეგულატორული ანგარიშგება: ვის და როდის უნდა ანგარიში
მიმდინარე, პერიოდულ რეგულატორულ ანგარიშგებას საჯარო კომპანიებისთვის „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს. ეს რეჟიმი განსხვავდება საეჭვო გარიგებების ერთჯერადი წარდგენებისგან: აქ საქმე ფიქსირებული კალენდრით ეროვნული ბანკისთვის წარსადგენ და საჯაროდ გამოსაქვეყნებელ წლიურ და ნახევარწლიურ ანგარიშებზეა. ანგარიშგების სამი ვალდებულება — მომზადება, ეროვნული ბანკისთვის წარდგენა და გამოქვეყნება — კანონით ერთადაა დადგენილი და თითოეული მათგანი ემიტენტს ცალ-ცალკე ეკისრება.
საჯარო ფასიანი ქაღალდების ემიტენტი ვალდებულია მოამზადოს, საქართველოს ეროვნულ ბანკს წარუდგინოს და გამოაქვეყნოს წლიური ანგარიში; საჯარო სასესხო ან საჯარო წილობრივი ფასიანი ქაღალდების ემიტენტი — ასევე ნახევარი წლის ანგარიში.
წლიური ანგარიში: შინაარსი და ვადა
წლიური ანგარიში ყოველი სამეურნეო წლისთვის დგება და უნდა შეიცავდეს აუდიტორის მიერ დადასტურებულ ფინანსურ ანგარიშგებას, მმართველობის ანგარიშგებას და ემიტენტის პასუხისმგებელ პირთა განცხადებას, რომ ანგარიშგებები სრული, სწორი და სამართლიანია. ის მზადდება და აუდიტირდება საზოგადოებრივი დაინტერესების პირისთვის ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ კანონით დადგენილი წესით.
წლიური ანგარიშის მომზადება აუცილებელია პირველივე სამეურნეო წლიდან, როცა ემიტენტი საჯარო გახდა. ის ეროვნულ ბანკს წარედგინება და ქვეყნდება ყოველი სამეურნეო წლის დასრულების შემდეგ, მაგრამ არაუგვიანეს 15 მაისისა; განსხვავებული ფინანსური წლის შემთხვევაში ეროვნული ბანკი განსხვავებულ ვადას განსაზღვრავს, მაგრამ არაუგვიანეს ფინანსური წლის დამთავრებიდან 4 თვისა.
წლიურ ანგარიშს ამ ვადაში წარადგენს და აქვეყნებს ის ემიტენტიც, რომელიც საჯარო ფასიანი ქაღალდების ემიტენტი სამეურნეო წლის განმავლობაში გახდა — კალენდარი ამ შემთხვევაშიც უცვლელი რჩება.
ნახევარი წლის ანგარიში და ხელმისაწვდომობა
ნახევარი წლის ანგარიში დგება სამეურნეო წლის პირველი 6 თვისთვის, 30 ივნისის მდგომარეობით და შეიცავს ნახევარი წლის ფინანსურ ანგარიშგებას, შუალედურ მმართველობის ანგარიშგებას და პასუხისმგებელ პირთა განცხადებას. ის ეროვნულ ბანკს მიმდინარე წლის 30 აგვისტომდე წარედგინება და ქვეყნდება; განსხვავებული ფინანსური წლისას — პერიოდის დამთავრებიდან არაუგვიანეს 2 თვისა.
ამ ვადაში ვალდებულია ნახევარი წლის ანგარიშის წარდგენა იმ ემიტენტმაც, რომელიც საჯარო ფასიანი ქაღალდების ემიტენტი სამეურნეო წლის პირველი 6 თვის განმავლობაში გახდა.
ანგარიშები საჯაროდ ხელმისაწვდომი უნდა იყოს არანაკლებ 10 წლის განმავლობაში. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს დამატებითი ინფორმაცია ემიტენტის ან ანგარიშის შესახებ — ღიაობის გადასამოწმებლად, ჩანაწერის განსამარტავად ან ახალი ინფორმაციის მისაღებად — და მოითხოვოს ანგარიშის შესწორებაც. ინფორმაცია შეიძლება აისახოს სხვა დოკუმენტიდან მითითებით, მკაფიო წყაროს დადგენით; ანგარიშს ხელს აწერენ წარმომადგენლობის უფლებამოსილი პირები და სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, რომლებიც არსებითი ინფორმაციის სისწორისთვის პასუხისმგებელნი არიან.
მმართველობის შემოსავლები, თანაბარი მოპყრობა და ემისიის ანგარიში
ანგარიშგების პერიოდულ რეჟიმს სამი დამატებითი ფენა აქვს. პირველი: ანგარიშვალდებული საწარმოს აქციონერს უფლება აქვს მიიღოს ინფორმაცია დირექტორების, დირექტორთა და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრების მიერ საწარმოდან მიღებული ხელფასისა და სხვა შემოსავლების შესახებ, თუმცა მისთვის ეკრძალება ამ ინფორმაციის მესამე პირისთვის გამჟღავნება; თუ ინფორმაცია უკვე შეტანილია წლიურ ან ნახევარწლიურ ანგარიშში, ცალკე მიწოდება აღარ არის საჭირო.
მეორე: ემიტენტი ვალდებულია უზრუნველყოს თანაბარი მოპყრობა თანაბარ პირობებში მყოფი ფასიანი ქაღალდების ყველა მფლობელის მიმართ და დაუყოვნებლივ გახადოს საჯარო ინფორმაცია ფასიანი ქაღალდების პირობების ან უფლებების ნებისმიერი ცვლილების შესახებ. მესამე: ფასიანი ქაღალდების საჯარო შეთავაზების დასრულებიდან 1 თვის განმავლობაში ემიტენტი ეროვნულ ბანკს წარუდგენს ემისიისა და განთავსების ანგარიშს შეთავაზებული და გაყიდული ქაღალდების რაოდენობითა და ფასით; ბანკი ანგარიშს მიღებიდან 14 კალენდარული დღის ვადაში განიხილავს.
ემისიის ანგარიშს რამდენიმე დეტალი ახასიათებს: ის შეთავაზებული და გაყიდული ფასიანი ქაღალდების ზუსტ რაოდენობასა და ფასს შეიცავს; თუ ემისიით გამოსაშვები ფასიანი ქაღალდები სრულად არ არის განთავსებული, ანგარიში ფაქტობრივად განთავსებულ ფასიანი ქაღალდებს ეხება; განხილვისას ეროვნული ბანკი წარდგენილი ინფორმაციის განმარტების ან მასში ცვლილებების შეტანის მოთხოვნასაც შეიძლება მიმართავს; ხოლო რეზოლუციის რეჟიმში მყოფი კომერციული ბანკისთვის ეროვნული ბანკი ამ ვალდებულებისგან გათავისუფლებასაც შეუძლია და მისი დროებით გადავადებაც.
გაითვალისწინეთ სფეროვანი გამონაკლისიც: ეს რეგიმი არ ვრცელდება საინვესტიციო ფონდებზე, რომლებთა საქმიანობაც ცალკე კანონით რეგულირდება — ასეთი ფონდისთვის ანგარიშგების ბალანსი საკუთარი სპეციალური წესებით უნდა შემოწმდეს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამეთ რეგულატორულ ანგარიშგებასთან დაკავშირებული ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
როდის წარედგინება წლიური ანგარიში?
ყოველი სამეურნეო წლის დასრულების შემდეგ, არაუგვიანეს 15 მაისისა; განსხვავებული ფინანსური წლისას — არაუგვიანეს მისი დამთავრებიდან 4 თვისა.
რა შედის წლიურ ანგარიშში?
აუდიტორის მიერ დადასტურებული ფინანსური ანგარიშგება, მმართველობის ანგარიშგება და პასუხისმგებელ პირთა განცხადება სრულობის, სისწორისა და სამართლიანობის შესახებ.
ვინ აგებს პასუხს ანგარიშის სისწორეზე?
ხელმომწერი წარმომადგენლობის უფლებამოსილი პირები და სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე — არსებითი ინფორმაციის სისწორისა და სისრულისთვის.
რამდენი ხნით რჩება ანგარიში საჯარო?
არანაკლებ 10 წლის განმავლობაში.
შეიძლება თუ არა ანგარიშში სხვა დოკუმენტიდან მითითება?
დიახ, მკაფიოდ დადგენილი წყაროთი, თუ ეროვნული ბანკის წესით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული; ძნელად ხელმისაწვდომი ინფორმაცია პირდაპირ წარდგინდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით ანგარიშგების ციკლის გამართვაში: შევამოწმებთ ანგარიშის შესაბამისობას კანონის მოთხოვნებთან, დავგეგმავთ ვადებს და შინაარსობრივ ბლოკებს და დაგეხმარებთ ეროვნული ბანკის დამატებითი მოთხოვნებზე პასუხში. მიმართეთ კონსულტაციისთვის — დაგვიანებული ანგარიში რეგულატორის რეაქციასთან ერთად ბაზრის ნდობასაც აზიანებს.