ციფრული ჯანდაცვის სტარტაპისთვის სამართლებრივი კითხვა სადმე შუაში არ იწყება: სანამ პროდუქტი ბაზარზე გავა, უნდა იყოს ნათელი, ვის, როგორ და რომელი ფორმატით შეუძლია სამედიცინო მომსახურების გაწევა საქართველოში. საექიმო საქმიანობის შესახებ კანონი სწორედ ამ სამართლებრივ კარიბჭეს აწესრიგებს: რეგულირების სფერო, საქმიანობის ცნება, პრაქტიკის უფლების პირობები, სერტიფიცირება, სახელმწიფო ზედამხედველობა და ტელემედიცინა. ამ გვერდის ფარგლებიც ესაა: კლინიკა-დაწესებულების ობიექტური ლიცენზირება ცალკე საკანონმდებლო სფეროა და აქ განზრახ არ განიხილება, ხოლო ჯანმრთელობის მონაცემთა დაცვის რეჟიმს ცალკე გვერდი ეთმობა.
კანონის მე-2 მუხლი ადგენს, რომ ის აწესრიგებს სამართლებრივ ურთიერთობებს დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს, პარამედიკოსსა და სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებს, ფიზიკურ პირებსა და იურიდიულ პირებს შორის. ეს ფორმულირება მნიშვნელოვანია სტარტაპისთვის: კანონი ეხება არა მხოლოდ ექიმს, არამედ ყველა მონაწილეს, რომელიც ამ ურთიერთობებში შედის. პარამედიკოსიც კანონით განმარტებული მონაწილეა — უმაღლესი სამედიცინო განათლების მქონე პირი, რომელიც სპეციალიზაციის კურსის შემდეგ პრეჰოსპიტალურ ეტაპზე, სასწრაფო დახმარების ფარგლებში, დამოუკიდებლად ახორციელებს გადაუდებელ სამედიცინო მომსახურებას.
რა არის საექიმო საქმიანობა
მე-5 მუხლი ცნებებს განმარტავს. საექიმო საქმიანობა არის მედიცინაში განსწავლული, სათანადო უნარ-ჩვევებისა და პრაქტიკული გამოცდილების მქონე პირის პროფესიული საქმიანობა, რომლის მიზანია ქვეყანაში აღიარებული სამედიცინო სტანდარტებისა და ეთიკური ნორმების გამოყენებით ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვა, შენარჩუნება და აღდგენა. დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობა კი უმაღლესი სამედიცინო განათლებისა და სახელმწიფო სერტიფიკატის მქონე პირის პროფესიული საქმიანობაა, რომლის შედეგებზედაც ის პასუხს აგებს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
ტერმინები სტარტაპის გეგმას ზუსტად ასახელებენ: ექიმი სპეციალისტი რეზიდენტურის კურსის გავლის შემდეგ ითვლება, დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტი კი პირია, რომელიც კანონით დადგენილი წესით ახორციელებს ამ საქმიანობას. პლატფორმა, რომელიც კონსულტაციებს ორგანიზებს, ვერ ჩაანაცვლებს სუბიექტს — ის მასთან ურთიერთობაში უნდა აგებდეს საფუძვლიან სამართლებრივ კონსტრუქციას.
იმავე მუხლში განმარტებულია უწყვეტი პროფესიული განვითარებაც — საექიმო საქმიანობის განუყოფელი ნაწილი, რომელიც მთელი პროფესიული საქმიანობის განმავლობაში გრძელდება და ცოდნის შესაბამისობას თანამედროვე მედიცინასთან უზრუნველყოფს. სტარტაპისთვის ეს იმას ნიშნავს, რომ გუნდის ექიმების კვალიფიკაცია ერთჯერადი სერტიფიკატით არ ამოიწურება.
ვის აქვს დამოუკიდებელი პრაქტიკის უფლება
მე-7 მუხლი პირობებს აყენებს: დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის უფლება აქვს საქართველოს ან უცხო ქვეყნის მოქალაქეს ან მოქალაქეობის არმქონე პირს, რომელმაც დაამთავრა სახელმწიფო აკრედიტაციის მქონე უმაღლესი სამედიცინო სასწავლებელი და კანონით დადგენილი წესით მიიღო სახელმწიფო სერტიფიკატი. ამავე მუხლით განსაზღვრულია, რომ ეს უფლება არ შეიძლება ჰქონდეს პირს, რომელსაც სასამართლომ საექიმო საქმიანობის უფლება ჩამოართვა სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულთან ბრძოლის შესახებ კანონის საფუძველზე, და რომ პრაქტიკა მისაღებია მხოლოდ სერტიფიკატში აღნიშნული სპეციალობით.
უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის კანონი დროებით საექიმო საქმიანობასაც იცნობს — საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ხანგრძლივობით განხორციელებულ დამოუკიდებელ საექიმო საქმიანობას. დიპლომისშემდგომ განათლებაში მონაწილეობის უფლებას უმაღლესი სამედიცინო სასწავლებლის დიპლომირებულ კურსდამთავრებულს ერთიანი დიპლომისშემდგომი საკვალიფიკაციო გამოცდის წარმატებით გავლა აძლევს — გუნდის შეკრებისას ამ ეტაპების ცოდნა საჭიროა.
სახელმწიფო სერტიფიკატი
მე-19 მუხლი სერტიფიკატის ინსტიტუტს აღწერს: ის დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის უფლების დამადასტურებელი სახელმწიფო მოწმობაა და განსაზღვრავს საექიმო სპეციალობას. სერტიფიკატი სავალდებულოა მხოლოდ დამოუკიდებელი საქმიანობისთვის, მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტია, სხვა პირისთვის გადაცემა აკრძალულია და გამცემი ორგანოს გადაწყვეტილებით უქმდება კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. სერტიფიკატის ფორმას სამინისტრო შესაბამისი კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით განსაზღვრავს. სერტიფიცირება თავად უფლების მინიჭების პროცესია, რომლის მიზანიც შესაძლებლობის შეფასებაა.
სახელმწიფო ზედამხედველობა
მე-66 მუხლი ზედამხედველობის ორგანოს განსაზღვრავს: საექიმო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობას სამინისტრო საბჭოს მეშვეობით ახორციელებს, ხოლო სამინისტრო უზრუნველყოფს ამ პროცესში საუნივერსიტეტო კლინიკების, ექიმთა პროფესიული ასოციაციებისა და სხვა საზოგადოებრივი ორგანიზაციების აქტიურ მონაწილეობას. სტარტაპისთვის ეს იმას ნიშნავს, რომ რეგულატორთან ურთიერთობა სისტემურია და არა ერთჯერადი რეგისტრაციის აქტი.
ტელემედიცინა — ციფრული არხის სამართლებრივი კარიბჭე
ციფრული ჯანდაცვისთვის ცენტრალური ნორმა მე-90 მუხლია: ტელემედიცინის გამოყენებით სამედიცინო კონსულტაციის მიღების უფლება აქვს მხოლოდ დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს; პაციენტს რეკომენდაციას აძლევს მხოლოდ ის და სწორედ ის პასუხობს ამ ფორმით გაწეული მომსახურების შედეგებზე. ტელემედიცინა თავად ცნებადაც არის განმარტებული — სამედიცინო მომსახურების დისტანციური უზრუნველყოფა საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებით.
პრაქტიკული დასკვნა ორმხრივია: პლატფორმას შეუძლია ტელემედიცინის ინფრასტრუქტურის მიწოდება, მაგრამ კონსულტაციის სამართლებრივი სუბიექტი ყოველთვის სერტიფიცირებული ექიმია. და ბოლო ელემენტი — პროფესიული შეცდომის დაზღვევა: მე-97 მუხლით სუბიექტს უფლება აქვს დააზღვიოს პროფესიული შეცდომა, რომლის შედეგადაც პაციენტს მიადგა ქონებრივი ან არაქონებრივი ზიანი — რისკების მართვის გამოჩენილი ინსტრუმენტი, რომელიც ციფრულ მოდელშიც მუშაობს.
ხშირად დასმული კითხვები
ჯანდაცვის სტარტაპები რეგულაციაზე ყველაზე ხშირად სწორედ ამას გვეკითხებიან. ქვემოთ პასუხები საექიმო საქმიანობის შესახებ კანონის ნორმებით.
შეიძლება თუ არა კონსულტაციის გაცემა ექიმის გარეშე?
არა. ტელემედიცინით კონსულტაციის მიღებისა და რეკომენდაციის გაცემის უფლება მხოლოდ დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს აქვს, და მომსახურების შედეგებზეც ის პასუხობს.
რა არის სახელმწიფო სერტიფიკატი?
დამოუკიდებელი პრაქტიკის უფლების დამადასტურებელი სახელმწიფო მოწმობა, რომელიც სპეციალობას განსაზღვრავს; ის სავალდებულოა მხოლოდ დამოუკიდებელი საქმიანობისთვის და სხვას არ გადაეცემა.
ვინ აკონტროლებს საქმიანობას?
სახელმწიფო ზედამხედველობას სამინისტრო საბჭოს მეშვეობით ახორციელებს, საუნივერსიტეტო კლინიკებისა და პროფესიული ასოციაციების მონაწილეობით.
შეიძლება თუ არა შეცდომის დაზღვევა?
დიახ, მე-97 მუხლით სუბიექტს უფლება აქვს დააზღვიოს პროფესიული შეცდომა, რომლის შედეგადაც პაციენტს მიადგა ქონებრივი ან არაქონებრივი ზიანი.
როდის უქმდება სერტიფიკატი?
გამცემი ორგანოს გადაწყვეტილებით — მფლობელის გარდაცვალების, მისი წერილობითი მოთხოვნის ან მინიჭების საფუძვლად ყალბი დოკუმენტის გამოყენების აღმოჩენის შემთხვევაში.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები ჯანდაცვის სტარტაპებს სამართლებრივი მოდელის აგებაში ეხმარებიან: ვამოწმებთ ექიმების სერტიფიკატებსა და სპეციალობებს, ვაწყობთ პლატფორმასა და სუბიექტს შორის ხელშეკრულებით ფორმას, ვაპროექტებთ ტელემედიცინის პროცესს და ვაფასებთ დაზღვევის სქემას. დაგვიკავშირდით — და თქვენი სერვისი პირველივე დღიდან კანონიერ რელსებზე ჩადგება.