ელექტრონული კომერცია საქართველოში ცალკე, თვითკმარი სალიცენზიო რეჟიმს არ ქმნის, თუმცა ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ონლაინ გაყიდვები სამართლებრივად არარეგულირებადია. ელექტრონული კომერციის შესახებ კანონი მიმწოდებლისთვის აწესრიგებს ინფორმაციის გამჭვირვალობის, კომერციული შეტყობინებების, ხელშეკრულების დადების პროცესისა და შეკვეთის დადასტურების ზუსტ ვალდებულებებს, ხოლო მომხმარებლისთვის — დარღვევის შემთხვევაში სააგენტოსთან მიმართვის ეფექტიან მექანიზმს. ამ გვერდზე ჩვენ თითოეულ ამ ვალდებულებას კანონის შესაბამისი მუხლების საფუძველზე გიხსნით.
ლიცენზირების თავისუფლება და მისი საზღვრები
გამყიდველებისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი საწყისი პოზიცია კანონის მე-3 მუხლშია ჩამოყალიბებული: საინფორმაციო საზოგადოების მომსახურების მიწოდება ლიცენზირებას, ნებართვის მიღებას ან ავტორიზებას არ ექვემდებარება. ონლაინ მაღაზია სწორედ ასეთ მომსახურებად მუშაობს.
ეს თავისუფლება აბსოლუტური არაა: იგი არ ვრცელდება სხვა აქტებით სალიცენზიო, სანებართვო ან ავტორიზაციის რეჟიმისადმი დაქვემდებარებულ საქმიანობებზე, ამიტომ რეგულირებად სექტორთან შეხებისას ჯერ სექტორული მოთხოვნები გადამოიწმება.
მიმწოდებლის შესახებ ინფორმაციის მუდმივი ხელმისაწვდომობა
კანონის მე-4 მუხლი მომსახურების მიმწოდებელს ავალდებულებს, მომხმარებლისთვის უზრუნველყოს საკუთარი თავის შესახებ მინიმალური ინფორმაციის მუდმივად და ადვილად ხელმისაწვდომობა. ეს ინფორმაცია მოიცავს საფირმო სახელწოდებასა და სამართლებრივ ფორმას, ფაქტობრივ მისამართს, ელექტრონული ფოსტის მისამართსა და სხვა საკონტაქტო ინფორმაციას, მეწარმეთა და არასამეწარმეო იურიდიულ პირთა რეესტრის იდენტიფიკაციის ნომერს, ხოლო არსებობის შემთხვევაში — ლიცენზიის ან ნებართვის რეგისტრაციის მონაცემებს, მისი მოქმედების ვადას და გამცემი ორგანოს დასახელებას.
ფასს განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა: ღირებულება მკაფიოდ უნდა იყოს მითითებული და მოიცავდეს ყველა ხარჯის, მათ შორის მიტანისა და გადასახადების დეტალურ ინფორმაციას. მიმწოდებელი ამ ინფორმაციის სიზუსტესა და ხელმისაწვდომობაზე პასუხისმგებელია, და უფრო მაღალი სტანდარტის არსებობისას ეს მოთხოვნები ვალდებულებისგან არ ათავისუფლებს.
კომერციული შეტყობინებების გამჭვირვალობა
მე-5 მუხლი კომერციულ შეტყობინებებს, როგორც საინფორმაციო საზოგადოების მომსახურების ნაწილს, უყენებს გამჭვირვალობის მოთხოვნებს: შესაძლებელი უნდა იყოს რეკლამის მკაფიოდ იდენტიფიცირება და იმ პირის ცალსახად გამოცნობა, რომლის სახელითაც იგი გადაიგზავნება. ფასდაკლება, სპეციალური შეთავაზება ან საჩუქარი და მათი სარგებლობის პირობები ადვილად ხელმისაწვდომი და გასაგები უნდა იყოს, ხოლო სარეკლამო გათამაშება ან შეჯიბრება — მკაფიოდ იდენტიფიცირებადი, მონაწილეობის გასაგები პირობებით.
არასასურველ, წინასწარი თანხმობის გარეშე გამოგზავნილ კომერციულ შეტყობინებებზე პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ კანონის წესი ვრცელდება — საკონტაქტო ბაზასთან მუშაობა ამიტომ განსაკუთრებულ სიფრთხილეს ითხოვს.
ელექტრონული ხელშეკრულება და შეკვეთის დადასტურება
ხელშეკრულების ელექტრონული ფორმა სრულფასოვანია: თუ ელექტრონულ ხელშეკრულებას ხელმოწერით დადასტურება სჭირდება, იგი საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად იდება — ასე განსაზღვრავს ამას კანონის მე-7 მუხლი.
ხელშეკრულების დადებამდე მიმწოდებელი ვალდებულია მომხმარებელს მკაფიოდ, სრულყოფილად და გასაგებად მიაწოდოს ინფორმაცია ხელშეკრულების დადებისთვის საჭირო ყველა ტექნიკური ეტაპის, ხელშეკრულების ელექტრონული შენახვისა და ხელმისაწვდომობის პირობების, ხელმისაწვდომი ენებისა და შეკვეთის საბოლოოდ განთავსებამდე დაშვებული შეცდომის იდენტიფიკაციისა და გამოსწორების ტექნიკური საშუალებების შესახებ — ასეთ ვალდებულებას დგებს მე-8 მუხლი. მხარეებს შეთანხმდნენ განსხვავებულ წესზეც შეუძლიათ, თუმცა ეს ნორმები ელექტრონული ფოსტით ან სხვა მსგავსი ინდივიდუალური საკომუნიკაციო საშუალებით დადებულ ხელშეკრულებაზე არ ვრცელდება; მომხმარებელს მიწოდებული ინფორმაციის, ხელშეკრულების ჩათვლით, ელექტრონულად შენახვის შესაძლებლობა უნდა მიეცეს.
შეკვეთის ეტაპს აწესრიგებს მე-9 მუხლი: თუ მომხმარებელი შეკვეთას ელექტრონული საშუალებებით განათავსებს, მიმწოდებელმა მისი მიღება ასევე ელექტრონული საშუალებებით, დაუყოვნებლივ უნდა დაადასტუროს. შეკვეთა ან მისი მიღების დადასტურება მიღებულად მიიჩნევა, თუ იგი მიმღები მხარისთვის ფაქტობრივად ხელმისაწვდომია, ხოლო საბოლოო განთავსებამდე მომხმარებელს შეცდომის იდენტიფიცირებისა და გამოსწორების ტექნიკური საშუალებები უნდა ჰქონდეს უზრუნველყოფილი.
მონაცემთა დაცვა და მომხმარებლის საჩივრის უფლება
ელექტრონული კომერციის ყველა მონაწილე მხარე ვალდებულია დაიცვას პერსონალური მონაცემები, რომლებიც მომსახურების პირდაპირ ფარგლებში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ კანონის შესაბამისად მუშავდება, და ამ მოთხოვნების დარღვევის პასუხისმგებლობაც იმავე კანონით განისაზღვრება — ასეთია მე-6 მუხლის მიდგომა.
დარღვევის შემთხვევაში მომხმარებელს მე-15 მუხლით გარანტირებული აქვს სააგენტოსთან მიმართვის უფლება — როგორც ინფორმაციის მიწოდებისა და კომერციული შეტყობინებების წესების შეუსრულებლობის, ისე ხელშეკრულებისა და შეკვეთის პროცესის ნორმების დარღვევისას. ეს უფლება სასამართლოსთვის, არბიტრაჟისთვის მიმართვის ან მედიაციის უფლებას არ ართმევს, ამიტომ საჩივარი მიმწოდებლისთვის რეალურ რისკად რჩება.
ხშირად დასმული კითხვები
ონლაინ ბიზნესის მომხმარებლები და მიმწოდებლები ყველაზე ხშირად სწორედ ამ საკითხებზე მოგვმართავენ. ქვემოთ შევკრიბეთ პასუხები, რომლებიც ელექტრონული კომერციის შესახებ კანონის ზუსტ ნორმებს ეყრდნობა.
სჭირდება თუ არა ონლაინ მაღაზიას ცალკე ლიცენზია?
არა. საინფორმაციო საზოგადოების მომსახურების მიწოდება კანონის მე-3 მუხლით ლიცენზირებას, ნებართვას და ავტორიზებას არ ექვემდებარება. გამონაკლისია მხოლოდ ის საქმიანობები, რომლებიც სექტორული სალიცენზიო ან სანებართვო რეჟიმისადმია დაქვემდებარებული სხვა აქტებით.
რა ინფორმაცია უნდა ეყოლოს მიმწოდებელს ვებგვერდზე?
მე-4 მუხლის შესაბამისად: საფირმო სახელწოდება და სამართლებრივი ფორმა, მისამართი, საკონტაქტო მონაცემები, რეესტრის იდენტიფიკაციის ნომერი და, არსებობის შემთხვევაში, ლიცენზიის მონაცემები. ფასი კი ყველა ხარჯის ჩათვლით უნდა იყოს მითითებული.
როგორ უნდა დადასტურდეს ელექტრონული შეკვეთა?
თუ შეკვეთა ელექტრონული საშუალებებით განთავსდა, მიმწოდებელმა მიღება დაუყოვნებლივ, ისევ ელექტრონულად უნდა დაადასტუროს. დადასტურება მიღებულად ითვლება, როგორც კი მომხმარებელს ის ფაქტობრივად ხელმისაწვდომი ხდება.
სად უჩივის მომხმარებელი წესების დარღვევაზე?
მე-15 მუხლის ძალით მომხმარებელი სააგენტოს მიმართავს ინფორმაციის მიწოდების, კომერციული შეტყობინებებისა და ხელშეკრულების პროცესის ნორმების დარღვევისას, და ეს სასამართლოში, არბიტრაჟში ან მედიაციაში მიმართვის უფლებას არ ზღუდავს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი გეხმარებათ ონლაინ ბიზნესის სრულ სამართლებრივ მოწყობაში: გავანახლებთ ვებგვერდის იურიდიულ ბლოკს და მიმწოდებლის შესახებ ინფორმაციას, გადავამოწმებთ ფასისა და ფასდაკლებების წარმოდგენას, დავგეგმავთ შეკვეთისა და ხელშეკრულების ელექტრონულ პროცესს, მოვამზადებთ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის დოკუმენტებს და წარგადგენთ თქვენ ინტერესებს სააგენტოსთან ან სასამართლოში წარმოშობილ დავაში. დაგვიკავშირდით — და თქვენი ელექტრონული კომერცია კანონიერების სრული საფუძვლით იმუშავებს.